Кіріспе

Испаниялық ақсүйек үйі, Кастилия тәжінен шыққан Медина Сидония үйі (испанша: Casa de Medina Sidonia) – испандық ақсүйек үй, оның аты Кастилияның Медина Сидония герцогынан шыққан, мұрагерлік дворяндық атағы. Кастилияның Иоанн II-і 1445 жылдың 17 ақпанында корольдікке көрсеткен қызметі үшін сыйлық ретінде бұл атақты 3-ші граф Хуан Алонсо Перес де Гусманға берді. Медина Сидония герцогтығы – Испания корольдігіндегі ең көне мұрагерлік герцогтық. Медина Сидония үйінің негізін салушы – Гусман эль Буэно, өйткені ол үйдің іргетасын қалады. Оның ұрпақтары әулеттің қуатын арттырған иеліктер мен атақтарды жинақтады, ал 1445 жылы Медина Сидония герцогтығын иеленуімен олар толық қолдауға ие болды, содан кейін 1520 жылы Испанияның алғашқы Грандесі атағы берілді. Бұған қоса, үй Санлукар билігі, Нибла графтығы, Гибралтар маркизаты, Казаза маркизаты және Вальверде маркизаты сияқты басқа да атақтарды біріктірді. Медина Сидония үйінің бастапқы кезеңдерінен бастап Перес де Гусман отбасының қолында болды, 1779 жылы ол Альварес де Толедо отбасына өтті. Педро де Алькантара Перес де Гусман и Пачеко, Медина Сидонияның 14-ші герцогы, ұрпақтары болмағандықтан, оның туысы Хосе Альварес де Толедо и Гонзага, Виллафранка дель Биерзоның XI маркизі оны мұраға алды. Ол да ұрпақтарын қалдырмады, сондықтан Медина Сидония үйінің бароны оның бауыры Франсиско де Боржа Альварес де Толедо и Гонзагаға өтті. Леонсио Алонсо Гонсалес де Грегорио и Альварес де Толедо – қазіргі Медина Сидония герцогы, бұл атақты алғаш рет иеленген жиырма екінші адам.

