Дауысты ән салуға, актерлікке дайындау жаттығулары! Дауыс жылуы – өнімділікті арттырып, шаршауды азайтады. Дұрыс дайындық – сәтті өнер көрсетудің кілті!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дауысты дайындауға арналған жаттығулар
Exercises to prepare the voice for use
Дауысты жылыту – ән айту, актерлік шеберлік таныту немесе басқа да мақсаттар үшін дауысты дайындауға бағытталған жаттығулар жиынтығы. Дауысты жылыту әншілер үшін дауыстық өнерпаздық деңгейін арттыру және ән айтуға жұмсалатын күш-жігерді азайту үшін қажетті жаттығулар болып табылады. Зерттеулер көрсеткендей, дауысты жылытуға қатысу дауыстық күшті уақытша арттырады, ол қысқа демалыстан кейін қалыпқа келіп, өнерпаздыққа дауыстық дайындықты жақсартады.
A vocal warm up is a series of exercises meant to prepare the voice for singing, acting, or other use. Vocal warm ups are essential exercises for singers to enhance vocal performance and reduce the sense of effort required for singing. Research demonstrates that engaging in vocal warm ups can temporarily elevate vocal effort, which normalizes after a short rest, enhancing vocal readiness for performance.
Сипаттама
Вокалды дайындау бес мақсатты қамтиды: бүкіл денеге жасалатын жаттығулар, тыныс алуды дайындау, артикуляция және резонаторларды дайындау, сөйлеу регистрінен ән айту регистріне (немесе актерлік рөл үшін кеңейтілген сөйлеу регистріне) өту, сондай-ақ репетицияға немесе өнер көрсетуге дайындалу. Бүкіл денеге жасалатын жаттығулар әншінің немесе актердің денесін көптеген жағынан дайындауға көмектеседі. Ән айту/актерлік кезінде денедегі барлық бұлшықеттер жұмыс істейді. Созу жаттығулары тепе-теңдік пен қалыпты сақтауға жауапты үлкен бұлшықет топтарын, сондай-ақ тыныс алу мен бет әлпетінің қозғалысына тікелей қатысатын кіші бұлшықет топтарын белсендіруге және дайындауға көмектеседі. Ауыртпа, арқа, мойын және иықтарды созу кернеуді болдырмау үшін маңызды, себебі кернеу дауыстың дыбысына көмей мен тыныс алу бұлшықеттерін қысып, әсер етеді. Егер актерлер (опера әншілері немесе мюзикл орындаушылары да осыған жатады) рөлі физикалық тұрғыдан қиын болса, оларға толыққанды дене жаттығуларын жасау қажет болуы мүмкін. Тыныс алуды дайындау – тыныс алуға қатысатын көптеген бұлшықеттерді созу ғана емес, сонымен қатар ұзақ ән айту/сөйлеу кезінде тынысты ұстап тұру үшін оларды дайындау. Әншілердің тез және терең дем алуы үшін, музыканың бірнеше тақтысына дейін тынысты ұстауы үшін тыныс алу бұлшықеттерін арнайы жаттығулармен дамыту қажет. Жақсы вокалды дайындауға 4 есе дем алу, содан кейін 8 есе дем алу (және орындаушы 1 есе дем алып, мүмкіндігінше ұзақ дем алып, баяу өтуі керек); сонымен қатар, интеркостальды бұлшықеттерді белсендіру үшін тыныш дем алу немесе ауаны үрлеу жаттығулары да қолданылады. Дауыстық артикуляция әртүрлі тіндер, бұлшықеттер және құрылымдар (артикуляция орны) арқылы бақыланады, бірақ оны еріндер, тістер және тіл ұшының әсері ретінде қарастыруға болады. Көбінесе біз артикуляция үшін жауымызды да қолданамыз, бұл бет бұлшықеттері мен тілде қажетсіз кернеу тудырады. Жақсы вокалды дайындау жақты босаңсытады, сонымен қатар ән айту немесе актерлік кезінде қажетті дауыстық артикуляцияға дайындалу үшін түрлі жаттығулар арқылы еріндер мен тілді белсендіреді. Бұл жаттығулар тіл бурауларын немесе көптеген актерлер фильмде орындайтын "мен, мүмкін, ма, мо, му" деген атақты жаттығуларды қамтуы мүмкін. Резонаторлар – ауыз қуысының ішіндегі қатты және жұмсақ беттер, олар дауыс пайда болғандағы дыбыс толқындарына әсер етеді. Әнші қатты жақ сүйек сияқты қатты беттерді басқара алмайды, бірақ жұмсақ жақ сүйек сияқты жұмсақ беттерді дыбыстың тембрін өзгерту үшін жаттығулар арқылы дамытуға болады. Вокалды дайындау осы қатты және жұмсақ беттерге дыбыс бағыттайтын жаттығуларды қамтуы керек. Бұл жаттығулар әртүрлі дыбыстық эффекттерді, соның ішінде айқайлау, жылау және мұрын дыбыстарын қамтуы мүмкін. Басқа жаттығулар әншілер мен актерлерге жұмсақ ауыз тілін көтеруді білуге көмектеседі, бұл ән айтқанда қараңғы, бай тембрді тудырады. Мысалы, кенеттен шокпен дем алып, ауыздың артқы жағында ашықтықты сақтау. Әннің биіктігін өзгерту дауыс бұлшықеттерін созғызады, ал ән айту немесе актерлік үшін дауысты көтеру бұлшықеттерді күшпен қолдануды талап етеді. Жақсы вокалды дайындау әншіні/актерді сөйлеу регистрінен (кішкентай дыбыс диапазоны, шағын динамикалық диапазон, күнделікті сөздік дикция) ән айту регистріне (үлкен дыбыс диапазоны, үлкен динамикалық диапазон және рөлдің немесе шығарманың талаптарына сәйкес дикция) көшіруі керек. Бұл көбінесе вокалды дайындаудың ең үлкен және күрделі бөлігі болып табылады және көптеген жаттығуларды қажет етеді. Бұл жаттығулар да дауыс жаттығуларын қамтамасыз етеді және кейде вокализдер деп аталады. Бұл жаттығулар тыныс алуды бақылауға, дикцияны, үйлесімділікті және тепе-теңдікті үйренуге көмектеседі. Вокализ – бір немесе бірнеше дауысты дыбыстармен айтылатын, сөзсіз дауыстық жаттығу (көбінесе өнер көрсетуге жарамды). Соңында, жақсы вокалды дайындау репетицияға немесе өнер көрсетуге дайындалатын нақты материалды дайындауы керек (әдетте вокалды дайындау репетицияның немесе өнер көрсетудің бастамасы болып табылады). Бұл ән айтылатын күйде немесе актер рөлі үшін қолданатын акцентпен бірнеше жаттығу жасау сияқты қарапайым нәрсе болуы мүмкін. Келесі репертуардың кейбір қиын жерлері бөлініп, жаттығу ретінде пайдаланылуы мүмкін, ал кез келген тілдік талаптар дайындалуы керек (егер орындаушы өз ана тілінде емес тілінде ән шырқаса, олар сол тілдегі дыбыстар мен пішіндерге дайындалу үшін жаттығулар жасауы керек). Вокалды дайындауды режиссер (музыкалық немесе театрлық) жүргізсе, ол әншілердің/актерлердің дауыстық қабілеттерін репертуардың бұрынғысыздан алаңдатусыз бағалауға және әлсіз тұстарын дамытуға мүмкіндік береді. Кейбірлер үшін режиссер – олардың жұмыс істейтін жалғыз дауыс үйлесімдігінің мұғалімі болуы мүмкін, сондықтан вокалды дайындау – олардың кәсібіне қажетті бұлшықеттерді дамыту үшін алатын жалғыз жаттығу болады.
