Кіріспе

Санта-Кроче шіркеуінде сақталған ағаш бөлігі – Титулус Крусис (лат. "Крест атауы") – Римдегі Иерусалимдегі Санта-Кроче шіркеуінде сақталған ағаш бөлігі. Ол Иса Мәсіх айқышқа шегілген Шын Кресттегі жазу тақтасы деп есептеледі. Кейбір католиктер оны Исаның қасиетті релікісі деп құрметтейді. Оның нақтылығы күмәнді, кейбір ғалымдар оның шынайы болу мүмкіндігін растаса, ал басқалары оны қарастырмай немесе орта ғасырлық жасау деп санайды. Ағашқа жасалған радиокөміртектік талдау нәтижесінде ол 980-1146 жылдар аралығында жасалғаны анықталды. Бұл жазу Рим католиктеріне таныс INRI әріптерімен сәйкес келеді. Титулус Крусис Синоптик Евангелияларда да айтылады: Марк 15:26 (айқышқа шегілу себебі ретінде), Лұқа 23:38 және Матай 27:37-де.

Еленаның жәдігері

Рим императоры Константиннің анасы, императорша Елена, қасиетті жерге зыярат етіп, шын крестті және көптеген қасиетті жәдігерлерді тапты. Олар Римде шамамен 325 жылы салынған Иерусалимдегі Санта-Кроче шіркеуіне ("Иерусалимдегі қасиетті крест") сыйға берілді. Геррадо Качианемичи даль Орсо 1124 жылы осы шіркеудің кардинал-қасиетшісі болып тағайындалды. Ал 1144 жылы Папа Люций II болғанға дейін ол шіркеуді қайта жаңартып, жәдігерді кардиналдық мөрі бар қорапқа салдырды. Қорап 1492 жылдың 1 ақпанына дейін ешкімге белгісіз болып қалды, сонда мозаиканы қалпына келтіріп жатқан жұмысшылар оны "Titulus Crucis" деп жазылған кірпіштің артында жасырылған күйде тапты.

Иерусалимнің басқа да ескерткіштері

Елена мен Папа Люцийдің арасындағы ғасырларда Иерусалимге сапар шеккен кейбір христиан паломниктері Мәсіхтің жазу тақтасын көргендерін хабарлады: Егерия 383 жылы «Крестің қасиетті ағашы салынған күміс жалатылған сандық әкелінді» деді. Сандық ашылып, (ағаш) алынып, крест ағашы мен жазу тақтасы үстелге қойылды. VI ғасырда Пьяченцалық Антонин «жаңғақ» ағашынан жасалған жазу тақтасын, «Hic est rex Iudaeorum» («Бұл – яһудилердің патшасы») деген жазуымен сипаттады, бұл Лұқа 23:38-ге сәйкес келеді.

Аутентиктілігі

1997 жылы неміс жазушысы және тарихшысы Майкл Хесманн осы реликті зерттеді. Хесманн атаудың жазуын еврей, грек және латын палеографиясы саласындағы жеті сарапшыға көрсетті: Израиль ескерткіштерін сақтау басқармасының Габриэль Баркай, Иерусалим еврей университетінің Ханан Эшель, Эстер Эшель және Лия Ди Сегни, Тель-Авив университетінің Израиль Ролл және Бенджамин Исак, сондай-ақ Падерборн/Германия және Израильдің Беер-Шева университетінен Карстен Петер Тиде. Хесманнның сөзіне сүйенсек, ешбір сарапшы ортағасырлық немесе кейінгі антикалық жасалған жалған екенін анықтамады. Олардың барлығы оны біздің заманымыздың 1-ші және 3-4-ші ғасырлары аралығында даулап, көпшілігі 1-ші ғасырды ұсынды, ал ешкім оны жоққа шығармады. Хесманн «Кресттің тақтасы» шынайы реликт болуы мүмкін деген қорытындыға келді. Джо Никель бұл пікірді «өлгендерді психологиялық талдауға тырысу» деп сипаттап, «Жалған жасаушылар, әсіресе басқа дәуірден келгендер, біз күтетіннен әлдеқайда ақылдырақ немесе ақымақтырақ, немесе мүлдем басқаша әрекет ете алады» дейді. Еленаның үйінен табылған «Кресттің тақтасы» көбінесе ортағасырлық артефакт болып табылады; итальяндық классикалық ғалым Мария Ригато оның қазір жоғалған түпнұсқасының көшірмесі болу мүмкіндігін талқылады.