Кіріспе

Нортумберленд, Англия

Тирлволл қаласы – Англияның Нортумберленд аймағында, Типальт өзенінің жағасында, Гринхед ауылына жақын және Хексамнан батысқа қарай шамамен 32 шақырым (20 миль) жерде орналасқан 12 ғасырға жататын қала. Ол 12 ғасырда салынған, кейіннен жақын жердегі Адриан қабырғасынан алынған тастармен нығайтылған, бірақ 17 ғасырда құлауға бастады. Бұл орын І санаттағы ескерткіш және Ұлттық ескерткіш ретінде қорғалады. «Тирл» сөзі ежелгі ағылшын тілінде «кез келген нәрседе жасалған тесік, апертура, саңылау» және «қабырға» деген мағынаны білдіреді. Atlantic Monthly журналында жарияланған мақалада айтылғандай, бұл «қойлардың, бірақ малдың өте алмайтындай етіп қабырғаға салынған кішкентай өткел – тирл немесе тоң». Грек тілінде «Тура» (θύρα thýra, [айтылуы] thoo' rah) сөзі, көрінеу бастапқы сөз («есік» сөзімен салыстырыңыз); портал немесе кіру (ашылу немесе жабылу, тура немесе бейнелі мағынада): «есік, қақпа». Орта ағылшын тіліндегі «thirl» сөзі де порталға сілтеме жасайды; қошандар кіретін өткел, қақпа немесе есік [тура]. Жаңа өсиеттегі (ЖО) Жохан кітабының он бірінші тарауы осы мағынаны жеткізеді: «Содан кейін Иса оларға қайтадан былай деді: «Ақиқатты айтамын, Мен қойлардың есігімін [тура]. Мен есім, Мен арқылы кірген әркім құтқарылады, және ол кіріп-шығып, жайылым табады». (Жохан 10:7, 9). Гректің «тура» сөзімен мағынасы толық сәйкес келетін «Тирл», «қабырғамен» бірігіп, «Тирлволлды» құрайды, бұл римдіктер салған Адриан қабырғасына сілтеме жасайды, ол Солтүстік-Шығыс Англия мен Шотландия арасындағы Нортумбрияда орналасқан.

Тарих

Тирлволл отбасының үйі болған бұл қамал 1330 жылы шамамен Джон Тирлволлмен бекітілді. 1542 жылғы сараптамада қамал Роберт Тирлволлдің меншігінде екені және "жақсы, өлшеуге болатын" күйде екені хабарланды. Тирлволл қамалының иесі, сер Персиваль Тирлволл 1485 жылғы 22 тамызда Босворт шайқасында йоркшілдер үшін шайқасып қаза тапты. Ол Босворттағы соңғы шабуылда Ричард III-тің туын ұстаған адам болды. Ол аяқтары кесілгеннен кейін де туын көтеріп тұрды.

Ортағасырдан кейінгі кезең

Элеонора Тирволь, Тирлволь әулетінің соңғы өкілі, қаланы тұруға жарамсыз деп тастап кетті, ал 1738 жылы Кафетон Холлдың Мэтью Суинбернеге күйеуге шығуы арқылы меншік Суинберн отбасына өтті. Суинберн 1748 жылы осы меншікті Карлайл графына 4000 фунт стерлингке сатты. Одан кейін қамал қирауға бет бұрды. 1832 жылы және қайта 1982 жылы қабырғалардың бір бөлігі қирады. 1999 жылы Нортумберленд ұлттық паркі басқармасы қаланың басқаруын қолға алып, оны одан әрі тозудан қорғады. Қазір ол тегін кіруге ашық.