Кіріспе

Бұл Африкадағы Холоценде жойылған түрлердің тізімі. Холоцен дәуірінен басталатын жойылулар – бұл геологиялық дәуір шамамен 11 650 жыл бұрын (шамамен б.з.д. 9700 жыл) басталды және қазірге дейін жалғасуда. Африка жоғары биологиялық әртүрлілікке ие; ол плейстоцен мегафаунасының жойылуына ең аз әсер еткендіктен, мегафауна түрлерінің ең көп саны осы континентте кездеседі. Дегенмен, адам қызметінің нәтижесінде жүріп жатқан Холоцен жойылуының бір бөлігі ретінде бірнеше түр Африкадан жоғалып кетті. Мадагаскар, Үнді мұхиты аралдары, Макаронезия, сондай-ақ Сент-Хелена, Ассенсион және Тристан-да-Кунья биогеографиялық тұрғыдан Африка құрлығынан ерекшеленеді және Холоценде жойылған түрлердің саны одан да көп. Бұл аймақтардан жақында жойылған түрлер жеке мақалаларда тізімделген. Көптеген жойылу мерзімдері тиісті ақпараттың жетіспеуіне байланысты белгісіз.

Филдер мен мамонттар (Elephantidae туысы)

Жалпы атау Ғылыми атау Қатар Ескертулер Суреттер Солтүстік Африкалық піл Loxodonta africana pharaoensis Солтүстік Африка Неолиттік тас өнерлері Африкалық бұта пілінің Холоценнің басында Сахара шөлінің және Солтүстік Африканың көп бөлігінде мекендегенін көрсетеді, ал ежелгі авторлар оның біздің заманымыздың алғашқы ғасырларына дейін Атлас тауларында, Қызыл теңіз жағалауында және Нубияда болғанын жазған. Бұл піл Синай түбегінен басқа, Соңғы палеолит немесе ерте Холоцен кезеңінде Мысырдың көп бөлігінде кездесетін. Алайда, Loxodonta africana түріндегі жеке түршелердің дұрыстығы, соның ішінде шамаланған Солтүстік Африкалық түрше L. a. pharaoensis та күмәнді. Бірақ генетикалық талдаулар олардың бұта пілдері екенін көрсетті. Рим империясында Магриб және, мүмкін, Батыс Африка Гараманттар арқылы азу тісі мен тірі пілдердің қосымша көзіне айналды, олар цирк ойындарына қолданылды. Бұл бұрынғы аймандағы жабайы пілдердің соңғы анық айғағы 370 жылы шешен Темистийдің сөйлеген сөзінде кездеседі.

Мүмкін жойылған

Жалпы атауы Ғылыми атауы Қатар Ескермелер Эфиопиялық суға бейімделген тышқан Nilopegamys plumbeus Кіші Аббай өзені, Солтүстік-Батыс Эфиопия 1927 жылғы 20 наурызда ұсталған бір ғана мысалынан белгілі және сипатталған. Бұл түрдің жартылай сулы болуына байланысты, Оңтүстік Американың сулы кеміргіштеріне тән бейімделулері бар, бірақ мұндай бейімделулер басқа африкалық кеміргіштерде кездеспейді. Егер осы болжам дұрыс болса, онда бұл түр өте жалғыз өмір сүретін жануар болар, себебі осыған ұқсас бейімделген кеміргіштерді табу өте қиын. Дегенмен, алғашқы мысал ұсталған аймақ малдың көптеп жайылуы салдарынан өзгерген, бұл түрдің санының азаюына және жойылуына себеп болуы мүмкін.

Мүмкін жойылған

Жалпы атауы Ғылыми атауы Қол жеткізілетін аймақ ЕскертулерКения тауы pottoPerodicticus ibeanus stockleyiКения тауы, Кения1938 жылы тау орманынан алынған бір ғана мысалдан белгілі.

Шындық шыршалар (Soricidae туысы)

Жалпы атау Ғылыми атау Қол жеткізілетін аймақ ЕскермелерБалсам тышқаншасы Crocidura balsamifera Төменгі Ніл, Египет Б.з.д. 821-171 жылдарға дейінгі Ежелгі Египеттен табылған мумияланған қалдықтары бойынша сипатталған. Батпақ немесе галереялық орманға бейімделген, ал табиғи ортасы егіс үшін тазаланған деп болжанады.

