Жосонның 1625-1892 жылдардағы валютасы: Мун монетасының тарихы
Korean mun
1625-1892 жылдардағы Кореяның «мун» валютасы туралы мағлұмат. Тарихы, қалай пайда болғаны, қандай материалдан жасалғаны, «саңпхён тоңбо» сияқты түрлері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1625–1892 жылдар аралығында Жосонның валютасы
1625–1892 currency of Joseon
Мун (хангул=문) 1625 жылы Кореяның негізгі валютасы ретінде енгізіліп, 1892 жылға дейін қолданыста болды. Муннан бұрын, Горё династиясында (918–1392) Тунбо (通寶) және Жунбо (重寶) жазулары бар монеталар, сондай-ақ ŭnbyŏng деп аталатын күміс ыдыстар валюта ретінде қолданылған, әрі қытай валютасы импортталып келген. Мун қытайлық вэнь (wén) монетасына ұқсас және одан туындаған (жапондық мон, Рюкю мондары және вьетнамдық ванға да ұқсас). Мунмен бағаланған монеталар мыс қорытпаларынан, мысалы, латунь немесе қоладан құйылып, төртбұрышты тесігі бар дөңгелек пішіндес болды. 17 ғасырдан бастап 19 ғасырдың соңына дейін 1633 жылы енгізілген Санпьонг Тонгбо (상평통보, 常) жазуы бар мун монеталары ең көп таралған валюта болды. 1888 жылы мун мен вон (1000 мунға тең «вон» деп жазылған) монеталары шағын көлемде соғылды. 1892 жылы ян енгізілген кезде мун валютасы алынып тасталды. Мунның құйма монеталары жойылғаннан кейін де көп уақыт бойы айналыста болды. Олар 1908 жылға дейін Кореяда 0,1 чон (1/1000 вон) құнында заңды төлем құралы болып сақталды, содан кейін 0,2 чонға немесе 1/500 вонға қайта бағаланды.
The mun (hangul=문) was introduced as the main currency of Korea in 1625 and stayed in use until 1892. Prior to the mun, cash coins with the inscriptions tongbo (通寶) and jungbo (重寶) and silver vases called ŭnbyŏng were used as currency in the Goryeo Dynasty (918–1392), as well as imported Chinese currency. The mun resembled and was derived from the Chinese wén (cognate also to the Japanese mon, Ryukyuan mon, and the Vietnamese văn). Coins denominated in mun were cast in copper alloys such as brass or bronze and were round with square holes. From the 17th century until the end of the 19th century, coins denominated in mun bearing the inscription Sangpyeong Tongbo (상평통보, 常), introduced in 1633, were the most widely circulated currency. In 1888, coins were struck in small numbers denominated in mun and won (written as "warn", which were equal to 1000 mun). The mun was replaced in 1892 when the yang was introduced. The cast coins of the mun would remain in circulation long after their abolition. They continued to be legal tender in Korea at a value of 0.1 chon (1/1000 won) until 1908, when they were revalued to 0.2 chon, or 1/500 won.
Горьё
Кореяда ақша қолданылуының алғашқы нақты жазбалары Горёо дәуірінде (918–1392) кездеседі. Осы кезеңнің басында, Тан және Сун әулеттерінен әкелінген қытай валютасы айналымда болғанымен, астық және зығыр сияқты тауар ақшасы да кеңінен қолданылып келді. 10-11 ғасырларда темір мен қола монеталар шығарылды, бірақ олардың халық арасында таралуы шектеулі болды. Осы кезде Горёо үкіметі монета соғу және тарату жөніндегі жаңа ақша саясатын қабылдады. Бұл қадам патшалық билікті нығайту және Кореяның ұлттық қаржысын реттеу мақсатымен жасалды. Горёо патшасы Сукжонг төртбұрышты тесігі бар дөңгелек мыс қорытпасынан жасалған монеталар мен Корея түбегінің пішініндегі ŭnbyŏng (銀, 은병) негізінде жаңа ақша жүйесін құрды. Монеталардың бетіне 東 (донгұк/Dong guk немесе "Шығыс елі"), 海 (хэдонг/hae dong немесе "Теңіздің шығысы") және 三 (самхан/Samhan) жазулары түсірілді. Самхан Тонгбо (삼한통보, 三韓通寶) монетасының өте сирек нұсқасы бар, онда 三 таңбасының орнына "ресми шрифтпен" жазылған 叁 таңбасы қолданылған, қазірге дейін оның тек 2 данасы табылған. Тарихшылар ŭnbyŏng негізінен аристократиялық топтар қолданғанын және олардың мемлекеттік шенеуніктерге пара берумен байланысты болғанын айтады. Седжонг дәуіріндегі Жосон Тонгбо монеталары тек 1423 (Седжонг 5), 1424 (Седжонг 6) және 1425 (Седжонг 7) жылдары шығарылды. Бұл монеталардың барлығында қытай таңбаларының ресми шрифті қолданылған, олар анық және ерекше жазылған, ал артқы жағы бос қалдырылған (бос артқы жағы "光背" деп аталады). Жосон патшалары монетаны қолдануды ынталандыруға бағытталған жаңа заңдарды үнемі қабылдап, оның кеңінен қолданылуын насихаттады. Бұл жаңа нарықтар мен олармен келген саудагерлер валютаның маңыздылығын арттырды, ақшалай монеталар оңай тасымалдануы мен сақталуының арқасында жоғары бағаланды. 