Aboriginal elder in pre colonial Australia (1824–1874)
Симон Вонга (шамамен 1824–1874), нгурунгаета және Биллибелларидің ұлы, еуропалықтар қоныстанғанға дейін Австралияның Мельбурн аймағында өмір сүрген вурунджери тайпасының ақсақалы болған. Ол өз халқының ақ адамдардың "шабуылынан" аман қалуына нық бекінген.
Simon Wonga (c. 1824–1874), ngurungaeta and son of Billibellary, was an elder of the Wurundjeri people, who lived in the Melbourne area of Australia before European settlement. He was resolute that his people would survive the "onslaught" of white men.
Өмір
1835 жылы ол әкесі және басқа да Wurundjeri ақсақалдары Джон Бэтменмен кездескенде және Викторияда тұрақты британ колониясын құруды жариялаған тарихи даулы "келісімге" куә болды. 1840 жылы Вонга Данденонг тауларында аяғын жарақаттады. Биллибеллари оны іздеді, тапқаннан кейін үйге алып барды, онда оны Мельбурнге апарып, көмекші қорғаушы Уильям Томас пен әйелі Сусанна екі ай бойы оның жарасын күтіп, емдеді. 1846 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, 1851 жылы ол Wurundjeri және Kulin халқының мойындалған басшысы, ngurungaeta немесе бас ақсақалы болды. 1848 жылы ол Жергілікті полиция жасағына қосылып, Викторияның алтын асығының алғашқы жылдары капитан Данамен бірге лицензиялық іздеу жүргізген қарулы және атты жасақтарды басқарды. 1853 жылы жасақ таратылғаннан кейін ол полковник Джозеф Андерсонмен, Джозеф Пантонмен, Альфред Сельвинмен, Роберт Бро Смитпен және кейде пейзаж суретшілері Юджин фон Герард, Николас Шевалье, соңынан Луи Бувелотпен жұмыс істеді. Ол Лили мен Пол де Кастелланың Yering Station шаруашылығында жиі қонақ болды, ал оның отбасы Woori Yallock Launching Place маңындағы Ярра өзенінің жоғары ағысында баспана тапты. 1858 жылы Ходдлс-Крикке алтын іздеу басталғанға дейін бұл жер қорық болып жарияланды. 1859 жылғы ақпан айында Вурунджири ақсақалдары, 35 жастағы Вонга және 24 жастағы ағасы Томми Муннеринг Протектор Томасқа Ачерон және Гулберн өзендерінің қосылған жерінде Таунуронг тайпасы үшін жер беру туралы петиция жіберді. "Мен Гулберн тайпасының достарымды әкелдім, олар өз жерлерінде жүгері, картоп және т.б. егу үшін, ақ адамдар сияқты жұмыс істеу үшін жер телімін алғысы келеді", - деді ол Томасқа. Фред Кахирдің "Қара алтын" (2013) кітабында сипаттағандай, ол құрылыс материалдары, себеттер, ет және шаруалар мен кеншілерге еңбек күшімен сауда жасаған табысты кәсіпкер болды.
In 1835, he was present when his father and other Wurundjeri elders met with John Batman and witnessed the signing of the historically contentious "treaty" which heralded the establishment of a permanent British colony in Victoria. In 1840 Wonga injured his foot in the Dandenongs. Billibellary searched for him, and when found carried him to a homestead where he was transported back to Melbourne by dray to be cared for and have his wound dressed for a period of two months by Assistant Protector William Thomas and wife Susannah. His father died in 1846 and by 1851 he was recognised leader, the ngurungaeta or headman of the Wurundjeri and Kulin people. By 1848 he had joined the Native Police Corp and led armed and mounted units conducting licence hunts with Captain Dana during the early years of Victoria's gold rush. After the Corps were disbanded in 1853, he worked with Colonel Joseph Anderson, Joseph Panton, Alfred Selwyn, Robert Brough Smyth, and as an occasional guide for landscape painters Eugene Von Guerard, Nicholas Chevalier and later with Louis Buvelot. He was a regular guest of Lilly and Paul de Castella at Yering Station while his family took refuge upstream on the Yarra River around Woori Yallock Launching Place. A reserve was gazetted for that site until a gold rush to Hoddles Creek in 1858. In February 1859 some Wurundjeri elders, led by Wonga (aged 35) and brother Tommy Munnering (aged 24) petitioned Protector Thomas to secure land for the Taungurong at the junction of the Acheron and Goulburn rivers. "I bring my friends Goulburn Blacks, they want a block of land in their country where they may sit down plant corn potatoes etc etc, and work like white man", he told Thomas. He was a successful entrepreneur, described by Fred Cahir in Black Gold (2013) trading building materials, baskets and meats and labour with farmers and miners.
Жеке өмір және өлім
Саймон Вонга үш рет үйленген, екі рет Гунай Курнай әйелдеріне, және оның ешбір баласы тірі қалмаған деп саналады. 1865 жылғы 19 шілдеде «Аргус» газеті Бендигоның жанында ұзаққа созылған аурудан кейін өкпе және жүрек ауруынан қайтыс болған «Вонганың ұлы» «Капитан Томның» өліміне қатысты сот тергеуі туралы хабарлады. Хабарламада оның жас әйелі «Элиза», «Гулберн тайпасымен» туыс екені айтылған. Вонганың 1874 жылы қайтыс болуының себебі әдетте туберкулез деп есептеледі. Уильям Барак оның туысы болды, ол Вонганың өлімінен кейін ngurungaeta қызметін атқарды.
Simon Wonga appears to have been married three times, twice to Gunai Kurnai women, and it is believed that none of his children survived. On 19 July 1865 The Argus reported on an inquest into the death of "Captain Tom" the "son of Wonga" who had died of lung and heart disease after prolonged morbidity near Bendigo. The report included his young widow named "Eliza" related to the "Goulburn tribe". The cause of Wonga's death in 1874 is usually accepted as tuberculosis. William Barak was his cousin, who took over as ngurungaeta after his death.
Мұра
Мельбурн қаласының Ванга Парк ауданы оның құрметіне аталған. Ол Жозеф Пантонға Жоғарғы Яррадағы таудың атын Донна Буанг деп қойды, ал Миллгроувтағы Вонга жолы оның есімімен аталып, құрмет көрсетілді. 1920 жылдары алтын табуға тырысқан, бірақ сәтті болмаған Гиппсленд аймағындағы Вонга тауы да оның атымен аталған. 20 ғасырдың басында Гиппслендтегі шағын топ адамдар қоршаған ортаны сақтауға бағытталған «Вонга Вонга» қоғамын құрды.
The Melbourne suburb of Wonga Park is named after him. He provided the name Donna Buang to Joseph Panton for a mountain in the upper Yarra, and Wonga Road in Millgrove was named in his honour. Mount Wonga in Gippsland is also named after him, an area that was unsuccessfully mined for gold in the 1920s. A Wonga Wonga Society devoted to the preservation of the environment was briefly formed by a small group of people in Gippsland at the beginning of the 20th century.