Жергілікті өліп кеткен

Жалпы атау Ғылыми атау Аймақ Ескертулер Суреттер Барбарий арыстаны Солтүстік арыстанның (Panthera leo leo) популяциясы Солтүстік Африка Арыстандар ежелгі Египетте кеңінен таралған. 1891 жылы Тунисте, 1942 жылы Мароккода, Жоғары Атлас тауының Тизи Н'Тичка өткелінде, ал 1943 жылы Алжирде кездесті. 1956 жылы Алжирдің Бени-Ортилан ауданындағы шалғай орманды аймақта автобус жолаушылары арыстанды көргені туралы расталмаған хабар бар. 18 ғасырда Линней бұл түрді алғаш рет сипаттағанмен, қазіргі заманғы молекулалық зерттеулер Үндістан, Батыс және Орталық Африка арыстандарынан айырмашылығы жеке түр ретінде қарастыруға жеткіліксіз екенін көрсетіп, P. l. leo таксонының жойылмағанын анықтады. Кейп арыстаны Оңтүстік арыстанның (Panthera leo melanochaita) популяциясы Оңтүстік Африка Соңғы жеке данасы 1865 жылы Квазулу-Наталда өлтірілді. 2018 жылы Унгуджада барс тіркелгені туралы расталмаған мәлімет бар.

Қасқырлар ( Ursidae туысы)

Жалпы атау Ғылыми атау Арқалық Түсіндірмелер Суреттер Атлас аюы Ursus arctos crowtheri Солтүстік Магриб Бұл түр 1834 жылы Тетуан маңындағы Риф аймағында өлтірілген аналық аюдың сипаттамасы және қазір жоғалған оның терісі бойынша аталған. Көбінесе 1200-2000 метр биіктіктегі тауларда кездеседі. mtDNA зерттеулері Холоцен дәуірінде Солтүстік Африкада екі өте ерекше аю тұқымы болғанын көрсетті: біреуі Испаниядан таралған Кантабрия қоңыр аюларымен сәйкес, ал екіншісі барлық еуропалық қоңыр аюларға арқау болған. Солтүстік Африка аюының жоғалуы мекен орындарының үзіліске ұшырауынан болуы мүмкін, Судан мен Африка мүйізінен табылған E. a. africanus және E. a. somaliensis түрлерін есептемегенде. Үй есектерінде екі түрлі гаплотип бар, біреуі нубиялық жабайы есекпен ортақ, ал екіншісінің шығу тегі белгісіз және сомалиялық жабайы есектерде табылмайды. Ежелгі әлемде Атлас жабайы есегінің болуы оны екінші гаплотиптің ықтимал көзі етеді. Солтүстік Африка жылқысы Equus algericus Солтүстік Африка Ең соңғы қалдықтары Мароккодағы Эль-Хархура 1 жерінде б.з.д. 4855-4733 жылдарға дейін дауланған. Солтүстік Африка зебрасы Equus mauritanicus Солтүстік Африка Жазық зебраға туыс. Б.з.д. 4000 жыл шамасында жойылған.

Мүмкін жойылған

Жалпы атауы Ғылыми атауы Құрамы Ескертулер Суреттері Нубиялық жабайы есек Equus africanus africanus Нубия шөлі 1970 жылдары Эфиопияның Барка аңғарында және Эритреяда көрілгеннен бері сирек кездесетін, мүмкін жойылған деп есептеледі. Бұл түрге тағамдық және дәстүрлі медицина үшін аң аулау, малмен өсімдіктер мен су үшін бәсекелесу, сондай-ақ үй есектерімен будандасу қауіп төндіреді. Үй есектеріндегі кейбір гаплотиптер нубиялық жабайы есекте де табылады, бұл үй есектерінің нубиялық жабайы есектен ішінара шыққандығын немесе нубиялық жабайы есектер мен жабайы есектер арасында будандасу болғандығын көрсетеді.

Мүмкін жойылған

Жалпы атауы Ғылыми атауы Таралуы Ескертулер Суреттері Солтүстік-шығыс қара мүйізтұмсық Diceros bicornis brucii Африка мүйізінен шығыс Судан мен Бахр-эль-Газалға дейін 2011 жылға қарай жойылған деп есептеледі.

