Кіріспе

Кадмея немесе Кадмея (грекше: Καδμεία, Kadmía) – ежелгі Фива қаласының цитаделі, ол Фиваның аңыздағы негізін қалаушы Кадмустың құрметіне аталған. Бұл аймақ кем дегенде ерте қола дәуірінен бері қоныстанған деп саналады, алайда қоныстану тарихын сенімді түрде Микен дәуірінің соңынан (шамамен б.з.д. 1400 жыл) бастап анықтауға болады.

Классикалық кезең

Классикалық және ерте эллиндік кезеңдерде Кадмея Афина Акрополі сияқты мақсатқа қызмет етті; көптеген қоғамдық ғимараттар сол жерде орналасқан, ал Теба және Боэотия конфедерациясының жиналыстары сол жерде өткен деп саналады. Спарталықтар (б.з.д. 382–379/2 жж.) және македониялықтар Тебаны басып алған кезде Кадмеяда шетелдік гарнизондар орналастырылды. Фойбидас – б.з.д. 382 жылы Анталкидас бейбіт шартын бұза отырып, Кадмея цитаделін рұқсатсыз басып алуға жауапты спарталық генерал болды. Тебаның қасиетті жасағы б.з.д. 379 жылы спарталықтардан қайта алынғаннан кейін Кадмеяда тұрақты күш ретінде орналасты, бұл болашақта шетелдік күштердің цитадельді басып алу әрекеттерінен қорғану мақсатында болуы мүмкін.

Жою және қайта құру

335 ж.б.д. Ескендір Зұлқарнайын Кадмеяны қиратты, ол Теба қаласын да қиратты, бұл грек қалаларына оның үкіметіне қарсы көтеріліс ойлағандарға ескерту болды. Ескендірдің өлімінен кейін грек территориясын мұра еткен македондық генерал Кассандр 316 ж.б.д. Кадмеяны қайта жаңартты.

Cadmea сөзінің баламалы мағынасы

Кадмея – каламин немесе мырыш карбонатының ежелгі атауы. Мыспен қосылып, бұл қоспа ежелгі заманда қола жасау үшін қолданылған, мысалы, римдік автор Плиний Ескісі айтқандай. Кадмий (Cd) элементі 1817 жылы каламиндегі таза емес заттан алғаш бөліп алынған; осыдан оның аты – кадмий.

Қазба жұмыстары

Кадмея грек археологы Антониос Керамопулос тарапынан қайта ашылды.