Кіріспе

Канад саясаткері (туған 1961)

Әмір Хадир (امیر خدیر; туған 12 маусым 1961) – Канаданың Квебек провинциясындағы саясаткер. «Квебек солидарі» (QS) партиясының мүшесі, ол 2006 жылдан 2012 жылға дейін Франсуаза Дэвидпен бірге партияның өкілдерінің бірі болды. 2008 жылдан 2018 жылға дейін Мерсье сайлау округінен Квебек Ұлттық Ассамблеясының депутаты болды. Хадир – QS партиясының тұңғыш сайланған өкілі.

Ерте өмір және мансап

Хадир 1961 жылы Тегеранда дүниеге келді. Он жасында Канадаға көшіп келді. Ол инфекциялық микробиология саласындағы дәрігер-маман, Квебек штатының Терребонн қаласының бір бөлігі – Лакенеидегі Пьер Ле Гардер ауруханасында қызмет етті. Хадир Квебек денсаулық сақтау жүйесін жекешелендіруге қарсы тұратын «Әлеуметтік әділдік үшін дәрігерлер коалициясы» (Coalition des Médecins pour la Justice Sociale) мүшесі. Ол «Дүние дәрігерлері» ұйымы атынан Ирак, Ауғанстан және Палестина аймақтарына миссиялар жетекшілік етті. 2004 жылға дейін Хадир ұйымның басқару кеңесіне төрағалық етті. Хадир Нима Машуфқа үйленген. Олардың Дария, Ялда және Лейли есімді үш баласы бар. 2012 жылғы Квебек студенттерінің наразылығы барысында Ялда Жак Картье көпірін жауып тастағаны, Монреальдің ескі колледжін (Cégep du Vieux Montréal) басып алғаны және сол кездегі білім министрі Лина Бошамптың кеңсесіне келген зиян үшін тұтқындалды. Ол 2014 жылы кінәсін мойындады, ал 2015 жылы сот оны 240 сағат қоғамдық жұмыспен шартты түрде босатып жіберді.

Саяси мансап

Хадир 1997 жылы құрылғаннан бері «Альтернативті прогрессивтілер жиналысының» мүшесі болды. Ол 2002 жылдың маусым айында прогрессивті күштер одағының (UFP) құрылуына қатысты. 2003 жылғы провинциялық сайлауда Хадир Монреальдегі Мерсье округінде UFP кандидат ретінде сайлауға түсіп, дауыстардың 18%-ын алып үшінші орынға ие болды. 2004 жылы Хадир Дениз Вейлюспен бірге UFP-тің тең төрағасы болып тағайындалды. 2005 жылдың күзінде Хадир «Pour un Québec lucide» атты солшыл жауап ретінде fr-ға қол қойды. 2006 жылы UFP Франсуаза Дэвид басқаратын «Option citoyenne» партиясымен бірігіп, «Québec solidaire» (QS) партиясын құрды. Құрылтай жиналысында Хадир Дэвидпен бірге екі тең төрағаның бірі болып тағайындалды. Хадир 2007 жылғы сайлауда Мерсье мандатына тағы да үміткер болды, енді QS мүшесі ретінде дауыстардың 29%-ын алып екінші орынды иеленді. 2008 жылы Хадир дауыстардың 38%-ын алып мандатты жеңіп алды және «Québec solidaire» партиясынан сайланған алғашқы кандидат атанды. Бұл науқан кезінде Хадир 1994 жылдан 2000 жылға дейін Мерсьенің өкілі болған, бұрынғы «Квебек партиясының» министрі Роберт Перроның қолдауын алды. QS-тің жалғыз сайланған мүшесі ретінде ол партияның ең танымал өкіліне айналды. 2010 жылдың желтоқсан айының басында «Le Devoir» және «The Gazette» газеттері жүргізген сауалнама бойынша Хадир Квебектегі ең танымал саясаткер болып танылды, оның беделі 45%-ды құрады. Хадир 2012 жылғы сайлауға дейін тең төраға қызметін жалғастырды, сол сайлауда екінші QS депутаты Франсуаза Дэвид Гуин округінен сайланды. Сайлаудан кейін Хадир партияның жарғысына сәйкес, парламенттен тыс жаңа ер адамды таңдауға мүмкіндік беру үшін тең төраға лауазымынан бас тартты. «Бұл логикалық қадам. Біріншіден, өзін феминистік партия санайтын партия үшін, Франсуазаның сапасына сай әйел депутат Ұлттық ассамблеяда болса, оның өкілі болмауына болмайды», - деді Хадир. Хадир 2018 жылғы жалпы сайлауда қайтадан сайлауға түспеді.