1881 жыл шамасында Жосон Тонгбо монеталарының 10 мун және 1 джин нұсқалары да жасалды, бұл монеталар тәжірибелік болғандықтан сирек кездеседі және олар туралы сол кезде көп жазбалар қалдырылмаған. Сангпьонг Тонгбоны қабылдау баяу болды, себебі Корея экономикасына "коммерциялық" көлемде монета шығарудың қажеті болған жоқ. Аналық монета бастапқыда монетаның атауын бейнелейтін ою-өрнекпен жасалған. Өндіріс процесінде аналық монеталар қалыпқа түсіру үшін жеңіл өңделетін металдардан, мысалы, қалайыдан жасалған қалыптарға қолданылды. Содан кейін бұл қалыптар ұсақ, ылғалды құммен, мүмкін, сазбен араластырылып, металлдың тегіс ағып өтуіне көмектесу үшін көмір шаңымен толтырылған алмұрт ағашынан жасалған тікбұрышты қаңқаға орналастырылды. Бұл қаңқа монета қалыптарының екі бөлігін бөліп тұратын қабат ретінде қызмет етті. Монетаны құйған адамдар аналық монетаны тауып, екінші қаңқаның үстіне орналастырды және осы бір аналық монетаның негізінде он бес қабат қалып жасалғанша аталған процесті қайталады. Салқындағаннан кейін "монета ағашы" (錢樹, 전수) немесе жаңа соғылған монеталардың "бұтақтар" пішінде бекітілген ұзын металл таяқшасы қалыптан алынды. Бұл монеталар бөлініп, қажет болса, төртбұрышты тесіктері тазаланады. Содан кейін монеталар жүздеген монеталардың шеттерін бірден тегістеу үшін ұзын металл таяқшаға орналастырылып, біріктіріліп, айналымға жіберіледі. Сангпьонг Тонгбо монеталары осы процесте ағаш бұтағының жапырақтары сияқты көрінгендіктен, олар "жапырақ монетасы" деп аударылатын йеопджон (葉錢) деп аталды. Сангпьонг Тонгбо монеталарының кең таралған табысы корей қоғамына көптеген әлеуметтік өзгерістер әкелді. Осы өзгерістердің бірі – бэйолённың пайда болуы, бұл ақшалай емес сәндік заттар, адамдардың байлыққа ұмтылысын көрсететін нәрселер. Сангпьонг Тонгбо монеталарының көпшілігі жоғары сапалы құйылған, сары түсті және қытай әріптерінің анық жазылған монеталары, олар әдетте 52 мемлекеттік монета зауытының бірінде, сондай-ақ Кёнбок сарайын қайта құру үшін шығарылған. Оның енгізілгеннен кейін мун инфляциядан зардап шеге бастады. Себебі 100 мун монетасының нақты құны 5 мун монетасынан бес-алты есе жоғары болды, нәтижесінде, мысалы, күріштің бағасы 2 жыл ішінде алты есеге өсті. Бұл саудагерлердің Мексика песосы, Жапон иені, Ресей рублі және Қытай сицелері сияқты шетелдік валютаны күміске артық көруіне себеп болды. Нәтижесінде, кейбір адамдар Сангпьонг Тонгбо монеталарын ерітіп, жалған ақша жасады. Ескі, төмен аталымды Сангпьонг Тонгбо монеталарының иелері оларды жаңа 100 мун монеталарымен алмастырудан бас тартып, оларды нарықтан шығарды. Жаңа 100 мун сериясы 1867 жылдың сәуір айында, тек 172 күн өндірілгеннен кейін тоқтатылды. Өндірілмейтін болғанымен, Жосон үкіметі оларды корей нарықтарына таратуды жалғастырды, бірақ Чхве Икхённың үгіті үкіметті осы монеталардың корей қоғамының барлық топтарына кері әсер ететініне көндірді. 100 мун монетасын енгізу 1835 жылы Токугава сёгунаты шығарған Тенпо Цухо 100 мон монетасымен (үкімет дефицитіне жауап ретінде), 1853 жылы Цин әулеті шығарған 100 вэнь монетасымен (Тайпин көтерілісіне жауап ретінде), Рюкю 100 мон және жартылай Шу монеталарымен, сондай-ақ Вьетнамдағы Ты Дык Бао Сао монеталарымен бір уақытта болды. Осы үлкен аталымды монеталардың барлығы да салыстырарлық деңгейде инфляцияға әкелді.
