Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Этимология
Еудунда қаласының атауы қаланың батысындағы бұлақтың атауынан шыққан, жергілікті аборигендер оны judandakawi деп атаған. Оңтүстік Австралия мұражайының докторы Филип Кларктың мәлімдемесіне сәйкес, judandakawi сөзі "қорғалған су" немесе "жайлы су" дегенді білдіреді. Еудунда есімінің ең алғашқы жазбада кездесуі 1872 жылғы 8 наурызда "Экспресс және Телеграф" газетінде жарияланған.
The town name of Eudunda originates from the name of the spring to the west of the town, which local Aboriginal people called judandakawi. According to Dr. Phillip Clarke of the South Australian Museum, judandakawi means 'sheltered water.' The earliest known written mention of the name Eudunda was published in The Express and Telegraph on 8 March 1872.
Тарих
Бұл аймақ – Нгаджури халқының дәстүрлі жері. Нгаджури халқы колонизация тарихында және олардың дәстүрлі жерлерінен айырылу тарихында көбінесе назардан тыс қалды. Аймақтағы алғашқы еуропалықтар 1830 жылдары Жаңа Оңтүстік Уэльс және Квинслендтен Аделаида нарықтарына сапарлағандар болды. 1838 жылы шығыс колонияларынан төрт мал импорттаушы – Джон Хилл, Уильям Вуд, Чарльз Уиллис және Джон Оукден Мюррей өзенінің бойымен, жол бойындағы маңызды орындарды атап, Жаңа Оңтүстік Уэльстен Оңтүстік Австралияға мал әкелу үшін сапарға шықты. Ұзақ өтпей, Фредерик Даттон сияқты мал өсірушілер аймақта қой шаруашылығымен айналыса бастады. Еудунда қалашығы 1870 жылы Джон Генри Ханнан құрды, ол жерді зерттеп, сату үшін бөліп берді. Алғашқы еуропалық қоныс аударушылар негізінен неміс лютерандары болды. 1874 жылы Фридрих Готтильф Эрнст Аппельт Оңтүстік террасада Аппельттың жалпы дүкенін ашты. Бұл ғимарат Оңтүстік Австралияның мұра тізіміне енгізілген. 1878 жылы Неалес аудандық кеңесі құрылғаннан бастап қала жергілікті басқару орталығына айналды, ол 1932 жылға дейін жұмыс істеді, содан кейін Юлия аудандық кеңесімен бірігіп, Эудунда аудандық кеңесі құрылды. Ол 1997 жылға дейін сақталды, содан кейін Гойдер аймақтық кеңесі құрылды. Теміржол қызметі алғаш рет 1878 жылы Норт-Уэст-Бенд теміржолының Морганға ашылуымен Еудундаға келді. 1914 жылдан бастап ол Пойнт-Пасстан солтүстікке қарай Робертстаунға баратын тармақтың түйіскен станциясы болды, бірақ ол кейін жабылды. 1884 жылы Иоганнес Готлиб Виснер мен Густав Адольф Хилбиг құрған Виснер мен Хилбиг компаниясы Эудунданың өндірістік тарихында маңызды рөл атқарды. Олар балқымаларымен және арау мен тырма жасаумен танымал болды. Бизнес бірнеше рет қожайындарына ауысты, 1895 жылы Карл мен Генрих Лутц иелігіне өтті және Жаңа Оңтүстік Уэльс пен Викторияда кеңінен сатылған стрипперлерімен танылды. 1905 жылы Теодор мен Георг Янсен бизнесті иелігіне алып, оны кеңейтіп, автомобильдердің пайда болуына байланысты автокөліктерге қызмет көрсету саласына көшті. 1951 жылы Йоханнес пен Лесли Рейманн Янсен бауырларының бизнесін сатып алды, ол 2023 жылға дейін Рейманн өндірісі ретінде жұмыс істеп, қысқа үзілістен кейін дәстүрді жалғастыруда. 1896 жылы құрылған Эудунда фермерлер кооперативі 1890 жылдары экономикалық қиындықтарға тап болған отын саудагерлерінің тобымен құрылды. Аралық саудагерлердің қолма-қол ақшамен төлемеуіне наразы болған олар Аделаида нарығында тікелей сауда жасауға шешім қабылдады. Бұл табысты кәсіп кооперативтің құрылуына әкелді, ол Оңтүстік Австралияда 62 жалпы дүкенге ие болды. 1990 жылдары Эудунда фермерлері United Supermarkets компаниясымен бірікті, ал олардың дүкендері Foodland және IGA супермаркеттеріне айналды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Эудунда, күшті неміс мәдениетіне байланысты, неміске қарсы сезімдерге байланысты бірқатар оқиғаларға тап болды. 1915 жылдың басында жергілікті лютерандық пастор Оңтүстік Австралияның бас прокуроры Герман Хомбургпен азаматтықтандыру мәселесін талқылағаны үшін тұтқындалды. Пастор көп ұзамай босатылғанымен, сол жылдың ақпан айында тағы бір оқиға болды. Азаматтық күштер Эудунданың неміс және австралиялық тұрғындарының үйлері мен бизнес орындарына шабуыл жасады. Қалаға кіру және шығу жолдары күзетшілермен шектелді. Шабуылдардан ешқандай айғақ табылған жоқ, бірақ биліктің адалдыққа қатысты кез келген сезімді басуға дайын екенін көрсетті. 1920 жылы жазушы және педагог Колин Тиле Mutter Knabe's Nursing Home-да дүниеге келді. Оның жақын маңдағы Джулияда өскені және Эудундада білім алғаны көптеген жазбаларына шабыт берді. "Эудунда курьері және Мюррей флатс жарнамашысы" газеті алғаш рет 1922 жылы Эудундада жарық көрді. 1928 және 1948 жылдары газеттің меншігі өзгерді. Алайда 1978 жылы В. Х. Бахниш қайтыс болғаннан кейін газет жабылды. Кейін жергілікті отбасы келіссөздер арқылы оны иеленді. 1981 жылы газет Barossa News компаниясына өтті, ал Эудунда курьері Barossa Herald газетіне қосымша ретінде жарияланды. Ақырында атауы алынып тасталды, қазір Эудунда жаңалықтары The Leader газетінде жарияланады. Лаук ұн фабрикасы 1951 жылы қаладағы ұн фабрикасын сатып алып, 1990 жылға дейін оны пайдаланды.
