Эдгар Райс Берроуздың «Уақыттың ұмытылған жері» кітабы – Каспак трилогиясының бастауы. Қарқынды фантастикалық оқиға, теңізшілердің батырлығы мен жоғалған әлем туралы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эдгар Райс Берроуздың кітабы.
Book by Edgar Rice Burroughs
"Уақыт ұмытқан жер" – американдық жазушы Эдгар Райс Берроуздың "Каспак" трилогиясының бірінші кітабы. Автор бұл туындыны бастапқыда "Жоғалған U қайығы" деп атаған. Алғашқы рет бұл оқиға 1918 жылы "Blue Book Magazine" журналының тамыз (27 том, 4 нөмір), қазан (27 том, 6 нөмір) және желтоқсан (28 том, 2 нөмір) айларындағы санында үш бөлімнен тұратын серия ретінде жарияланды. Толық трилогия кейін 1924 жылғы маусымда А. К. МакКлург баспасынан бірінші бөлімінің атымен кітап түрінде шықты. 1960 жылдардағы "Ace Books" басылымдарынан бастап, үш бөлім әдетте жеке-жеке шағын роман ретінде жарық көреді.
The Land That Time Forgot is a fantasy novel by American writer Edgar Rice Burroughs, the first of his Caspak trilogy. His working title for the story was "The Lost U Boat". The sequence was first published in Blue Book Magazine as a three part serial in the issues for August (vol. 27 #4), October (vol. 27 #6), and December (vol. 28 #2) 1918. The complete trilogy was later combined for publication in book form under the title of the first part by A. C. McClurg in June 1924. Beginning with the Ace Books editions of the 1960s, the three segments have usually been issued as separate short novels.
Сюжетке кіріспе
Соғыс кезіндегі теңіздегі қиын саяхат ретінде басталатын Бёрроуздың әңгімесі, ақырында Сэр Артур Конан Дойлдың "Жоғалған әлем" (1912) және Жюль Верннің "Жер орталығына саяхат" (1864) романдары еске салатын жоғалған әлемге ұласады. Бёрроуз өзінің жоғалған әлеміне ерекше биологиялық жүйені енгізеді, онда сыртқы әлемдегі эволюцияның баяу дамуы жеке метаморфоза арқылы қайта жаңартылады. Бұл жүйе "Уақыт ұмытқан жер" романында тек меңзеледі; келесі екі романда біртіндеп ашылатын құпия ретінде ұсынылады, соның арқасында үш көбінесе байланыссыз әңгіме біріктірілетін тақырыптық элементті құрайды.
Starting out as a harrowing wartime sea adventure, Burroughs's story ultimately develops into a lost world story reminiscent of such novels as Sir Arthur Conan Doyle's The Lost World (1912) and Jules Verne's Journey to the Center of the Earth (1864). Burroughs adds his own twist by postulating a unique biological system for his lost world, in which the slow progress of evolution in the world outside is recapitulated as a matter of individual metamorphosis. This system is only hinted at in The Land That Time Forgot; presented as a mystery whose explication is gradually worked out over the course of the next two novels, it forms a thematic element serving to unite three otherwise rather loosely linked stories.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Роман әрекеті Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде өтеді және Гренландия жағалауында термостан негізгі оқиғаға қатысты қолжазба табылады. Бұл 1916 жылы Англия арнасында неміс суасты қайығымен батып кеткен америкалық жолаушы Боуэн Тайлердің баяны. Ол және Лис Ла Ру есімді әйел британдық буксир кемесімен құтқарылады. Буксир де суға батып кетеді, бірақ экипажы суасты қайығы су бетіне шыққанда оны ұстап алады. Алайда, қалған британдық кемелер суасты қайығын жау деп санайды және оны портқа жеткізе алмайды. Навигациялық жабдыққа жасалған саботаж U 33-ті Оңтүстік Тынық мұхитына қарай бұрады. Тұтқынға алынған неміс экипажы суасты қайығын қайтарып алады және шабуылдық сапарға шығады, бірақ британдықтар оларды қайтадан жеңіп алады. Бір диверсант суасты қайығын дұрыс бағыттан бұрып жібереді, содан кейін ол Антарктика суларында екені анықталады. U 33 отынның аз қалдығымен және саботажник Бенсонның улаған азық-түлігімен жүреді. Биік жартастармен қоршалған үлкен арал кездеседі, ол 1721 жылы итальяндық саяхатшы Капрони бірінші болып хабарлаған, бірақ кейін орны жоғалған Капрона деп танылады. Су ағыны суасты қайығын жер астын сумен толтыратын өзенге жеткізеді, олар су қорын толықтыру үмітімен оған кіреді. U қайығы басқа еш жерде кездеспейтін ежелгі жаратылыстармен толы тропикалық өзенге шығады; шабуылға ұшырағаннан кейін, ол қайтадан суға батып, қауіпсіз бейіт іздеу үшін өзеннің жоғары ағысына қарай жүзеді. Ол ішкі жылу теңізіне кіреді, іс жүзінде үлкен кратер көлі, оның жылуы Капронаның тропикалық климатын сақтайды. Суасты қайығы аралдың су жолдарымен солтүстіске қарай жүзіп бара жатқанда климат жұмсарады және жануарлар дүниесі эволюциялық өзгерістерге ұшырайды. Көлдің жағасында экипаж аймақтың тарихи фаунасының құрметіне «Динозаврлар форты» деп аталған