The first definitive record of currency use in Korea appears in the Goryeo period (918–1392). Early in that period, even though some imported Chinese currency from the Tang and Song dynasties were in circulation, commodity currency such as grain and linen continued in general circulation. In the 10th and 11th centuries, iron and bronze coins were issued, but saw limited circulation among the common people. Around this time, the Goryeo government issued a new monetary policy regarding the minting and distribution of cash coins. This decree was implemented to both strengthen royal authority and to regulate the national finances of Korea. King Sukjong of Goryeo created a new monetary system based on round copper alloy coins with square holes as well as the ŭnbyŏng (銀, 은병) shaped like the Korean peninsula. The coins were produced bearing the inscriptions 東 (동국/Dong guk or "Eastern Country"), 海 (해동/hae dong or "East of the Sea"), and 三 (삼한/Samhan). An extremely rare variant of the Samhan Tongbo (삼한통보, 三韓通寶) cash coin exists that bears the character 叁 written in "official script" instead of 三, of which only 2 have currently been found. Historians suggest that the ŭnbyŏng primarily used by the aristocratic classes and that were also often involved in the bribing of government officials. The Sejong era Joseon Tongbo cash coins were only issued in the years 1423 (Sejong 5), 1424 (Sejong 6), and 1425 (Sejong 7) and all of these cash coins distinctively use the regular script font of Chinese characters which tended to be both clearly and distinctively inscribed while their reverse sides tend to be blank (blank reverses are known as "光背"). The Kings of Joseon were consistently creating new legislation aimed at promoting coins and promoted their manufacture to be widely used. These new markets and the merchants that they brought with them substantially raised the importance of currency, cash coins were now highly valued due to their ease of transportation and storage. A number of different 10 mun and 1 jeon versions of the Joseon Tongbo cash coins were also created around the year 1881, these cash coins were experimental and therefore quite rare and not many contemporary records were written about them. The adoption of the Sangpyeong Tongbo was slow, this was because the Korean economy didn't have much need for coinage in "commercial" quantities. The mother coin was initially prepared by engraving a pattern with the legend of the cash coin which had to be manufactured. In the manufacturing process mother coins were used to impress the design in moulds which were made from easily worked metals such as tin and these moulds were then placed in a rectangular frame made from pear wood filled with fine wet sand, possibly mixed with clay, and enhanced with either charcoal or coal dust to allow for the molten metal to smoothly flow through, this frame would act as a layer that separates the two parts of the coin moulds. The mother coin was recovered by the people who cast the coins and was placed on top of the second frame and the aforementioned process was repeated until fifteen layers of moulds had formed based on this single mother coin. After cooling down a "coin tree" (錢樹, 전수) or long metallic stick with the freshly minted cash coins attached in the shape of "branches" would be extracted from the mould and these coins could be broken off and if necessary had their square holes chiseled clean, after this the coins were placed on a long metal rod to simultaneously remove the rough edges for hundreds of coins and then these cash coins could be strung together and enter circulation. Because of the way that the Sangpyeong Tongbo cash coins looked likes the leaves of a tree branch during this process, they were known as yeopjeon (葉錢) which could be translated as "leaf coin". The widespread success of the Sangpyeong Tongbo cash coins also brought about many social changes to Korean society. One of these changes was the emergence of byeoljeon, these were non monetary decorative objects that reflected on the desire of people to gain more wealth. Most Sangpyeong Tongbo cash coins tend to be cast of high quality and have a yellowish colour and very clearly written Chinese characters, these were usually produced earlier at one of the 52 government mints, as well as to rebuild the Gyeongbok Palace. After its introduction, the mun started to suffer from inflation. This was because the intrinsic value of the 100 mun coin was only five to six times as much as 5 mun coins, leading to the consumer price of e. g. rice to expand sixfold within 2 years. This eventually lead to traders preferring silver foreign currency such as the Mexican peso, Japanese yen, Russian ruble, and Chinese sycees. As a result, some people started to melt smaller Sangpyeong Tongbo cash coins down to make counterfeit money. People who had older, lower denomination Sangpyeong Tongbo avoided exchanging them with the newer 100 mun coins and withheld their Sangpyeong Tongbo from the market. The new 100 mun series would be discontinued in April 1867 after being produced only for 172 days. Despite no longer being produced, the government of Joseon continued distributing them into Korean markets until an appeal from Choe Ik hyeon convinced the government that these coins had an adverse effect on every class of Korean society. The introduction of the 100 mun coin happened concurrent with the Tenpō Tsūhō 100 mon coin issued by the Tokugawa shogunate in 1835 (in reaction to government deficit), the 100 wén coin by the Qing dynasty in 1853 (in reaction to the Taiping rebellion), the Ryukyuan 100 mon and half Shu cash coins, and the large denomination Tự Đức Bảo Sao cash coins in Vietnam. All of these large denomination cash coins also caused inflation on comparable levels.