Жабайы табиғатта жойылған

Жалпы атау Ғылыми атауАймағыЕскертулерСуреттерСолтүстік ақ бұрқасынCeratotherium simum cottoniЖоғарғы Шари, Убанги және Ақ Ніл өзендерінің бассейндеріСоңғы төрт жабайы жануар 2006 жылы көрілді, ал олардың болуының соңғы жанама белгілері 2007 жылы анықталды, екеуі де аймақта браконьерлік қызметтің күшеюімен бірге тіркелді. 2009 жылы Чехиядағы Двур Кралове сафари паркінен тұтқында ұсталған соңғы төрт бұрқасын Кениядағы жеке қорыққа көшірілді, бірақ екі еркегі көбеймей қайтыс болды. Қалған соңғы екі жеке тұлға – анасы мен қызы, ал жасанды ұрықтандыру әрекеттері сәтсіз аяқталды.

Жергілікті өліп кеткен

Жалпы атау Ғылыми атауАймақТүсініктемелерСуреттерСолтүстік Атлантикадағы ақ китEubalaena glacialisСолтүстік Атлантика және Батыс Жерорта теңізіБұрынғы заманда Жерорта теңізінде туып өскен болуы мүмкін. Римдік археологиялық қазбаларында Тетоан және Сеута қалаларында біздің заманымыздың 180-396 және 226-440 жылдарына жатқан қалдықтар табылды, сондай-ақ 1888 жылы Алжир жағасында бір кит көрінді. Бұл түр Макаронезияда сирек кездеседі, Азор және Канар аралдарының жанында тоқталып, мүмкін туады.

Жергілікті өліп кеткен

Жалпы атау Ғылыми атау Қол жеткізілетін аймақ Пікірлер Суреттер Сұр кит Eschrichtius robustus Солтүстік Атлантика, Жерорта теңізі және Тынық мұхитының солтүстігі Ежел заманда Жерорта теңізінде туған болуы мүмкін. Тетуанда 71-245 жылдарға дейінгі қалдықтар табылған. 2013 жылдың мамыр айында Намибия жағалауында Солтүстік Тынық мұхитының популяциясынан келген шатасқан кит байқалды.

Шындық бұғы (Cervidae туысы)

Ғылыми атауыҚосымша ақпаратСуреттерMegaceroides algericusСолтүстік МагребМароккодағы Бизмунеде табылған ең соңғы қалдықтардың жасы б.з.д. 4691-4059 жылдарды көрсетіп отыр.

Жергілікті өліп кеткен

Жалпы атау Ғылыми атау Қалыптасу аймағы Пікірлер Суреттер Персиялық көгалды бұғысы Dama mesopotamica Таяу Шығыс Египет тілінде "hnn" деп аталатын бұғылар, алдын тарих және Птолемей кезеңдерінің өнерінде бейнеленген. Персиялық көгалды бұғысының қалдықтары көбінесе б.з.д. 14-10 ғасырларға жататын Шығыс Ніл дельтасының археологиялық қазбаларында табылған. Алайда, бұл жануарлардың түпкілікті болуы да, ежелгі Египетте қызыл бұғы немесе читал сияқты басқа бұғы түрлерінің болуы да күмәнді.

Ірі қара мал, ешкі, антилопалар және басқалары ( Bovidae туысы)

Жалпы атауы Ғылыми атауы Қол жеткізу аумағы Ескертулер Суреттері Бұбал хардебисті Альцелаф буселаф буселаф Солтүстік Африка және оңтүстік Левант Түністегі соңғы жануар 1902 жылы Татауин маңында, Алжирде 1920 жылдары Чотт-Эч-Чергуиден оңтүстікке қарай және Мароккода 1925 жылы Миссурда өлтірілген. Бұл түр Мысырда да, Нил бойында да, батыс шөлдің оазистерінде де кездестірген. Бондтың көктемгі бұғысы Антидорка бонди Оңтүстік Африка Оңтүстік Африкадағы Крюгер үңгіріндегі ең соңғы қалдықтар б.з.д. 5680-5560 жылдарға жатады. Солтүстік Африка ауроктары (Bos primigenius mauritanicus) Жабайы популяциялар шамамен б.з.д. 4000 жылы жоғалып кеткен деп есептеледі, бірақ генетикалық дәлелдер Солтүстік Африка ауроктары Голоценнің басында жергілікті түрде үйретілгенін және Африка мүйізді малдарының кейбір түрлері одан тарағанын көрсетеді. Ауроктар Мысырда одан да ұзақ өмір сүрген болуы мүмкін, олар Жоғарғы Нилден тарихи алды кезеңде жоғалып кетті, бірақ Дельтада (Буто) Рим дәуіріне дейін сақталған. Аң аулау, егіс үшін ортаны өзгерту және үй мүйізді малымен бәсекелесу оның санының азаюына және соңында жоғалуына себеп болуы мүмкін. Caprinae indet. (Қозылар тұқымдасы) Оңтүстік Африка таулары Оңтүстік Африкадағы Колвинтон үңгіріндегі ең соңғы қалдықтар б.з.д. 4360-4280 жылдарға жатады. Жоғалу өсімдік жамылғысының өзгеруімен бірге жүрді, бұл шөп жейтін жануарлардың шөп жемейтін жануарларға алмасуына әкелді. Ұлы гну Мегалотрагус прискус Оңтүстік және, мүмкін, Шығыс Африка Wonderwerk үңгіріндегі ең соңғы қалдықтар, Оңтүстік Африка б.з.д. 6442-6210 жылдарға жатады.

