Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жануарлардың ұрықтарын тамақ ретінде пайдалану
Consumption of animal testicles as food
Бұзау, қозы, әтеш, түйеқұс және басқа да жануарлардың ұрықтары әлемнің көптеген аймақтарында желінеді, көбінесе эвфемизмдермен аталады. Ұрықтар – ет үшін өсірілген жас жануарларды қастрациялаудың қосалқы өнімі болғандықтан, бастапқыда көктемнің соңында маусымдық тағам ретінде танымал болған, бірақ қазір көбінесе мұздатылып, жыл бойы қолжетімді.
The testicles of calves, lambs, roosters, turkeys, and other animals are eaten in many parts of the world, often under euphemistic culinary names. Testicles are a by product of the castration of young animals raised for meat, so they were originally a late spring seasonal specialty, though nowadays they are generally frozen and available year round.
Ас дайындау
Жұмыртқалар түрліше пісіріледі: қуырылып, соусымен беріледі, тұшпаралап пісіріледі, панировка немесе қамырмен қатты қуырылады, пирогтарға салынады, қайнатылады, тоңдатылады және т.б. Пісірмес бұрын, оларды әдетте қайнатып, терісін сыпырып, суық суға салады.
Testicles are cooked in a variety of ways: sautéed and sauced, fricasseed, deep fried with breading or batter, in pies, poached, roasted, and so on. Before cooking, they are generally scalded, skinned, and soaked in cold water.
Аттар
Ағылшын тілінде "testicles" деген сөзді әр түрлі эвфемизмдермен атайды, соның ішінде "stones", "Rocky Mountain oysters" және "prairie oysters". Тоқтының ұрықтарын көбінесе "тоқты картопқа" немесе жай ғана картопқа (бірақ бұл басқа ішек-қарғыны да білдіруі мүмкін) дейді. Эвфемизмдер көптеген басқа тілдерде де қолданылады. Ливан, Сирия және Ирак сияқты араб елдерінде оларды байд ганнам деп атайды, ал Түркияда коч юмуртаси дейді, екі тілде де "қой жұмыртқасы" деген мағынаны білдіреді. Латын Америкасындағы испан тілінде сөйлейтін елдерде оларды criadillas, huevos de toro, "тұлқы жұмыртқалары" деп атайды; қытай тілінде, қарапайым қытайша: 牛宝; дәстүрлі қытайша: 牛寶; пиньинь: niú bǎo, "сиыр қазыналары"; грек тілінде αμελέτητα, "атауға болмайтын"; хинди тілінде капура дейді. Француз animelles (әдеби мағынасы "ішек"), итальяндық granelli (әдеби мағынасы "дәндіктер"), испан және латын америкалық criadillas (әдеби мағынасы "кішкентай қызметшілер") бастапқыда эвфемизмдер болған, бірақ қазір стандартты аспаздық атауларға айналды.
In English, testicles are known by a wide variety of euphemisms, including "stones", "Rocky Mountain oysters", and "prairie oysters". Lamb testicles are often called "lamb fries" or simply fries (though that may also refer to other organ meats). Euphemisms are used in many other languages. In Arabic countries such as Lebanon, Syria and Iraq they are known as baid ghanam and in Turkey they are known as koç yumurtası which in both languages mean "sheep eggs". In some Spanish speaking countries in Latin America, they are known as criadillas, huevos de toro, "bull eggs"; in Chinese, as Simplified Chinese: 牛宝; Traditional Chinese: 牛寶; Pinyin: niú bǎo, "ox treasures"; in Greek, as αμελέτητα, "unmentionables"; in Hindi, as kapura. The French animelles (lit. "innards"), the Italian granelli (lit. "granules"), and the Spanish and Latin American criadillas (lit. "little maids") began as euphemisms, but have become standard culinary names.
