Кіріспе

Спорттық дисциплина

Жабық шаңғы жасалма қармен және климаттық бақылаудағы ортада жүргізіледі. Бұл сыртқы температураға қарамастан шаңғы тебу және сноубордпен сырғанауға мүмкіндік береді. Альпілік шаңғы және скандинавиялық шаңғыға арналған жабдықтар бар.

Тарих

ХХ ғасырдың басынан бері жабық қар орталықтарының дамуында төрт негізгі кезең болды. Біріншіден, суыту жүйесі болмаған және қарға ұқсас беткі қабат жасау үшін жасанды материалдар қоспасын қолданған орталықтар. Осындай алғашқы орталықтар 1920 жылдары Австрия мен Германияда ашылды. Алғашқы жабық “қар” беткейі 1927 жылдың сәуір айында Берлиндегі Автомобиль залында құрылып, әлемдік назар аударды. Сол кездегі мәліметтерге сәйкес, ағаштан жасалған беткейдің ұзындығы шамамен 720 фут (219 метр), ені 60 фут (18 метр) болған. “Қар” орнын алмастырушы құрамын британдық дипломат Л.К. Айскоу ойлап тапты және кейіннен патент алды. Бұл қоспа ұнтақталған слюда, сода кристалдары және арақ ағашының арақтарынан тұрды, олар щеткалы кілем бетіне себілді. Берлин әкімшілігі бұл қоспаның денсаулыққа зиян келтіруі мүмкін деген алаңдаушылық білдірді және сол кездегі қалалық денсаулық сақтау басқармасының басшысы доктор Вильгельм фон Дригальскиге оны қоғамдық пайдалануға қауіпсіздігін тексеруді тапсырды. Ол оның қауіпсіз екенін растады, содан кейін пойызбен 200 тонна материал жеткізілуіне тапсырыс берілді. Бастапқыда бұл беткей үлкен танымалдылыққа ие болды, содан кейін Дрезден, Мюнхен және Франкфурт қалаларында да осындай беткейлер салу үшін компания құрылды. Бірақ олардың құрылғаны белгісіз. 1927 жылдың қараша айында Австрияда “Айскоу қарын” пайдаланатын екінші жабық орталық ашылды, ол тұрақты нысан ретінде жоспарланған. “Schneepalast” (немісше: Қар сарайы) деп аталған бұл орталық Австрияның астанасы Венада, норвегиялық шаңғы секірушісі Дагфин Карлсен құрған, бұрынғы Венаның солтүстік-батыс теміржол станциясында орналасқан. Шаңғы трассасы ағаш пандусқа салынған. Шаңғышылар жасанды тауға қадаммен көтерілуге мәжбүр болды, себебі шаңғы көтергіші болмады. Дегенмен, мұз сырғанау шаналарын электрмен жұмыс істейтін жүйемен жоғары көтеруге болады. Жасанды қарды ағылшын тәжірибешісі Джеймс Айскоу содадан жасады. Бірақ бастапқы қызығушылықтан кейін “Айскоу қарына” деген құлшыныс тез басылды, себебі пайдаланушылар оның тым тайғақ емес екенін және бастапқы ақ түсінің тез өзгергенін анықтады. Венадағы орталық 1928 жылдың мамыр айында жабылды. Жабық қар орталықтарын құруға екінші талпырыс үш он жылдан кейін жасалды, алғашқы орталықта нағыз қар немесе ұсақталған мұз қолданылды, олар жабық трассаға тасымалданды және қала тұрғындары үшін қыс айларында қолжетімді болды, мысалы, Жапониядағы Саяма және Цуданума қалаларында. Қазіргі кездегі жабық қар орталықтарының дамуының төртінші кезеңі – “нағыз қарды” қолдану, оны химиялық қоспаларсыз қар жасау машиналарымен жасау. Бұл технология қазіргі кезде 140-қа жуық салынған орталықтың көпшілігі үшін стандарт болып табылады, ал біріншісі – 1994 жылдың мамырында Ұлыбританиядағы Тамворт қаласында ашылған The Snowdome.