Гузман эль Буэно, үйдің негізін қалаушы және Санлукардың 1-ші лоры

Алонсо Перес де Гусман, "Эль Буэно" деп белгілі, Медина Сидония үйінің негізін қалаушы болды, себебі ол ешқашан Медина Сидония герцогы атағын алмаса да, Медина Сидония үйінің ғасырлар бойы бой көтеруіне негіз салды. Оның қоғамдық өмірі 1276 және 1309 жылдар аралығында өтті. Әскери саяхатшы ретінде ол Марокконың ішкі тартыстарына қатысты. 1275 жылы Солтүстік Африканың Төменгі Андалусияға жасаған шабуылдарынан кейін, ол 1276 жылы Меринид сұлтаны Юсуф пен Альфонсо X Дана арасындағы келісімге делдалдық жасады. 1281 жылдың соңында немесе 1282 жылдың басында ол аталған Юсуф пен Альфонсо X арасындағы келісімге қатысты, оған сәйкес Меринид сұлтаны бүлікші инфант Дон Санчоға қарсы Кастилия монархына көмектесетін болды. 1282 жылы Дана патшасы Гусманның қызметіне Алкала Сидония вилласын (қазіргі Алкала де лос Газулес) сыйлады, оны сол жылы Дондио де Монтеагудомен (қазіргі Санлукар де Баррамеда муниципалитеті) алмастырды. Сонымен қатар, патша оны Мария Альфонсо Коронельге үйлендірді, ол некеге зор маңызы бар қалыңдық әкелген бай әйел болды, ол Севильядағы Сент-Михаэль приходындағы үйлер, Торрихостың зәйтүн тоғайлары (қазіргі Валенсина де ла Консепсиондағы иелік), Ла Робаинаның зәйтүн тоғайлары (Пиласта), Боллулос қаласы, Гуадалете өзеніндегі асеналар (ұн диірмендері) Херес де ла Фронтераның жанында, Ла Ина жүзімдігі (қазіргі Херес де ла Фронтерадағы ауылдық аймақ) және Эль Баррозо жүзімдігі (қазіргі Херес де ла Фронтерадағы кортихо) кірді. Кейін, 1294 жылы Санчо IV өзі Гусманға Монархтың туысы, ханзада Дон Хуанның Меринидтер мен Насридтердің көмегімен қауіп төндірген Тарифені қорғауға жүгінді. Онда Тарифаны батырлықпен қорғау болды, Гусманның кінәсіз ұлының қазасы аңызға айналды. Тарифаның ерлігінен кейін Санчо IV оған Санлукар иелігін ауызша уәде етті, оның құрамына Санлукар де Баррамеда, Рота, Чипиона және Требухена қалалары кірді. Алайда, бұл жарлықты 1297 жылы оның ұлы Фердинанд IV жүзеге асырды. Уақыт өте келе Санлукар үйдің негізгі орнына айналды. 1299 жылы ол Кониль альмадрабасын алды, ал 1303 жылы Чиклана альмадрабасын алды, оның ауылдарын ол қоныстандырды. 1307 жылы ол Экстремадурадағы Зафра мен Фальконераға алмасу шартымен Вейер де ла Фронтера иелігін алды. Сонымен қатар, ол Марчена иелігін және Медина Сидониядан түсетін кірістен үлесті алды. Гусман эль Буэно 1307 жылы Гранада Корольдігімен шекарада, Гаусин тауларында шайқас кезінде қаза тапты, оның Севилья Альфоз Альжарафе, Уэльваның шекаралық аймағы, Төменгі Гуадалкивир және Гуадалете аймағындағы иеліктері мен мүліктерінің аумағы Гусман үйін Кейінгі Орта ғасырларда Андалусиядағы жоғары дворяндықтың ең маңызды әулетіне айналдырды. Алайда, үй 1330 жылы Мария Альфонсо Коронельдің жасаған өсиеті мен некелік қалыңдығына байланысты бастапқы мүліктерінің бір бөлігін жоғалтты. Осылайша, оның қызы Изабел Перес де Гусман Фернан Понсе де Леонға үйленді, ол болашақ Аркос үйіне Марчена иелігін, Медина Сидониядан түсетін кірістен үлесті, Рота мен Чипиона виллаларын және, көрінеді, Айамонтенің жартысын берді. Сондай-ақ, 1306 жылы Луис де ла Сердаға үйленген тағы бір қызы Леонор Перес де Гусман болашақ Мединасели үйіне Виллафранка, эль Алихар және басқа да иеліктерімен бірге Эль Пуэрто де Санта-Марияны қалдырды.

Нибла округі

1369 жылы Кастилия королі Генрих II, Хуан Альфонсо Перес де Гусманға, Санлукардың 4-ші лордына, Кастилияның бірінші азаматтық соғысында оның жартылай бауыры Петір I қатыгезбен бірге сақтаған адалдығы үшін Нибла графтығын сыйлады. Бұған қоса, король оны өзінің заңсыз қыздарының біріне үйлендіріп, Энрикес отбасымен байланыстырды, соның арқасында Трастамара үйімен де байланыс орнады, нәтижесінде Кастилия-Леон патшалық үйіне тән қамалдар мен арыстармен шекараланған герб пайда болды. Бұл патшалық отбасынан тыс ақсүйекке берілген алғашқы аумақтық билікке бағынған графтық болды. Кондадо атауын Хуэльва қаласының Нибласынан алды және Нибла қаласы мен оның елді мекендерін қамтыды, атап айтқанда: Тригуэрос және Беас, Росиана, Вильярраса, Лусена, Бонарес, Каланас, Факаниас (қазіргі Вальверде-дель-Камино), Хуан Перестің шаруашылығы (қазіргі Ла-Пуэбла-де-Гусман), Паймого және Эль-Портечуэло, Пена-Альхахе және Кампо-де-Андевало. Бұл үйге жаңа үлкен серпін берді, соған қоса граф 1371 жылы мүліктік және биліктік құқықтарымен бірге, әйелінен мирас қалған және оған қорлық ретінде берілген мүліктерді басқару үшін Мажорат институтын құрды.