Канада
Канадада "дала ұялары" деп аталады, олар әдетте терең қуырылып, панировкамен, деми-гласпен беріледі. Бұл тағам Канаданың мал шаруашылығы дамыған және жас еркек малдарды жонып тастау жиі кездесетін аймақтарында ерекше танымал.
Known as 'prairie oysters' in Canada, they are normally served deep fried and breaded, with a demi glace. The dish is especially popular in parts of Canada where cattle ranching is prevalent, and castration of young male animals is common.
Таяу Шығыс (Левант)
Иордания мен Сирияда қойдың мүшелері (байд-ганнам) лимон шырынында грильделеді және ақжеңілмен әшекейленеді.
In Jordan, and Syria, baid ghanam or sheep testicles are grilled in lemon juice and garnished in parsley.
Пәкістан
Пәкістанда ешкінің мүшелерін жеу туралы кең таралған жаңылыс пікір бар, бірақ оның шығуы Сомалиде тавада пісірілген тағамға байланысты.
In Pakistan, there is a common misconception of eating goat testicles but this originated in Somalia cooked in Tava.
Америка Құрама Штаттары
Америка Құрама Штаттарында бұқаның мүшелері көбінесе "Роки-Маунтин устрицалары" деген атпен, апетиттік ретінде нанға малып, майда қуырылады.
In the United States, bull testicles are usually served breaded and deep fried as an appetizer, under the name "Rocky Mountain oysters".
Испания
Бұқа, қабан немесе бұқаның "криядилла" деп аталатын мүшелері панировкаланып, қуырылады; Гранаданың арнайы тағамы - Сакромонте тортильясында қозының миы мен мүшелері омлетте пісіріледі.
Buffalo, boar or bulls' testicles known as criadillas are breaded and fried; In tortilla Sacromonte, a speciality from Granada, lambs' brains and testicles are cooked in an omelette.
Жапония
Кит мүшеқаптары, "кужира но куган" (鯨の睾丸) немесе "кинсоу" (キンソウ) деп аталатын, Жапонияда деликатес саналады және көбінесе қайнатылып жейді. Жапондық Уикипедиядағы 鯨肉 мақаласында кит тіндерінің кең тізімі келтірілген, оған ішек, жыныс мүшелері және басқа да ішкі органдар кіреді.
Whale testicles, called "kujira no kougan" (鯨の睾丸) or "kinsou" (キンソウ), are considered a delicacy in Japan and are generally eaten boiled. The Japanese Wikipedia article at 鯨肉 provides an extensive list of whale tissues eaten, which includes the intestines, sex organs, and other offal.
Вьетнам
Бұқаның мүшесі "Ngầu pín" деп аталады. Бұл өте танымал тағам, себебі ол ерлердің сексуалдық қуатын арттырады деп саналады.
Bulls testicles is commonly called "Ngầu pín". It is a very common food as it is believed to increase men's sexual ability.
Моңғолия
Жылқыны қамалдағаннан кейін, оның ұрықтары діни мақсаттар үшін қолданылады. Кесілген ұрықтың біреуіне пышақпен тесік жасап, арқан салуға мүмкіндік береді; содан кейін арқан қамалдаған жылқының құйрығына байланады, ұрық құрғағанда жара толығымен жазылады деген сеніммен. Қалған ұрық ошақтағы күлде пісіріліп, үйдің басы жеп, бие күшін иеленеді.
After gelding a colt, the testicles are used for ritual purposes. One of the amputated testicles is punctured with a knife so as to permit the insertion of a rope; the rope is then fastened to the new gelding's tail with the assumption that once the testicle has dried, the wound will have finished healing. The remaining testicle is cooked in the hearth ashes and eaten by the head of the household to acquire the strength of the stallion.
Ұлыбритания
Тоқтының ұрықтары бұрын Англияда тағам ретінде қолданылып келген, онда оларды "фри" немесе "тастар" деп атаған. Аты айтқандай, оларды нан үгіндісімен жабыстырып, көбінесе майға қуырып дайындаған. Дегенмен, қазір бұл тағам кеңінен таралмаған және супермаркеттерде таба алмайсыз, бірақ кейбір азиялық қасапханаларда және британдық мұсылмандарға арналған дүкендерде сатылады.