Vocal warm ups are intended to accomplish five things: a physical whole body warm up, preparing the breath, preparing the articulators and resonators, moving from the spoken register to the singing register (or an extended spoken register for acting), and preparing for the material that is going to be rehearsed or performed. Physical whole body warm ups help prepare a singer or actor's body in many ways. Muscles all over the body are used when singing/acting. Stretching helps to activate and prepare the large muscle groups that take care of balance and posture, and the smaller muscle groups that are directly involved with breathing and facial articulation. Stretches of the abdomen, back, neck, and shoulders are important to avoid tension, which influences the sound of the voice through constriction of the larynx and/or breathing muscles. Actors (including opera singers or musical theatre performers) may need to do a more comprehensive physical warm up if their role is demanding physically. Preparing the breath involves not only stretching the many muscles involved with respiration, but preparing them to sustain exhalation during long singing/speaking passages. Specific training of the respiratory muscles is required for singers to take very quick deep breath and sustain their exhalation over many bars of music. A good vocal warm up should include exercises such as inhaling for 4 counts, then exhaling for 8 counts (and slowly transitioning until the performer can inhale for 1 count and exhale for as long as possible); panting or puffing air are also used to engage in the intercostal muscles. Vocal articulation is controlled by a variety of tissues, muscles, and structures (place of articulation), but can be basically understood as the effects of the lips, the teeth, and the tip of the tongue. Often we also try and use our jaw for articulation, which creates unnecessary tension in the facial muscles and tongue. A good vocal warm up will relax the jaw, while activating the lips and the tongue in a variety of exercises to stretch the muscles and prepare for the more defined vocal articulation that is required when singing or acting. These exercises may include tongue twisters, or the famous "me, may, ma, moh, moo" that many actors are seen doing in film. Resonators are the hard and soft surfaces within the oral cavity that affect the sound waves produced during phonation. Hard surfaces, such as the hard palate, cannot be controlled by the singer, but soft surfaces, such as the soft palate, can be trained to change the timbre of the sound. A vocal warm up should include exercises which direct sound towards these hard and soft surfaces – these exercises can incorporate a variety of sound effects, including whoops, wails, and nasal sounds. Other exercises can help singers/actors be aware of lifting the soft palate, which can create a darker richer timbre when singing – an example would be simulating a sudden shocked gasp, and then maintaining the openness at the back of the mouth. Changing pitch undoubtedly stretches the vocal muscles, and singing or projecting one's voice for acting requires a more strenuous use of these muscles. A good vocal warm up should move the singer/actor from the spoken register (small pitch range, small dynamic range, colloquial diction) into the singing register (large pitch range, large dynamic range, and diction specific to the demands of the role or piece). This is often the largest and most complex part of the vocal warm up, and requires a multitude of exercises. These exercises also provide voice training, and are sometimes called vocalises. These activities teach breath control, diction, blending, and balance. A vocalise /v//oʊ//k//ə/'/l//iː//z/ is a vocal exercise (often one suitable for performance) without words, which is sung on one or more vowel sounds. Finally, a good vocal warm up should prepare the specific material that is going to be rehearsed or performed (usually a vocal warm up is a precursor to either rehearsal or performance). This could be as simple as doing some exercises in the key that is to be sung, or with the accent that an actor must use for their role. Certain difficult passages of the forthcoming repertoire might be broken down and used as an exercise, and any language requirements must be prepared (if the performer is singing in their non native language, they will want to do exercises to prepare for the sounds and shapes which are required in that language). When a vocal warm up is led by a director (either musical or theatrical), it also provides an important opportunity to assess the vocal abilities of the singers/actors at hand without the distraction of the repertoire and to specifically train areas of weakness. For some, their director will be the only voice teacher they ever work with, so the vocal warm up is the only time where they receive specific training for the muscles required by their craft.