Цинь әулетінің ақшалай монеталарын енгізу
Дангбэкчжон ақшалай монеталардың айналымына тыйым салынғаннан кейін үкімет үлкен шығынға ұшырай бастады. Сондықтан, басқа табыс көзін қамтамасыз ету және шығынды жабу мақсатында Жосон үкіметі 1867 жылғы маусымда Кореяда Цинь (қытай) ақшасын пайдалануды заңдастырды. Бұл қытай ақшасы мандарин тілінде сөйлейтін корей аудармашылары арқылы контрабандалық жолмен әкелінді. Импортталған Цинь әулетінің ақшаларының ішінде Цзяцин Тонгбао (嘉慶通寶), Даогуан Тонгбао (道光通寶) және Тонгжи Тонгбао (同治通寶) монеталары болды. Бұл монеталар Кореяда Сангпьонг Тонгбо ақшаларымен бірдей құнмен ресми түрде айналысқа шығарылды, тіпті Цинь әулетінің ақшалары Сангпьонг Тонгбо ақшаларының ішкі құнының шамамен 1/3 бөлігіне ғана тең болатын. Король Годжонгтың билігінің 11-ші жылы (1874 ж.) қаңтар айында Жосон үкіметі өз территориясында қытай ақшасының айналымын тоқтатты, себебі қытай ақшасы кейіннен Даэ Донг Чжон сияқты бағаның өсуін күшейтті. Сол кезде айналыста болған қытай ақшасының жалпы сомасы үш немесе төрт миллион янды құрады, бұл Сангпьонг Тонгбо ақшасының 3/10 немесе 4/10 бөлігіне тең еді. Айналымдағы ақша мөлшерінің күрт азаюы экономикалық дағдарысқа және жұмыссыздықтың өсуіне әкеп соқты.
Following the prohibition of the circulation of the Dangbaekjeon cash coins the government started receiving huge losses. Hence, to secure another source of revenue and to cover its losses, the Joseon government legalise the use of Qing Chinese money in Korea in June 1867, these Chinese cash coins were smuggled into by Korean interpreters of Mandarin Chinese. Among the Qing dynasty cash coin inscriptions it imported were the Jiaqing Tongbao (嘉慶通寶), Daoguang Tongbao (道光通寶), and Tongzhi Tongbao (同治通寶) and these would officially circulate in Korea at par with the native Sangpyeong Tongbo cash coins, this was despite the fact that these Qing dynasty cash coins only had around 1/3 of the intrinsic value of Sangpyeong Tongbo cash coins. In the 11th year of the reign of King Gojong (1874), in January of that year that Joseon banned the circulation of Chinese cash coins within their borders, since the Chinese money accelerated price hikes just as the Dae Dong Jeon would later have. The total amount of Chinese cash coins in circulation at the time amounted to three or four million yang. This was as much as 3/10 or 4/10 of the outstanding Sangpyeong Tongbo cash coins. This sudden contraction of the volume of money in circulation caused an economic depression and led to a rise in unemployment.
5 мн монета және кейінгі шығарылымдар
Корея үкіметі 1883 жылы Дангоджонды (當五錢, 당오전, сондай-ақ Tangojeon деп латынша жазылады) енгізді. Бұрынғы Дангбэкджон сияқты, және Цинь (қытай) ақшасын заңдастыру да осы аталымның монета құнының күрт төмендеуіне, Корея экономикасындағы жағдайдың ушығуына себеп болды. Дангоджонның салдары Дангбэкджонның ақшалай монеталарының тым жоғары бағалануынан туындаған салдардай ауыр болмаса да, Корея экономикасы мен валюта жүйесі үшін олардың әсері де пайдалы болған жоқ.
