Кіріспе

Норвегиялық саясаткер (1879–1963)

Кьелд Стуб Иргенс (23 мамыр 1879 – 26 тамыз 1963) – Норвегияны неміс оккупациялаған кезеңде саяси қайраткер болған.

Ерте өмір

Ол 1879 жылы пастор Йенс Стуб Иргенс пен оның әйелі Софи Катинка Альцвагер отбасында дүниеге келді. Оның бірнеше бауырлары мен қарындастары болды. Ол XVIII ғасырдағы епископ Оле Иргенс және саясаткерлер Оле мен Йоханнес Иргенстің қашық туысы еді.

Теңізшілік мансап

Кәсіби теңіз капитаны болған Иргенс білімін Норвегия Корольдік теңіз флотында алған, ол 1903 жылы бірінші лейтенант (Premierløytnant) шенімен кетті. 1921 жылы Иргенс «Ставангерфьорд» экипажының атынан Вестфолдтағы Равней аралын сатып алды, оны теңізде ұзақ уақыт өткеннен кейін отбасыларымен демалуға арналған орын ретінде пайдалану үшін. Ноттеррой аралы мен құрлықтағы Стокке аралығында орналасқан 270 декарттық жер 10 000 норвегиялық кронаға сатылып алынып, кейіннен «Норвегия Америкасы» желісіне берілді. Кеме жүзу компаниясы 1983 жылға дейін аралдың иесі болды, содан кейін ол «Holiday Resort Ravnøy Foundation» (Stiftelsen Feriestedet Ravnøy) қорына сатылды.

Неміс басқыншылығы кезінде келіссөздер

1940 жылы Норвегияға Екінші дүниежүзілік соғыс жеткенге дейін ол Норвегияның нацистік партиясы Nasjonal Samling-ке қатыспаған. Дегенмен, ол Nasjonal Samling-тің жетекші мүшесі Альберт Вильям Хагелиннің қарындасына үйленген еді, ал неміс басқыншылығынан кейін бір күн өткен соң Хагелин мен Видкун Квислинг оны Ослодағы «Континенталь» қонақ үйіндегі Хагелиннің люксіне шақырды. Онда оған Хакон VII патшасын тақтан түсіруге және Квислингті премьер-министр етіп тағайындауға көндіруді сұрады. Курт Брауэрмен бірге ол келіссөздер жүргізу үшін Эльверумға сапарлады, бірақ тыранысы бекер болды. Эльверумға жол тартқанда Иргенс Хамар станциясында Стортинг мүшелерінің бірімен кездесіп, патшамен кездесу ниетін айтты. Иргенс 10 сәуірдің кешкі уақытында Эльверумға жетті, оған министр Хелмтьвейттің төсегінде бірнеше сағат ұйықтауға рұқсат берілді, содан кейін ертесіне таңда патшамен кездесті. Кездесу нәтижесіз аяқталды, себебі Норвегияның басқыншылыққа қарсы тұру жөніндегі соңғы шешімі күні бұрын қабылданған еді. Норвегия үкіметі Квислингтің талаптарын қабылдамады және неміс басқыншылығына қарсы тұруға барынша күш салатынын мәлімдеді.

Ынтымақтастық министрі

1940 жылы 25 қыркүйекте рейхскомиссар Йозеф Тербовен кабинет құрған кезде Иргенс кеме жүйтімінің уақытша министрі лауазымын қабылдады. Кеме жүйтімінің министрлігі – Тербовеннің талабы бойынша Иргенс үшін арнайы құрылған үкіметтік министрлік болды, себебі Иргенс VII Хаконға жақын деп есептелді. Иргенс Норвегияның эмиграциядағы королімен байланысы болғандықтан Тербовен оны өзінің әкімшілігіне қосуды өте қалады. Осымен қатар ол «Национал Самлинг» партиясының мүшесі ретінде тіркелді. 1941 жылдың қыркүйегінен бастап оның лауазымы енді уақытша емес еді. 1942 жылдың 1 ақпанында Куислинг оккупациялық биліктің рұқсатымен өз кабинетін құруға ие болды; Иргенс кеме жүйтімінің министрі қызметін жалғастырды. Ол 1944 жылдың 12 маусымында Эвинд Блермен бірге норвегиялық национализмді пангермандық ұлттық социализмнен басым көрсеткені үшін қызметтен алынды. Иргенс өзінің министрлігіне «Национал Самлинг» мүшелерін қабылдауға кешіккені үшін де сынға ұшырады. Сонымен бірге кеме жүйтімінің министрлігі таратылды.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең

Соғыстан кейін Норвегиядағы құқықтық тазартудың бір бөлігі ретінде 1945 жылы Иргенс жеті жылға күштемелі еңбекке кесілді. 1946 жылы іс Жоғарғы сотқа әкелінді, онда жаза он бес жылға ұзартылды. Ол 1963 жылы қайтыс болды.