Медина Сидония герцогтігі

1440 жылы Иоан II Хуан Альфонсо Перес де Гусманға, 3-ші Нибла графына, Ла Алгаба, Алараз және Эль Вадо де лас Эстакас иелігін Медина Сидонияға алмастырды. 1444 жылы бұл граф Аямонте, Лепе және Ла Редондела иелігін қалпына келтірді, бұл жерлер 1396 жылы одан бөлініп кеткен еді. Сондай-ақ, Иоан II Арагон инфанттарымен туған дағдарыс кезінде, 1441 және 1444 жылдар аралығында 3-ші граф монархты қолдады, нәтижесінде Севилья патшалығы көбінесе оның пайдасына қалды, осы қызметі үшін 1445 жылы Медина Сидония герцогінің құрметімен марапатталды. Бұл атақтың берілуі Нибла графының құрметі герцогтің тұңғыш ұлымен байланысты болды, ол үйдің басшысы ретінде оған ішкі «князьдық» сияқты иелік етуге тиіс еді. 1457 жылы 1-ші герцог, Мединасели әулетінен Мария де ла Сердаға үйленген, корольдің рұқсатымен, өзінің заңды мұрагерлері болмағандықтан, өзінің бастамасы Энрикеге берді. Бұл жағдай үйде екі ұзақ сотқа әкелді. Біріншісі Мединасели үйімен болды, олар Хуэльва вилласын қайтаруды талап етті, өйткені Мария де ла Серда оны некеге қалыңдық ретінде әкелген, бірақ герцогпен балалы болмай қайтыс болды. Қайтару орындалмады және осы себепті 1466 жылы екі үйдің арасында ұзақ қақтығыс туды, ол 1509 жылға дейін аяқталмады. Екінші сот ісі Тереза де Гусманмен, Альба де Листе графинясы және 1-ші герцогтың әпкесімен болды, ол бұрын Гарровильяс де Алконетармен өтелгеніне қарамастан, герцог ұлының заңдылығын жоққа шығарып, 1462 жылы Лепе мен Аямонтенің жартысын талап етті; бұл жерлер 1444 жылы үйдің мүлкі үшін қалпына келтірілген, бірақ 1454 жылы одан қайта бөлінген, 1-ші герцогтың қызы Терезаға беру үшін. Ұзақ талаптардан кейін, 1510 жылы Аямонте ісі шешілді. Кастилияның Генрих IV мен оның жартылай бауыры Альфонсо арасындағы азаматтық соғыстың салдарынан туған тұрақсыздық үйге Гибралтар мен Хименаны қосып, өз аумақтарын кеңейтуге мүмкіндік берді. 1462 жылы Гранададан басып алынған Гибралтар 1467 жылы Альфонсоның үсынысымен үйге өтті, ол Альфонсо XII ретінде билік етті, бұл оның қарсыласы Генрих IV-ке 1469 жылы үкіметті толыққанды қалпына келтіргенде үсынысты қайта бекітуге кедергі болмады. Гибралтардың тартымдылығы, басқа көптеген аспектілердің қатарында, оның командирлік, жабдықтау және гарнизонның әскери шығындарына арналған шамамен 1,500,000 мараведи жылдық патшалық кірісіне ие болғандығында болды, бұл Гранада Корольдігінің түпкілікті жаулауына дейін созылатын еді. 1488 жылы католик монархтары герцогке Гибралтар маркизатын берді, бірақ 1492 жылы ол қайтыс болғаннан кейін олар оны тәж үшін қайтаруға тырысты, бұл мәселе 1501 жылға дейін күмәнде қалды, содан кейін ол түпкілікті қайтарылды. Екінші жағынан, 1456 жылы Гранаданың Насридтерінен басып алынған Химена 1468 жылы Альбуркерк герцогынан алынды, бұл 16 ғасырдың басында аяқталған ұзақ сотқа әкелді, үй қала үшін өтемақы ретінде 6,000,000 мараведи төледі. Осы кезеңде үй Гранада соғысы үшін монархқа ақшалай қарыз берді және басқаларымен қатар Альхама, Малага және Вега-де-Гранада науқандарында әскери қызметтер көрсетті. 1494 жылдың соңында немесе 1495 жылдың басында 3-ші герцог Канар аралдарындағы қант фабрикалары мен жылжымайтын мүлікті әкелген Тенерифеді түпкілікті жаулап алған Адельантадо Алонсо Фернандес де Лугоға қолдау көрсетті. 1497 жылы Педро де Эстопиньян басқарған флот Санлукардан шығып, Фес патшалығымен шекараға жақын Тлемсен патшалығында Мелильяны басып алды. Патшалар герцогты Мелильяның губернаторы және лейтенанты етіп тағайындады және оның кірісінен 4,400,000 мараведилерді сол жердің әскери шығындарына жұмсады. Мелилья Санлукардан Магрибпен жүргізілген саудаға қолдау көрсететін форпост болды, ол діни себептермен тыйым салынғанмен, герцог қазынасы үшін Үндістанмен жүргізілгеннен маңызды болды. 