The Korean government introduced the Dangojeon (當五錢, 당오전, alternatively Romanised as Tangojeon) in 1883, like the earlier Dangbaekjeon and legalisation of Qing Chinese money this denomination also caused a sharp decline in the value of coinage which brought a lot of turmoil to the Korean economy. The effects that the Dangojeon had caused were not as bad as those that were caused by the gross overvaluing of the Danbaekjeon cash coins, but the effects were nevertheless not beneficial for both the Korean economy and the Korean currency system.
Сангпьонг Тонгбо ақша монеталарында қолданылатын басқа да таңбалар, сандар және арнайы таңбалар
Белгілі бір монеталарды анықтау үшін "Мың таңбалы классика", "пеш" және "серия" нөмірлері, бес элемент, астрономиялық символдар, сегіз триграмма, он аспандық діңгек, он екі жерлік тармақ, сондай-ақ белгісіз мақсаты бар әр түрлі таңбалар сияқты әртүрлі символдар қолданылды. Пеш нөмірлерін немесе "серия" нөмірлерін көрсету үшін де пайдаланылды. Монеталардың арт жағына пеш немесе "серия" нөмірлері жазылды, сондай-ақ көптеген басқа ханжа әріптері де қолданылды. 5 мун Sangpyeong Tongbo монеталары үшін кем дегенде үш түрлі штамп жиынтығы жасалды, бұл дизайн 1883 жылғы 5 мундық құйма yeopjeon монеталарына ұқсас болды. Осы үш жиынның тек біреуі ғана өрнектелген. 1891 жылы Жапониядағы Осака монета зауытының бас гравюрашысы Масуда осы дизайнды жасады. Осы үш дизайнның тек біреуі ғана (өте шектеулі) айналымға түсті.
Various other symbols to identify specific coins were also used such as the Thousand Character Classic, "furnace" and "series" numbers, as the Five Elements, astronomical symbols, the Eight Trigrams, the Ten Celestial Stems, the Twelve Terrestrial Branches, as well as a variety of characters with an unknown purpose. to indicate furnace numbers or "series" number. was used to indicate furnace or "series" numbers. was written on their reverses as well as a number of other Hanja characters. At least three different sets of dies were cut for machine struck 5 mun Sangpyeong Tongbo cash coins, these designs resembled the 1883 issue 5 mun cast yeopjeon versions of the coins. Only one of these three sets is known to have actually been engraved. In the year 1891 the chief engraver of the Osaka Mint in Japan, Masuda, created this design. Only one of these three designs ever saw (very limited) circulation.
Банкноттар
19-шы ғасырдың соңында Кореяда айналыста болған жалғыз заманауи банкноттарды Кореяда бірнеше филиалы бар жапондық банк – Dai'ichi Kokuritsu Ginkō (Бірінші Ұлттық Банк) шығарды. Кейджо Пусан теміржол компаниясының банкноттары (1900) Сурет Бағасы Негізгі түсі Сипаттама Шығарылған күні Алдыңғы жағы Артқы жағы Алдыңғы жағы Артқы жағы 50 мун (五拾文) Көгілдір Булоктік пойыздың суреті; номиналы; мәтін. Компанияның логотипі; мәтін; компания мөрі. 1900 100 мун (百文) Қоңыр Булоктік пойыздың суреті; номиналы; мәтін. Компанияның логотипі; мәтін; компания мөрі. 1900 300 мун (三百文) Булоктік пойыздың суреті; номиналы; мәтін. Компанияның логотипі; мәтін; компания мөрі. 1900 500 мун (五百文) Қызғылт Булоктік пойыздың суреті; номиналы; мәтін. Компанияның логотипі; мәтін; компания мөрі. 1900
During late 19th century the only modern banknotes circulating in Korea were issued by the Dai'ichi Kokuritsu Ginkō (First National Bank), a Japanese bank which operated several branches in Korea. Banknotes of the Keijo Pusan Railway Company (1900) Image Value Main Colour Description Date of issue Obverse Reverse Obverse Reverse 50 mun(五拾文) Dark blue Image of a steam train; denomination; text. Company logo; text; company seal. 1900 100 mun(百文) Brown Image of a steam train; denomination; text. Company logo; text; company seal. 1900 300 mun(三百文) Image of a steam train; denomination; text. Company logo; text; company seal. 1900 500 mun(五百文) Orange Image of a steam train; denomination; text. Company logo; text; company seal. 1900