Lamb testicles were historically eaten in England where they were referred to as 'fries' or 'stones'. As the name suggests, they were usually fried in butter after being coated in breadcrumbs. However, they are no longer widely eaten and are not available in supermarkets, although they are sold in some Asian butchers and other shops catering to British Muslims.
Иран
Иранда қозының ұрығы Донбалан (دنبلان) деп аталады, бастапқыда бұл ақ, етті саңырауқұлақтың аты еді, ұрық сөзін тікелей айтудан аулақ болу үшін эвфемизм ретінде қолданылады. Қозының ұрықтары көбінесе мейрамханаларда емес, үйде дайындалған тағам ретінде желінеді, себебі шиа дінінің заңдары бойынша олар харам (тыйым салынған) деп есептеледі, бірақ ұрық сататын мейрамханалар да бар. Иранда қозының ұрықтары көбінесе таяқшаға қадалып, грильде пісіріледі, бірақ кейбір аймақтарда олар беткейінен қуырылып, нанмен бірге беріледі.
Lamb testicles in Iran are called Donbalān (دنبلان), originally the name of a white, fleshy mushroom, which is a euphemism to avoid using the word testicles. Lamb testicles are consumed mostly as home cooked meals rather than in restaurants as they are considered Haram (forbidden) according to Shiah laws, but there are restaurants where lamb testicles are available. In Iran, lamb testicles are mainly skewered and grilled, however in some areas they are shallow fried and served with bread.
Үндістан
Ешкінің ұрықтарын суға қайнатып, суды қайта-қайта күнділдік қосып азайту Үндістанда кең таралған. Аюрведалық мәтіндер бұл құралды жыныс мүшелерінің жарақатын емдеу туралы айтылғанда, басқа да дәстүрлі шөптік аюрведалық құралымдардың ішінде қуатты дәрі ретінде сипаттайды. Ешкі мен бұқаның ұрықтары Үндістанға исламдық шапқыншылықтан бұрын қолданылған. Ригведа Сомаяджи дәстүрінің бөлігі – Ашвемеда Ягнаның түсіндірмелерінде Сомамен бірге аттың ішегі, оның ішінде ішек және ұрық қуысы желінетіні айтылады. Түсіндірмелерге қатысты, әсіресе оргия туралы пікірталас бар, сондықтан мұндай практиканың нақтылығы күмәнді болуы мүмкін. Қазіргі Үндістанда ешкі мен сиырдың ұрықтары қымбатқа сатылады, Рунг Кот/Прайм Коттан бес есе артық тұрады, алайда ұрықтар кең таралған деликатес емес, көбінесе көшеде сатылатын тағам ретінде ұсынылады. Кейбір тайпалар қонақтарына ешкінің ұрығын ұсынады, мысалы, Андхраның танымал тағамы – "Еркек қозының жыныс мүшесінен жасалған сорпа".
Practice of boiling goat testicles in water and reducing the water with repeated additions of sesame is common in India. Ayuverdic texts describes this as a potent drug among other herbo ayurvedic formulations, when discussing treating injury to genital organs. Goat and bull testicles have been consumed prior to Islamic Invasion in India. Commentaries of the Ashvemedha Yagna, a part of Rigveda Somayajis Tradition, describe consuming Horse's entrails including intestines and scrotum along with Soma. There is some controversies to the commentaries, particularly related to orgy, and thus authenticity of the practice can be contested. Goat and cow testicles are highly priced in Modern India, up to five times the Rung Cut/Prime cut, however testicles isn't a mainstream delicacy, and is mostly sold as street food. Some tribes offer goat testicles to their guests, such as Male Lamb Genitalia soup, a popular Andhra Dish,