1498 жылы патшалар Гаусин, Бенарраба, Алгатоцин, Бенмаоя және Бенхамахабу иелігін берді, олардың барлығы Серрания де Ронда жерлерінде орналасқан. 1503 жылы үйдің жаңа мүлкі бекітілді және оған Хуэльва, Химена, Сан-Хуан-дель-Пуэрто, дозаво-де-Палос, Оливарес және Виллафранка кірді. 1504 жылы католик Изабелланың қайтыс болуы және оның қызы Жоанна мен оның күйеуі Филипптің Кастилия тағына отырғаны, бұл Фландрияда болған, билік вакуумын тудырды, бұл абыройының патшайымның билігі кезінде жоғалған билікті қалпына келтіру үмітін жаңартты. 1505 жылы 3-ші герцог Хуан Санлукардан Фландрияға елшілік арқылы королеваның әкесі католик Фердинандтың «қатеріне» қарсы Жоанна мен Филиппті қолдауға ұмтылды. Жауабында олар оны «Гранада, Кордова, Хаэн патшалықтарының, Альгарвтардың, Алхесирас қаласының және бүкіл Андалузияның корольдік лейтенанты және бас қолбасшысы» және, бір құжатқа сәйкес, «және Мурсияның» етіп тағайындады; бұл лауазым ешқашан орындалмады. Үй өз аумақтарын кеңейтуде үздіксіз жұмыс істеді. 1506 жылы Мелильяның герцог үкіметі, Гонсало Мариньо де Рибера, Казазаны басып алды және герцог жаңа патшалардан осы атпен маркизат алды. Сонымен қатар, үйдің бес жүз жылдық тарихын жазған тарихшылардың (Медина және Баррантес) айтуынша, патшалар Кастилияға келген кезде герцогқа Гибралтардың жаңа үсынысын жасады, бірақ бұл құжатталмаған. Шындығында, католик Изабелла өсиетімен Гибралтар енді бөлінетін болмайды, бұл герцогқа Филипптің қайтысынан кейін туған жаңа билік вакуумын пайдаланып, күшпен қайтаруға кедергі болмады, өйткені католик Фердинанд Неапольде болды, онда Кастилияға оралуға бір жыл қажет болды. 1506 жылдың ортасында Кордовадағы инквизитор Лусероға қарсы бүлік болды, бұл тамызда корольдың дереу жазалауын және бүлікші Приего графының бес жылдық жер аударылуын тудырды. 3-ші герцог, өз тарапынан, Гибралтарды қоршауға кірісті, оның ұлы Энрике 9 немесе 10 жаста болды. Қоршау екі айға созылды, бірақ қала қарсы тұрды және герцог қазан айының соңында қоршауды көтерді. 1506 жылдың қараша айында Андалузиялық аристократтар, сондай-ақ Месетенос, Андалузиядағы өз мүдделерін кіріп келе жатқан регенттің мүдделерінен қорғау үшін лига немесе конфедерация құрды. Бұл лиганың құрамына Медина Сидония герцогының өзі, Приего графы Педро Фернандес де Кордова, Кабра графы, Севилья архиепископы Диего де Деза және 2-ші Уренья графы Хуан Теллес Гирон кірді. Герцог Хереске екі сәтсіз әрекет жасады және 1507 жылдың мамырында Гибралтарды екінші рет қоршауға алды, ол да сәтсіз аяқталды. 1507 жылдың шілдесінде герцог Севильяға оралды, онда ол күтпеген жерден обадан қайтыс болды, оның орнына 4-ші герцог ретінде ұлы Энрике келді, ол кәмелетке толмаған. 4-ші герцогтың қамқорлығына оның әйелі Леонор Перес де Гусман и Зунига, оның жекжаттысы Педро Гирон, Пер Афан де Рибера, Хуан де Барахона және Антон Родригес Лусеро кірді. Содан бері үй отбасылық одақтардың, шешілмейтін аумақтық даулардың және Андалузиялық аристократияның католик патшасының қайтысынан кейін бастан өткерген саяси тұрақсыздықтың салдарынан туған бірқатар қиындықтарды бастан кешірді. 3-ші герцог Хуан Теллес Гиронмен, 2-ші Уренья графымен, Гусман мен Гирон арасындағы екі неке туралы келісім жасады: Менсия Перес де Гусман Педро Гиронға, 3-ші Уренья графына үйленді, ал болашақ герцог Энрике Мария Теллес Гиронға, сондай-ақ...