Классикалық музыка
Вокализдердің тарихы 18 ғасырдың ортасына дейін жетеді. Жан Антуан Берардың 1755 жылғы "L'art du chant" жинағында Лулли (1632–1687) және Рамо (1683–1764) сияқты композиторлардың сөзсіз (sans paroles) әндерінен жасалған таңдаулар бар. Бұл әндер дауыс техникасын жаттықтыруға арналған есептеліп, олармен байланысты техникалық қиындықтарды жеңуге қатысты нұсқаулар да келтірілген. 19 ғасырда вокализдер көбінесе педагогикалық мақсаттар үшін жазылатын болды, бұрынғы әндерден бейімделудің орнына. 19 ғасырда фортепианомен сүйемелдеуге қосылған сөзсіз техникалық этюдтардан басқа да, вокализдердің ұқсас дәстүрі қалыптасты. Бұл сол кездегі әдетке сәйкес келіп, тіпті ең механикалық этюдтарды да фортепианомен сүйемелдеуге арналды, себебі бұл орындаушыны музыканы көркемдікпен орындауға ынталандырады деп есептелді. 20 ғасырдың басында көптеген оркестрлік партитураларға колористикалық эффекттер үшін сөзсіз хорлар (әсіресе әйелдер хорлары) енгізілді, мұндай хорларды Дебюсси, Равел, Воан Уильямс, Холст және көптеген фильмдердің музыкалық қосымшаларында кездестіруге болады.
Vocalises date back to the mid 18th century. Jean Antoine Bérard's 1755 compilation L'art du chant includes a selection of songs without words (sans paroles) by composers such as Lully (1632–1687) and Rameau (1683–1764), chosen for their value as exercises in vocal technique. Accompanying the exercises are instructions on mastering the technical challenges they pose. By the 19th century, vocalises were commonly composed specifically for pedagogical purposes rather than being adapted from existing songs. A related tradition of vocalises sprang up in the 19th century with wordless technical etudes set to piano accompaniment. This followed the fashion of the time of setting even the most mechanical of études to piano accompaniment with the thought that this would inspire the performer to execute the music more artistically. In the early 20th century, many orchestral scores incorporated wordless choruses (especially female choruses) for coloristic effects, and such choruses may be found in works by Debussy, Ravel, Vaughan Williams, Holst, and in many film scores.
Джаз және әлемдік музыка
Vocalese (–ese жұрнағы бар) – бұрыннан бар аспаптық импровизацияларға жаңа сөздер жазылып, ән салатын джаз ән салу түрі. The Swingle Singers және Jon Hendricks бұл екі техниканы да шеберлікпен қолданды. Бұл стиль алдын ала дайындалған (яғни, импровизацияланбаған); сондықтан оны сөздерсіз импровизация болып табылатын скат әнмен шатастыруға болмайды. 1929 жылғы Вашингтон Филлипстің "Менің жақсы әкем мен анам болды" евангелистік блюз әнінде вокализ қайырма ретінде қолданылған. Үнді классикалық музыкасында акар дәстүрі ән айтуға дайындық ретінде вокалдық жаттығу үшін пайдаланылады, сонымен қатар ән мен мелодияны да байытады.
Vocalese (with the ese suffix) refers to a type of jazz singing in which new words are created and sung to existing instrumental improvisations. Both The Swingle Singers and Jon Hendricks famously combined both these techniques. This style is pre composed (i. e. not improvised); therefore, it is not to be confused with scat singing, which is wordless improvisation. The 1929 gospel blues song "I Had a Good Father and Mother" by Washington Phillips has a vocalise as refrain. In Indian classical music, the tradition of aakar is used as a vocal exercise before singing, and also to a certain extent adds to the singing and the melody.