The area is the traditional lands of the Ngadjuri people. The Ngadjuri have been largely overlooked in the histories of colonisation and the subsequent dispossession from their traditional lands. The first Europeans in the area were those travelling to Adelaide markets from New South Wales and Queensland in the 1830s. In 1838, four livestock importers from the eastern colonies, John Hill, William Wood, Charles Willis, and John Oakden, embarked on a journey to bring livestock overland from New South Wales to South Australia, following the Murray River, naming landmarks along the way. Shortly after, pastoralists such as Frederick Dutton took up sheep grazing runs in the area. Eudunda township was established in 1870 by John Henry Hannan, who owned the land which was surveyed and divided for sale. The first European settlers were primarily German Lutheran immigrants. In 1874, Friedrich Gotthilf Ernst Appelt opened Appelt's General Store on South Terrace. The building is listed on the South Australian Heritage Register. The town became the centre of local government in 1878 with the establishment of the District Council of Neales, which operated until 1932 when it merged with the District Council of Julia to create the District Council of Eudunda. It continued until 1997 when it was replaced by the formation of the Regional Council of Goyder. Railway services were first introduced to Eudunda in 1878, with the opening of the North West Bend Railway to Morgan. From 1914, it was the junction station for a branch running north past Point Pass to Robertstown, although this has since closed. Founded in 1884 by Johannes Gottlieb Wiesner and Gustav Adolph Hilbig, Wiesner and Hilbig played a significant role in Eudunda's manufacturing history. They were known for their forges and production of plough and scarifier shares. The business changed hands several times, with Carl and Heinrich Lutz taking over in 1895 and gaining recognition for their strippers, which were widely sold in New South Wales and Victoria. Theodor and Georg Jansen took over in 1905, expanding the business and diversifying into the service of motor vehicles as cars became more prevalent. In 1951, Johannes and Leslie Reimann acquired the Jansen Brothers business, and it continues as of 2023 as Reimann Manufacturing, carrying on the legacy after a brief hiatus. Established in 1896, the Eudunda Farmers Co Operative Society was formed by a group of traders in firewood who faced economic challenges during the 1890s. Frustrated with middlemen refusing to pay in cash, they decided to trade directly on the Adelaide market. This successful venture led to the establishment of the co operative, which came to own 62 general stores across South Australia. Eudunda Farmers merged with United Supermarkets in the 1990s, and their stores became Foodland and IGA supermarkets. During the First World War, Eudunda, with its strong German culture, experienced a series of events fuelled by anti German sentiments. In early 1915, a local Lutheran pastor was arrested for communicating with the Attorney General of South Australia, Hermann Homburg, about naturalisation matters. Although the pastor was released shortly after, another incident took place in February of that year. The Citizen's Forces conducted raids on the homes and businesses of both German born and Australian born Eudunda residents. Travel in and out of the town was restricted by sentries stationed at its entrances. Although the raids yielded no incriminating evidence, they served as a clear message that the authorities were committed to suppressing any disloyal sentiments. In 1920, author and educator Colin Thiele was born at Mutter Knabe's Nursing Home. His upbringing in nearby Julia, and his education in Eudunda, served as inspiration for many of his writings. The Eudunda Courier and Murray Flats Advertiser was first published in Eudunda in 1922. Ownership changed in 1928 and again in 1948. However, in 1978, following the death of V. H. Baehnisch, the newspaper ceased operation. It was later taken over by a local family after negotiations. In 1981, ownership shifted to Barossa News, and the Eudunda Courier became a supplement to the Barossa Herald. Eventually, the title was dropped, and today Eudunda news is covered by The Leader. Laucke Flour Mills acquired a flour mill in the town in 1951 and operated it until the 1990s.