"Андалусия теңіздері мен жағалаулары" бас капитаны.

1581 жылы 7-ші герцог Алтын жүнді орденінің рыцары атанды және Ломбардияның Бас генералдары болып тағайындалды. 7-ші, 8-ші және 9-шы герцогтар Океан теңізі мен Андалусия жағалауларының Бас генералдары қызметін атқарды.

Андалусиядағы көтеріліс.

Үйдің құлдырауы 1641 жылғы Андалусиялық тәуелсіздікке бағытталған қастандықтан кейін басталды, оны 9-шы герцог жетектеген деген болжам бар. Алайда, бұл қастандық оған қарсы, үйдің екінші тармағының өкілі Оливарес графы-герцогы ұйымдастырған болуы мүмкін. Осының салдарынан 9-шы герцог 1645 жылы Санлукар билеу құқығынан айырылып, жер аударылды, ал Океан теңізінің Капитандық генералдігі Мединацели әулетіне өтті.

Перес де Гусманнан Альварес де Толедоға дейін: Инкорпорацияланған үйлер.

1779 жылы үй басшылығы Виллафранка-дель-Бьерсо үйіне көшті. Медина-Сидонияның 14-ші герцогы Педро де Алькантара Перес де Гусман-и-Пачеко ұрпақтары болмай қайтыс болғаннан кейін, оның екінші туысы Хосе Альварес де Толедо-и-Гонсага, Виллафранканың 11-ші маркизі мұрагерлік құқығына ие болды. Ол да ұрпақтары болмай қайтыс болғандықтан, үйдің варониясы оның бауыры Франсиско де Борха Альварес де Толедо-и-Гонсагаға өтті. Бұл құрамға Vélez, Paternò және Martorell үйлері де кірді.

Fundación Casa Medina Sidonia қоры

Қазіргі уақытта үйдің басшысы Леонсио Алонсо Гонсалес де Грегорио и Альварес де Толедо. 21-ші герцогиня Луиза Изабель Альварес де Толедо и Мора «Archivo de la Casa» (Үй архиві) каталогын жасады және Санлукар де Баррамедадағы герцогтік сарайда «Fundación Casa Medina Sidonia» (Медина Сидония үйі қоры) құрды. Ол 2008 жылы қайтыс болғаннан кейін, қор президенттігі Лилиан Дальманға өмір бойына берілді, бірақ оның балалары қорды қайта құруды талап етуде, себебі олардың анасының өмір бойы оған сыйға берген мүлігі, оның барлық мүлкінің көп бөлігі, олардың мұрагерлік құқықтарын қанағаттандыру үшін қысқартылуы керек, мұрагерлерге Испания азаматтық кодексінде белгіленген пропорцияда тиіс құқықтарын төлеу үшін қысқартылуы тиіс, мемлекет мүдделеріне зиян келтірмей және «Bien de Interés Cultural» (Мәдени маңызы бар мүлік) мәртебесін ескере отырып (соның салдарынан бөлінбеушілік принципі сақталуы керек), бұл 21-ші герцогиняның мұрасына әсер етеді.

