Кіріспе

Пирс өнер орталығы – Шотландияның Оркни аралдарындағы Стромнесс қаласында орналасқан өнер галереясы және мұражай. Ол 1979 жылы жазушы, бейбітшілік қозғалысының белсендісі және қайырымдылық жасаушы Маргарет Гардинердің (1904–2005) «Оркни үшін сақтауға» тапсырған маңызды көркем өнер жинағына үй иесі болу үшін құрылды. Ұзақ мерзімді жинақтың қатар өтетін, жыл бойы ауысып тұратын көрмелер мен шаралар бағдарламасын орталық ұйымдастырады.

18-19 ғасырлар

Пирс өнер орталығы орналасқан ғимараттар Оркни тарихымен тығыз байланысты. Көшеге қараған үй 18 ғасырда салынған, ал 19 ғасырдың көп бөлігінде Эдвард Клаустон, табысты саудагер және Гудзон шығанағы компаниясының агенті тұрған. Клаустон үйінің артындағы теңіз жағасында дүкендер мен кеңселер салды. Оның үйінің бірінші қабатында кітаптар, отбасылық суреттер және фортепианомен жабдықталған, әдемі әрленген қонақ бөлмесі болған. Гудзон шығанағы компаниясының кемелері Канадаға жол тартқанда әр жазда Стромнесске келіп, қала тұрғындары үшін маңызды оқиғаға айналған. 1840 жылдың маусым айында мистер және миссис Клаустон Гудзон шығанағы компаниясындағы күйеулеріне қосылуға бара жатқан әйелдер тобын бір апта бойы қонақ етті. Олардың қызы Энн Роуз Монреальдік Аугуст Эдвард Пеллиге тұрмысқа шықты, ол 1822-1852 жылдар аралығында Гудзон шығанағы компаниясының, ал 1841-1842 жылдары Англия банкінің басқармасы болған Джон Генри Пеллидің туысы еді. 1872 жылы ғимарат Джон Эйм Ширердің иелігіне өтті, оның жалпы саудагерлік бизнесі шамамен 100 жылға созылды. 19 ғасырдың соңында Стромнесс – шағала балық аулаудың дамыған орталығы болды. Дж. А. Ширер үйінің қарсы бетінде дүкен ашып, теңіз жағасында шеберхана құрды. Осы кезеңде Шотландияның шығыс жағалауымен сауданың көп бөлігі жергілікті сауда кемелері арқылы жүзеге асырылды, ал Ширердің шхуналары – Мэгги, Джанет, Мэри Энн және Минни (олардың үшеуі оның қыздарының құрметіне аталған) теңіз жағасында жүктерін түсіріп тұратындығын барлық жергілікті тұрғындар білген.

ХХ ғасырдан бүгінгі күнге дейін

Ареңке өркендеуі басылып, 1918 жылға қарай Ширердің барлық шхуналары жоғалып кетті – үшеуі теңізде қаза болды; кемежай тыныш суға айналды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін осылай болды, содан кейін кемежайдың жоғарғы бөлігі Корольдік инженерлерге аймақтағы қажетті көптеген әскери лагерьлер мен нысаналарды жоспарлау үшін база ретінде берілді. Кейін жоғарғы қабат тұрғын үй ретінде пайдаланылды. 1965-1971 жылдары мүлік үш иеге бөлінді. Басты тұрғын үй мен кемежай ғимаратының бір бөлігі жеке пансион мен жатақханаға айналды. 1977 жылы Pier Arts Centre Trust бастапқы тұрғын үйді және кемежай қоймасын сатып алды. Маргарет Гарднер алғаш рет 1950 жылдары Оркниге сапар шегіп, ескі кемежай ғимаратты өзінің заманауи суреттер мен мүсіндер жинағын көрсету үшін қайта жабдықтады. Жоғары дәрежелі отбасында дүниеге келген Гарднер Кембридж университетінде оқып, кейін қысқа мерзімге мұғалім болып жұмыс істеді. Ол 1930 жылдары фашистік қозғалысқа қарсы белсенділік танытты және 1960 жылдары Вьетнам соғысына қарсы халықаралық баспасөз науқанын ұйымдастырды. Барбара Хепвортқа арналған өмірбаянды қоса алғанда, бірнеше кітаптың авторы болған Гарднер, сонымен қатар Луис МакНейс және В. Х. Ауден сияқты 20-ғасыр әдебиетінің көрнекті тұлғаларымен байланыста болды. Өзін коллекционер деп атаудан ұнамайтын Гарднер ("Мен коллекционер деп аталуын жек көремін, себебі мен ешқашан жинау мақсатымен әрекет еткен емеспін") достық пен білікті меценаттық арқылы британдық модернизмнің дамуын көрсететін өте жеке және маңызды өнер жинағын құрды. Гарднердің өнерге деген қызығушылығы Хепвортпен ұзақ жылға созылған достығының нәтижесінде қалыптасты, осы достық арқылы ол 20-ғасыр британдық өнерінің көптеген маңызды тұлғаларымен, соның ішінде Хепворттың екінші күйеуі Бен Николсонмен танысты. 1930 және 1940 жылдары Гарднер Сент-Айвсте пана тапқан суретшілердің шағын тобын қолдады және Корнуолл суретшісі және теңізші Альфред Уоллистің ерте жақтасы болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол Питер Ланьон, Патрик Херон, Терри Фрост, Маргарет Меллис, Джон Уэллс және Роджер Хилтон сияқты жас суретшілермен танысып, оларды қолдады, олардың бәрі инновациялық ортақ ретінде дами бастаған Сент-Айвске тартылды. Жинақ 1979 жылдан бері үнемі өсіп келеді және қазірде 180-нен астам туындыны қамтиды, олар 1929 жылдан бүгінгі күнге дейінгі кезеңді қамтитын модернизмнің орталық жанры бойынша топтастырылған. Соңғы кезде Шон Скалли, Ева Ротшильд, Мартин Бойс, Камилла Лёу және Олафур Элиассон сияқты халықаралық заманауи суретшілердің туындылары да қосылды.

Сәулет

"Пир-Артс" орталығы екі жылдық құрылыс кезеңінен кейін 2007 жылдың шілдесінде қайта ашылды. Гудзон Бэй компаниясының кеңсесі мен қоймалары болған бастапқы, тізімде тұрған ғимараттар мен айлақ, Рейах және Холл Архитекторларымен кеңейтілді, олар портың жағасында жаңа ғимарат салды.