Жабайы табиғатта жойылған

Жалпы атауы Ғылыми атауы Қалыптасу аймағы Ескертулер Суреттер Мохр газелі Nanger dama mohrr Солтүстік-Батыс Сахара 1968 жылы жабайы табиғаттан жоғалып, соңғы рет Батыс Сахарада байқалды. Алғашқы қайта қоныстандыру бағдарламасы 1984 жылы Сенегалда басталды, одан кейін Марокко және Тунис елдерінде де жалғасты. Тунис жобасы 2020 жылы соңғы жануардың өлімімен сәтсіз аяқталды. Тунисте 1985 жылы қайта қоныстандыру бағдарламасы басталды.

Жергілікті өліп кеткен

Жалпы атау Ғылыми атау Қатар Комментарии СуреттерАраб орхыOryx leucoryxАраб түбегіТарихи кезеңде Мысырдың шығыс шөлінің солтүстігінде болған болуы мүмкін.

Балық тұқымдасы (Haematopodidae)

Жалпы атауы Ғылыми атауы Ареал Ескертулер Суреттер Канар аралдары Ойстеркацкер Haematopus meadewaldoi Канар аралдарынан Сенегал жағалауына дейін Сенегалда соңғы рет 1968-1981 жылдар аралығында байқалған. Оның популяциясының азаюына себеп, көбінесе, таяздағы жәндіктердің және ұлулардың тым көп аулануы, сондай-ақ адамдардың мазалауы болды, бірақ егеуқұйрықтар мен мысықтардың шабуылдары да ықпал еткен болуы мүмкін.

Мүмкін жойылған

Жалпы атауыҒылыми атауыҚұрамыЕскертулерСуреттерҰзын мүңкілікті қызылқұйрықNumenius tenuirostrisСолтүстік Африка және Батыс ЕуразияБұл түр Орталық Азияда (Қазақстанның солтүстік далалары мен Оңтүстік Сібірде) көбейеді және қыстау үшін Жерорта теңізі мен Оңтүстік Арабияға ұшып кетеді, бірақ қыстау жерлерінде қарқынды аң ауру және көбею орындарында мекендеу ортасын жою салдарынан саны азайды. 1995 жылға дейін ұзын мүңкілікті қызылқұйрықтар Мароккодағы Мержа Зергаға үнемі келіп тұратын. Бұл Мадейрадан табылған сүйектен кейін Атлантиканың шығысында осы түрдің ең оңтүстікке қарай табылған екінші сүйегі. Бұл түр 1852 жылы бүкіл әлем бойынша жойылып кетті.

Жергілікті өліп кеткен

Жалпы атауы Ғылыми атауы Алуасы Пікірлер Суреттер Испаниялық императорлық бүркіт Aquila adalberti Оңтүстік-батыс Иберия және солтүстік-батыс Марокко 1950 жылға дейін Мароккода көбейтін түр ретінде жойылып кеткен болуы мүмкін, бірақ 1977 жылы Тассаоти, Уэд Лау және Молуя өзенінің сағасында екі ересек жұп байқалды. Көшпенді жастар әлі де елдің солтүстік бөлігіне Гвадалкивир батпақтарынан келіп, кейде қорғалмаған электр желілерінде қаза табады.