Квебек пен Израиль арасындағы ынтымақтастық туралы келісім

Али Хадир Израильмен Квебектің ынтымақтастық келісімін тоқтату туралы Ұлттық Ассамблеяға жолданған петицияны қолдады. Бұл науқанға Квебектің кәсіподақтар одағы, ФФК және Квебек Солидаре сияқты ұйымдар қолдау көрсетті. Дегенмен, бұл бастамаға қарсылық тудырып, Әмір Хадирге BDS науқанына қолдау көрсеткендігі үшін антисемитизм айыптаулары қойылды.

2010 жылғы Гаитидегі жер сілкінісі

2010 жылдың тамызында Хадир Франция президенті Николя Саркозиге жолданған ашық хатқа қол қойды. Аталған хатта Франциядан 2010 жылғы Гаити жер сілкінісінен кейін елді қайта жаңартуға көмектесу мақсатында құлдық үшін шамамен 23 миллиард доллар көлемінде өтемақы төлеу сұралды.

"Ле Маршур" жобасына бойкот

2010 жылдың желтоқсанында Хадир Палестиналық және еврейлік бірлік (PAJU) ұйымдастырған Монреальдегі "Le Marcheur" аяқ киім дүкенінің алдында өткен наразылыққа қатысты, себебі дүкен Израильде жасалған аяқ киім сатады. Наразылар Израильде жасалған аяқ киім сату тоқтатылғанша дүкен алдындағы наразылықтарын жалғастыратындарын мәлімдеді. Дүкен иелері Ив Арчэмбо және Джиннет Огер наразылықты қабылдамады, "Ешкім – ешкім маған не сатуымды айта алмайды" деді. Арчэмбо Хадирді қатаң сынап, оның МНА өкілі ретінде клиенттерді дүкенге кірмеуге ауызша шақырғанын "қорқынышты" деп атады. Арчэмбо дүкеніндегі тауардың 2% ғана Израиль өнімдері екенін айтты, бірақ наразылардың талаптарына мойынсұнбайтынын хабарлады. 2011 жылдың 9 ақпанында Квебек Ұлттық Ассамблеясында "Le Marcheur" дүкеніне бойкот жариялауға қарсы резолюция ұсынылды. Хадир ғана қарсы дауыс берді және оның талқылануына кедергі келтірді (мұндай резолюцияны талқылау үшін бірауыздан қолдау қажет). Кейін Ұлттық Ассамблеяның басқа үш партиясының өкілдері: Квебек Демократиялық әрекетінен Франсуа Боннардель, Квебек партиясынан Мартин Лемей және Либералдық партиядан Лоренс Бергман дүкенге барып, қолдау көрсетті және бойкотқа қарсылық білдірді. Хадир кейін Израиль өнімдерін бойкоттауды қолдағанын айтты, бірақ Арчэмбомен араларында "өте жаман түсініспеушілік" болғанын мәлімдеді. Хадир адамдарды дүкенге кірмеуге шақырмағанын, тек клиенттерге бойкот туралы хабарлағанын жеткізді.

2011 жылғы Корольдік турнеге қарсылық

2011 жылғы сұхбатында Хадир Монреаль мен Квебек қалаларына жаңа үйленген Кэмбридж герцогы Уильям мен Кэмбридж герцогинясы Кэтриннің жоспарланған сапарына мемлекеттік қаражат жұмсауға қарсылығын білдірді және оларды «паразиттер» деп атады.

АҚШ-ты сынға алу

Хадир Буш әкімшілігінің саясатын сынап, 2008 жылғы желтоқсанда Монреальдегі АҚШ консулдығы алдында өткен наразылықта президенттің суретіне аяқ киім лақтырған. Бұл әрекет Ирактағы президентке Мунтадар әл-Заиди тастаған аяқ киіммен салыстырылатын символдық қайталау болжаныпты. Ол және басқа наразылық білдірушілер Сент-Кэтрин көшесіндегі Канада Құралды Күштеріне қабылдау орталығына барып, АҚШ президенті Джордж Буштың суретіне аяқ киім тастады. Хадирге "МҰА-ның қадір-қасиеті мен жауапкершілігіне" опасыздық жасады деген айып тағылды, бірақ Хадирдің өзі сайлаушылары одан осыдан артығын күткенін айтады.

Британдық корольдік отбасы туралы пікірлер

2011 жылы Хадир британдық корольдік отбасын сынады. Journal de Québec газетіне берген сұхбатында, шаһзада Уильям мен Кейт Миддлтонның жақын арадағы сапарына қатысты Хадир: «Бұл мемлекеттік қаражаттың қандай ысырабы!» және «Осының бәрі осы паразиттерді қарсы алу үшін ғана!» деді. Кейін Квебек үкіметі Хадирден кешірім сұрауды талап етті.