қоршау базасын салады. Британдықтар мен немістер Тайлердің басшылығымен бірлесіп жұмыс істеуге келіседі, буксирдің борттық офицері Брэдли екінші болып, ал немістерді бастапқы суасты командирі фон Шёнворт басқарады. Құлап қалғандарға жануарлардың тобы шабуыл жасайды және неоандертальдық адам Ахметті тұтқынға алады. Олар аралдың жергілікті атауы Каспак екенін біледі. Олар U 33 үшін отынға айналдыруды үміттене отырып, мұнай кені табылады. Операцияларды жоспарлаған кезде Брэдли түрлі зерттеулер жүргізеді. Оның болмауы кезінде Лис жоғалып кетеді және немістер суасты қайығымен қашып кетеді. Тайлер Лис іздеу және құтқару үшін қалған құтқарылғандарды қалдырады. Адамға жақын примитивтердің әртүрлі тайпалары арасында оқиғалар тізбегі жалғасады, олардың әрқайсысы адам эволюциясының әртүрлі кезеңін көрсетеді, олардың қару-жарағы арқылы бейнеленеді. Тайлер Лис-ті Столу («балта ұстаушылар») тобынан құтқарады, кейіннен Бандулудан (жауынгерлер) Кролуға (жебешілер) әйелдің қашуына көмектеседі. Лис қайтадан жоғалып кетеді, ал Брэдлидің экспедициясымен байланысты екі адамның қабірлерін тауып, Тайлер бұл топтың тағдырына үмітсіздікпен қарайды. Динозавр фортына қайту жолын таба алмаған Тайлер Каспақты қоршап тұрған жартастарға шегінеді, келіп өтетін кемеден көмек сұрауға тырысады. Күтпеген жерден Лиспен қайта қосылған Тайлер онымен бірге тұрып, өзі жазып жүрген оқиғаларын аяқтап, термосында теңізге жібереді.
The novel is set in World War I and opens with a framing story in which a manuscript relating the main story is recovered from a thermos off the coast of Greenland. It purports to be the narrative of Bowen J. Tyler, an American passenger sunk in the English Channel by a German U boat, , in 1916. He and a woman named Lys La Rue are rescued by a British tugboat. The tug is also sunk, but its crew manages to capture the submarine when it surfaces. Unfortunately, all other British craft continue to regard the sub as an enemy, and they are unable to bring it to port. Sabotage to the navigation equipment sends the U 33 astray into the South Pacific. The imprisoned German crew retakes the sub and begins a raiding cruise, only to be overcome again by the British. A saboteur continues to guide the sub off course, and by the time he is found out it is in Antarctic waters. The U 33 is now low on fuel, with its provisions poisoned by the saboteur Benson. A large island ringed by cliffs is encountered, and identified as Caprona, a land mass first reported by the fictitious Italian explorer Caproni in 1721 whose location was subsequently lost. A freshwater current guides the sub to a stream issuing from a subterranean passage, which is entered on the hope of replenishing the water supply. The U boat surfaces into a tropical river teeming with primitive creatures extinct elsewhere; attacked, it submerges again and travels upstream in search of a safe harbor. It enters a thermal inland sea, essentially a huge crater lake, whose heat sustains Caprona's tropical climate. As the sub travels north along the island's waterways the climate moderates and wildlife undergoes an apparent evolutionary progression. On the shore of the lake the crew builds a palisaded base, dubbed Fort Dinosaur for the area's prehistoric fauna. The British and Germans agree to work together under Tyler, with Bradley, the mate from the tug, as second in command and Von Schoenvorts, the original sub commander, in control of the Germans. The castaways are attacked by a horde of beast men and take prisoner Ahm, a Neanderthal Man. They learn that the native name for the island is Caspak. Oil is discovered, which they hope to refine into fuel for the U 33. As they set up operations, Bradley undertakes various explorations. During his absence Lys disappears and the Germans abscond with the submarine. Tyler leaves the other survivors to seek and rescue Lys. A series of adventures ensues among various bands of near human primitives, each representing a different stage of human advancement, as represented by their weaponry. Tyler rescues Lys from a group of Sto lu ("hatchet men"), and later aids the escape of a woman of the Band lu (spearmen) to the Kro lu (bowmen). Lys is lost again, and chance discoveries of the graves of two men associated with Bradley's expedition leaves Tyler in despair of that party's fate. Unable to find his way back to Fort Dinosaur, he retreats to the barrier cliffs ringing Caspak in a vain hope of attracting rescue from some passing ship. Improbably reunited with Lys, he sets up house with her, completes the account of his adventures which he has been writing, and casts it out to sea in his thermos.