Басқа мүшелері

Үйдің басқа мүшелері де тарихта ерекше рөл атқарды, мысалы, Испанияның Филипп IV-нің анасы Конте-Дуке де Оливарес және Португалияның королевасы және регенті Луиза де Гусман. Сондай-ақ, отбасында екі Үндістан Патриархы болды: 7-ші герцогтың ұлы Алонсо Перес де Гусман және 8-ші герцогтың немересі Антонио Перес де Гусман. Дегенмен, Андалусиялық Гусман тегін бөліскен, бірақ туыстығы дәлелденбеген тарихи тұлғалар да бар, мысалы, үйдің қамқоршысы саналатын Әулие Доминик де Гусман, Педро Нунес де Гусман, кейде Кастилияның Аделантадо Майоры, кейде Андалусияныкі деп айтылады, және Гусман эль Буэноның әкесі деп есептеледі, сондай-ақ Кастилияның Альфонсо XI-нің сүйіктісі Элеонора де Гусман.

Басқа ақсүйек үйлермен қарым-қатынасы

Өзінің тарихы бойына Медина-Сидония үйінің мүшелері көптеген әулеттермен және ақсүйек үйлермен байланысты болды, соның ішінде Мединасели, Аркос, Энрикес (Кастилияның Генрих II-нің туыстары), Алкала, Аямонте, Осуна, Браганза, Зуньига, Арагон, Мендоза, Лерма үйлері.

Медина-Сидония герцогтары патшалық тегін мұра еткен, себебі көптеген басқа да желілердің ішінде 16-шы Медина-Сидония герцогы Франсиско де Боржа Альварес де Толедо и Гонзаганың анасы Мария Антония Гонзага и Карациоло, Эсте үйі арқылы, Филипп II-нің қызы Карл Эммануэльге үйленген Микаэла Каталинадан тараған.

Үй шаруашылығы

Үйдің экономикасы негізінен ауыл шаруашылығына, мал шаруашылығына, балық аулауға және саудаға құрылған. Алжарафе, Төменгі Гуадалкивир, Херес даласы және Медина-Сидонияның альфозындағы жерлерінде бидай, зәйтүн және жүзімнің (Жерорта теңізі үштігі) және бау-бақша өнімдерін өсірді. Мал шаруашылығы саласында Нибла және Андевало округтерінің кең жайылымдарын пайдаланды. Барбате, Конил және Чикланадағы туннель балық аулау құрылғыларына, тұз кендеріне және Санлукардағы Альмонаға иелік етті. Санлукар порты арқылы Солтүстік Еуропа, Солтүстік Африка және Үндістанмен сауда жасады, туннель, шарап, гранат, май, сабын экспорттады және герцогтық келісімшарт үйі арқылы, сондай-ақ герцогтық кеден арқылы Санлукар портының альможарифасын жинау арқылы импорттан және аталған порттың барлық сауда айналымынан пайда тапты. Хуэльва қаласындағы графтар сарайы, Севильядағы Медина-Сидония сарайы (қазір бұзылған), Сантипонседегі Сан-Исидоро-дель-Кампо монастыры, Санлукардағы Доминикас-де-Мадре-де-Диос монастыры, Санлукардағы Санто-Доминго монастыры, Санлукардағы Коронадалған Каридад Анамыздың киелі орны, Санлукардағы Ла-Мерсед монастыры, Сантьяго қамалы, Нибла, Тригуэрос және Барбате қамалдары, Захара-де-лос-Атунес қамалы және Хадраса сарайы және тағы да көптеген иеліктері болды. Кескіндеме және мүсін жасау саласында Франсиско Хуанете мен Франсиско де ла Гандараға тапсырылған жұмыстар ерекше көзге түседі. Сондай-ақ, Луис Санчес және Жак де Упарк, сондай-ақ соңғысының ұлдары Хуан мен Педро жасаған күміс бұйымдары да маңызды. Әдебиетте Гусман эль Буэноның Тарифадағы ерлігі туралы көптеген еңбектер жазылған, олардың ішінде Томас де Ириарте жазған еңбек бар. Сервантеске жатқызылатын, Кадиске герцог Мединаның кіруіне арналған сонет 7-ші герцогқа арналған. Гонгора Нибла графына арнап "Полифемо мен Галатея жырлары" атты шығармасын жазды.