Демография және экономика
Соңғы санақ деректеріне сәйкес, Эудунданың халқы 815 адамды құрайды. Қалада жыныс тепе-теңдігі сақталған, ерлер халықтың 49,9%-ын, ал әйелдер 50,1%-ын құрайды. Эудунданың орташа жасы 54 жас. Эудундада барлығы 447 жеке тұрғын үй бар, әр үй шаруалығында орташа есеппен 2,1 адам және 2 автомобиль бар. Қала тұрғындары Австралия, Англия, Германия, Нидерланды, Филиппин және Жаңа Зеландияда туған. Халықтың 3,1%-ы аборигендер және/немесе Торрес бұғазы аралдарының халықтарына жатады. Қалада айқын лютеран қауымдастығы бар, тұрғындарының 24,2%-ы лютеран дінін ұстанады. Бұл көрсеткіш мемлекеттік орташа көрсеткіштен (2,4%) едәуір жоғары, бұл қаланың тарихи фонын көрсетеді. Эудундадағы жұмыссыздық деңгейі 5,2%-ды құрап, мемлекеттік орташа көрсеткіштен сәл төмен. Қаладағы ең көп таралған кәсіптер – басқарушылар, жұмысшылар, шеберлер, машина операторлары және жүргізушілер, сондай-ақ кеңсе және әкімшілік қызметкерлер. Эудунданың негізгі салаларына супермаркеттер, ауруханалар, фермерлік шаруашылық, құс өңдеу және құрылыс, сонымен қатар басқа да өнеркәсіптік тазалау қызметтері кіреді. Орташа апталық үй шаруалығының табысы 921 долларды құрайды, бұл мемлекеттік орташа көрсеткіштен төмен. Дегенмен, қалада мемлекеттік орташа көрсеткішпен салыстырғанда үй иелену деңгейі жоғары, ал жалдау және ипотека төлемдері төмен.
According to the latest census data, Eudunda has a population of 815 people. The town exhibits a balanced gender distribution, with males accounting for 49.9% of the population, and females comprising 50.1%. The median age in Eudunda is 54 years. Eudunda has a total of 447 private dwellings, with an average of 2.1 people and 2 cars per household. The town has residents born in Australia, England, Germany, the Netherlands, the Philippines, and New Zealand. 3.1% of the population identifies as Aboriginal and/or Torres Strait Islander. The town has a notable Lutheran community, comprising 24.2% of its residents who identify as Lutherans. This percentage is substantially higher compared to the state average of 2.4%, indicating the town's historical background. Eudunda's unemployment rate is slightly lower than the state average, at 5.2%. The most common occupations in the town are managers, labourers, tradespeople, machinery operators and drivers, and clerical and administrative workers. The predominant industries in Eudunda include supermarkets, hospitals, farming, poultry processing, and building and other industrial cleaning services. The median weekly household income of $921 is lower than the state average. However, the town has higher rates of home ownership compared to the state average, and the rent and mortgage repayments are lower as well.
Білім
Эудундада бірнеше білім беру мекемесі бар, оның ішінде Эудунда қауымдық балалар бағы, Сент-Джонс лютеран мектебі және Эудунда аймақтық мектебі. Сент-Джонс лютеран мектебі 1904 жылы негісталған, ал Эудунда аймақтық мектебі 1948 жылы ашылған.
Eudunda is home to several educational institutions, including the Eudunda Community Preschool Centre, St John's Lutheran School, and Eudunda Area School. St John's Lutheran School has a long standing history, established in 1904, while Eudunda Area School was founded in 1948.
Өнер және мәдениет
Еудунда отбасылық мұра галереясы – еріктілермен басқарылатын жергілікті тарих галереясы, ол Еудунда аймағының мұрасын зерттейді. 1840 жылдардан бастап аймақтың пионерлері мен одан кең тарихына назар аудара отырып, келушілер Эудунда мен айналасындағы ауданның ертедегі зират тізімдерімен, сондай-ақ жергілікті газеттердің, фотосуреттердің және шіркеулерге, мектептерге, спорттық бірлестіктерге және түрлі жергілікті ұйымдарға қатысты естеліктер жинағымен таныса алады. Суретші Крис Радфордтың Колин Тильдің қоладан жасалған мүсіні Эудунданың жүзжылдық саябағында орналасқан. 2021 жылдың қыркүйегінде суретші Сэм Брукс бұрынғы теміржол станциясы аумағындағы Эудунда астық сақтағыштарының қабырғасында 30 метрлік сурет салды. Суретте екі бала өзінің өткені, мәдениеті және жергілікті байланыстары туралы әңгімелесіп отырған көрініс бейнеленген.
The Eudunda Family Heritage Gallery is a volunteer operated local history gallery that explores the heritage of the Eudunda region. Focusing on the pioneers and the broader history of the area from the 1840s onwards, visitors can access early cemetery records of Eudunda and the surrounding district, as well as a collection of local newspapers, photographs, and memorabilia related to churches, schools, sporting associations, and various local organisations. A bronze sculpture of Colin Thiele by artist Chris Radford is located in Eudunda's Centenary Gardens. In September 2021, artist Sam Brooks completed a 30 metre tall mural on the Eudunda Silos, located in the former railway station precinct. The artwork portrays two children sharing stories about their past, culture, and local connections.