Cisticolas және оның туыстары (Cisticolidae туысы)

Жалпы атыҒылыми атыҚол жеткізілетін аймалдарыЕскертулерСолтүстік ақ қанатты апалисApalis chariessa chariessaКения, Төменгі Тана өзені1961 жылы соңғы рет тіркелді, сол кезде Митоле ормандары жойылды.

Мүмкін жойылған

Жалпы атауы Ғылыми атауы Таралуы Ескертулер Ду Туаның тасқын бақасы Arthroleptides dutoiti Кения-Уганда шекарасы 1962 жылы соңғы рет тіркелген. Хитридиомикоз салдарынан жойылып қалған болуы мүмкін.

Мүмкін жойылған

Жалпы атау Ғылыми атау Құрамы Ескертулер Осгудтың эфиопиялық бақасы Altiphrynoides osgoodi Эфиопияның оңтүстік-орталық таулары Соңғы рет 2003 жылы байқалды.

Жабайы табиғатта жойылған

Жалпы атауы Ғылыми атауы Қалыптасуы ПікірлерСуреттерКиханси шашыратылатын бақасы Nectophrynoides asperginisКиханси сарқырамасы, Удзунга таулары, Танзания Табиғатта соңғы рет 2004 жылы тіркелді, 2005 жылы расталмаған хабарлама болды. Түр құрғақшылық, хитридиомикоз, жүгері егісінде пестицидтердің қолданылуы және басқа да себептерге байланысты қысқарды. Дегенмен, мыңдаған бақа тұтқындықта сақталады және 2012 жылы көптеген бақаларды қоршаған ортаға қайта енгізу бағдарламасы басталды.

Карп, миноу және туыстары (Cyprinidae туысы)

Жалпы атауы Ғылыми атауы Қалыптасу аймағы Ескертулер Суреттер Лабеобарбус микробарбис Лхуондо көлі, Руанда 1937 жылы бір ғана данасы табылды, Тилапия және Хаплохромис көлге енгізілгеннен кейін 1950 жылдары жойылып кеткені болжанады. Дегенмен, түрдің жарамдылығы күмәнді және ол Барбус пен Варикорхинус арасындағы будандастыру болуы мүмкін. Giant Atlas barbelLabeobarbus reinii Солтүстік-батыс Марокко Соңғы рет 2001 жылы тіркелген. Оның мекендеген өзендері ластану мен бөгет салудан зардап шекті, бірақ жойылу себептері толыққанды түсініксіз. Тунистік барб Луциобарбус антинории Chott el Djerid, Тунис Соңғы рет 1989 жылы жиналған. Судың көп мөлшерде алынуы салдарынан жоғалып кеткен болуы мүмкін. Лучиобарбус насус Ксоб өзенінің су алабы, Марокко Соңғы рет 1874 жылы тіркелген. Өзен ластану мен бөгет салудан зардап шекті, бірақ жойылу себептері толыққанды түсініксіз.

Сальмон, форель және туыстары (Salmonidae туысы)

Жалпы атауы Ғылыми атауы Таралуы Ескертулер Сиди Али көліндегі форель Salmo pallaryi Марокко, Сиди Али маңындағы Агульмаме көлі Еуразиялық сазан әкелінгеннен кейін 1934 жылы жойылып кетті.

Тірі алып жүретіндер және туыстары (Poeciliidae туысы)

Ғылыми атауыҚұрамыCommentsAplocheilichthys sp. nov. 'Наиваша'Кениядағы Найваша көлі1970-1980 жылдары кіргізілген балықтармен бәсекелесу салдарынан жоғалып кетті.

Қанатлы көбелектер (Lycaenidae туысы)

Жалпы атауы Ғылыми атауы Қол жеткізілетін аймақ ЕскермелерМбаше өзенінің бұғысыDeloneura immaculataМбаше өзені, Шығыс Кейп, Оңтүстік АфрикаТек "1863 жылдың желтоқсанының соңында" жиналған үш данасынан ғана белгілі. Моранттың көгіLepidochrysops hypopoliaШығыс Оңтүстік АфрикаТек 1870 жылдары тіркелген.

Candonidae туысы

Ғылыми атауыАймақТүсініктемелерСуреттерNamibcypris costataОңтүстік Каоковельд, Намибия1987 жылы соңғы рет тіркелген.