Кіріспе

Ақша сақтауға арналған жаңа контейнер, дәстүрлі түрде ақша сақтауға қолданылатын зат. Шошқа банка (кейде тиын банкасы немесе ақша сандығы) - әдетте балалар қолданатын монета сақтағыш контейнердің дәстүрлі атауы. Коллекционерлер үшін шошқа банкасы 20-шы ғасырдың басында танымал болған "механикалық банктерге" қарағанда "тұрған банк" ретінде белгілі. Бұл заттарды компаниялар жиі жарнамалық мақсаттарда пайдаланады, сондай-ақ көптеген қаржы компаниялары шошқа банкасын үнемдеу өнімдерінің логотипі ретінде қолданады. Шошқа банктері әдетте керамикадан немесе фарфордан жасалады. Олар көбінесе боялған және балаларға үнемдеу мен жинаудың негіздерін үйрету үшін педагогикалық құрал ретінде қызмет етеді; ақшаны оңай салуға болады. Көптеген шошқа банктерінің астыңғы жағында резеңке тығыны бар, ал кейбіреулері винилден жасалған және монеталарды алу үшін алынып тасталатын мұрны бар. Кейбір банктерде салынған ақша сомасын есептейтін электрондық жүйелер орнатылған. Кейбір шошқа банктерінде монета салуға арналған тесіктен басқа тесік болмайды, сондықтан ақша алу үшін оларды балғамен немесе басқа тәсілмен сындыру қажет болады.

Шығу тегі

Ақша сандығының ең көне Батыс үлгісі б.з.д. II ғасырдағы Кіші Азиядағы Приене грек колониясынан табылды, ол грек ғибадатханасының кішкентай көшірмесіндей жасалған және фронтонында тілік бар. Әр түрлі формадағы ақша сандықтары Помпеи мен Геркуланумда да қазылып алынды және соңғы антикалық провинциялық жерлерде, әсіресе Рим Британиясында және Рейн бойында жиі кездеседі.

Шошқа пішінді ақша жәшігі

Ең ерте ақша сақтау ыдыстары 12 ғасырда Ява аралында табылған. Жаван тіліндегі “cèlèngan” (ꦕꦺꦭꦺꦁꦔꦤ꧀; сөзбе-сөз "жабайы шошқаның келбеті", бірақ "жинақ" және "шошқаша банк" мағыналарын білдіреді) термині қазіргі индонезия тілінде де қолданылады. Индонезияның Шығыс Ява провинциясындағы Троулан ауылын қоршап жатқан үлкен археологиялық қазба алаңында көптеген шошқа пішіндес ақша сақтау ыдыстары табылды. Бұл жер, Мажапахит империясының астанасы болуы мүмкін. Ағылшын тіліндегі “piggy bank” терминінің шығу тегіне қатысты халықтық этимологиялар бар, бірақ шындығында бұл тіркестің нақты төркіні белгісіз. Оксфорд ағылшын тілінің сөздігіндегі ең ерте сілтеме 1913 жылға, ал “pig bank” нұсқасы үшін – 1902 жылға дейін жетеді. Батыс елдеріндегі шошқаша банктердің танымал болуы Германиядан бастау алған деп саналады, онда шошқалар жақсылықтың символы ретінде құрметтелген. Германиядағы ең көне шошқаша банк 13 ғасырға жатады және Тюрингияда жүргізілген құрылыс жұмыстары кезінде табылған. “Pig bank” терминінің ең ерте пайдалану орындары 1900 жылғы газет мақалаларында кездеседі. Мексикада шошқаша банктерді “alcancía” деп атайды, бұл термин андалузиялық араб тілінен шыққан.

Қолданылуы

Ақша сақтау үшін шошқашалардың негізгі мақсаты – ұсақ ақшаны әдемі, сәндік түрде сақтау. Қазіргі заманғы шошқашалар шошқа пішінімен ғана шектелмейді, олар түрлі пішінде, мөлшерде және түсте болуы мүмкін. Олар көбінесе храмдар мен шіркеулерде қолданылады, себебі бұл құлыпталған ақша жәшіктері, оларға қолма-қол ақша немесе монета салу үшін тар саңылаулары бар. Жиналған ақшаны санап, тіркеу үшін қораптың астындағы бітеу арқылы белгілі бір уақыт аралығында ашылады.