Қабылдау
Galaxy сыншысы Флойд С. Гейл 1963 жылы қайта басылған роман туралы сөйлесіп, оны "керемет, қарқынды оқиға, тіпті ERB триллері үшін де сирек кездесетін" деп сипаттады.
Galaxy reviewer Floyd C. Gale, discussing a 1963 reprint, described the novel as "sheer, headlong adventure that is unusual even for an ERB thriller."
Авторлық құқықтар
АҚШ-та осы әңгіменің авторлық құқығы мерзімі өткендіктен, қазір ол онда жалпыға қолжетімді доменде. Мәтін Project Gutenberg сайтында және LibriVox аудиокітабы түрінде қолжетімді.
The copyright for this story has expired in the United States and, thus, now resides in the public domain there. The text is available via Project Gutenberg, and as an audiobook from LibriVox.
Бейімделулер
Роман 1974 жылы Кевин Коннордың режиссерлігімен Ұлыбританияның Amicus Productions компаниясымен фильмге бейімделді. Фильм күтпеген сәттілікке ие болды және Amicus компаниясын Берроуздің тағы екі туындысын бейімдеуге шабыстады: "Жердің ішінде" (1976), Pellucidar сериясының бірінші кітабы бойынша түсірілген фильм, және "Уақыт ұмытқан халық" (1977), Каспак сериясының екінші кітабына негізделген "Жер" ромасының тікелей жалғасы. Үш фильмнің таралымын АҚШ-та American International Pictures компаниясы жүзеге асырды. 2009 жылы американдық The Asylum студиясы осы аттас фильмнің екінші бейімделуін шығарды. Онда қазіргі заманның адамдары Екінші дүниежүзілік соғыстың әскерлерімен кездеседі, олар Бэрроуз жасаған сияқты құпия, ежелгі аралда болады. Бұл элемент 1960 жылдары басталған DC Comics комикстерінің "Уақыт ұмытқан соғыс" сериясынан әсер алғандай көрінеді. 2016 жылдың шілдесінде American Mythology Productions баспасы Майк Вулфердің жазуымен және Джанкарло Каракуццоның суретімен комикс кітабының жалғасын жариялады. Онда Боуэн Тайлердің шөбересі Каспақты табу үшін экспедицияға жетекшілік етеді.
The novel was adapted to film in 1974 under the direction of Kevin Connor by Britain's Amicus Productions. The movie was a sleeper hit and inspired Amicus to make two more Burroughs adaptations, At the Earth's Core (1976), an adaptation of the first book in the Pellucidar series, and The People That Time Forgot (1977), a direct sequel to Land based on the second book of the Caspak series. All three films were distributed in the United States by American International Pictures. A second film adaptation of the same name, produced by the American studio The Asylum, was released in 2009. It featured people from the present interacting with World War II troops on a mysterious, prehistoric island much like the one Burroughs created. This element appeared to be influenced by the DC Comics series "The War that Time Forgot", which began in the 1960s. In July 2016, publisher American Mythology Productions released a comic book sequel by writer Mike Wolfer and artist Giancarlo Caracuzzo. It stars Bowen J. Tyler's great granddaughter, who leads an expedition to find Caspak.