Ядролық энергия бойынша халықаралық ынтымақтастық аясы
International Framework for Nuclear Energy Cooperation
Халықаралық ядролық ынтымақтастық аясы (IFNEC) – ядролық энергияны қауіпсіз дамыту форумы. Ядролық қалдықтарды азайту, таралу қаупін төмендету мақсатында құрылған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Халықаралық ядролық энергетика ынтымақтастығы (IFNEC) – ядролық энергияны әлемдік мақсаттар үшін қауіпсіз және сенімді дамытуға ортақ көзқарас білдіретін мемлекеттер мен ұйымдардың форумы. Бұрын Global Nuclear Energy Partnership (GNEP) деп аталған IFNEC, 2006 жылғы 6 ақпанда АҚШ Энергетика министрі Сэмюэл Бодманның ядролық энергияны пайдалануды ілгерілету және ядролық қалдықтарды азайту, сондай-ақ ядролық қару тарату қаупін төмендету мақсатында халықаралық серіктестік құру туралы ұсынысы ретінде бастау алды. Бұл ұсыныс әлемді "жарғышы отынмен қамтамасыз ететін елдерге" (байытылған уран отынын жеткізіп, пайдаланылған отынды қайтарып алатын елдер) және "пайдаланушы елдерге" (ядролық электр станцияларын пайдаланатын елдер) бөлді. GNEP ретінде бұл ұсыныс АҚШ-та және халықаралық аренада қырқыс пікірталас тудырды. АҚШ Конгресі президент Джордж Буш сұраған қаражаттан гөрі GNEP-ке анағұрлым аз қаржы бөлді. АҚШ қару-жарақтарды бақылау ұйымдары отынды қайта өңдеуді жаңарту туралы ұсынысты қымбатқа түсетін және ядролық қару тарату қаупін арттыратындықтан сынға алды. Кейбір елдер мен сарапшылар GNEP ұсынысын ядролық отын циклындағы елдерді "иесі бар" және "иесі жоқ" деп бөліп, кемсіртушілік жасайды деп сынады. 2009 жылдың сәуірінде АҚШ Энергетика министрлігі GNEP-тің АҚШ-тағы ішкі бөлігін тоқтату туралы хабарлады. 2010 жылы GNEP ядролық энергетика саласындағы ынтымақтастық жөніндегі халықаралық аяққа ауыстырылды. Қазіргі таңда IFNEC – 34 қатысушы ел, 31 бақылаушы ел және үш халықаралық ұйымнан тұратын халықаралық серіктестік. Халықаралық ұйым бақылаушылары: Халықаралық атом энергиясы агенттігі, IV буын халықаралық форумы және Еуропалық атом энергиясы қауымдастығы. 2015 жылдан бері Ядролық энергия агенттігі техникалық хатшылық қызметін атқарып келеді. IFNEC серіктестерінің келісімімен, GNEP-тің Миссиялық мәлімдемесіне сәйкес жұмыс істейді.
The International Framework for Nuclear Energy Cooperation (IFNEC) is a forum of states and organizations that share a common vision of a safe and secure development of nuclear energy for worldwide purposes. Formerly the Global Nuclear Energy Partnership (GNEP), IFNEC began as a U. S. proposal, announced by United States Secretary of Energy Samuel Bodman on February 6, 2006, to form an international partnership to promote the use of nuclear power and close the nuclear fuel cycle in a way that reduces nuclear waste and the risk of nuclear proliferation. This proposal would divide the world into "fuel supplier nations," which supply enriched uranium fuel and take back spent fuel, and "user nations," which operate nuclear power plants. As GNEP the proposal proved controversial in the United States and internationally. The U. S. Congress provided far less funding for GNEP than President George W. Bush requested. U. S. arms control organizations criticized the proposal to resume reprocessing as costly and increasing proliferation risks. Some countries and analysts criticized the GNEP proposal for discriminating between countries as nuclear fuel cycle "haves" and "have nots." In April 2009 the U. S. Department of Energy announced the cancellation of the U. S. domestic component of GNEP. In 2010, the GNEP was renamed the International Framework for Nuclear Energy Cooperation. IFNEC is now an international partnership with 34 participant and 31 observer countries, and three international organization observers. The international organization observers are: the International Atomic Energy Agency, the Generation IV International Forum, and the European Atomic Energy Community. Since 2015, the Nuclear Energy Agency provides Technical Secretariat support. IFNEC operates by consensus among its partners based on an agreed GNEP Statement of Mission.
Серіктестіктер
АҚШ осы ұсыныс бойынша техникалық ынтымақтастықты ілгерілету үшін бірнеше ынтымақтастық шараларын жасады. 2006 жылдың 16 ақпанында АҚШ, Франция және Жапония ГНЭП-ті қолдау мақсатында натриймен салқындатылатын жылдам реакторларды зерттеу және дамыту туралы "келісімге" қол қойды. АҚШ Ресей, Жапония және Қытаймен ынтымақтастық үшін "іс-қимыл жоспарларын" белгіледі. 2007 жылдың 16 қыркүйегінде 16 ел ГНЭП қағидалары туралы мәлімдемеге қол қойып, ресми түрде ГНЭП серіктестері атанды. 17 ел ГНЭП-ке серіктес ретінде қосылуға шақырылды, бірақ олар Принциптер туралы мәлімдемеге қол қоюға келіспеді және бақылаушы ретінде қатысты. Олардың ішінде Оңтүстік Африка да бар, бірақ Оңтүстік Африканың минералдар және энергетика министрі Буйелва Сониха "Уранды Оңтүстік Африкада байытудың орнына, оны тазарту үшін экспорттау 'біздің ұлттық саясатымызға қайшы келеді' деді". 2008 жылдың 1 қазанында Парижде өткен ГНЭП министрлер кеңесінде тағы 25 ел ГНЭП-ке қосылуға шақырылды.
The United States has established a number of cooperative arrangements to pursue technical cooperation on this proposal. On February 16, 2006, the United States, France and Japan signed an "arrangement" to research and develop sodium cooled fast reactors in support of the GNEP. The United States has established "action plans" for collaboration with Russia, Japan and China. On September 16, 2007, 16 countries officially became GNEP Partners by signing the GNEP Statement of Principles. Seventeen countries have been invited to join GNEP as partners but have not been willing to sign the Statement of Principles and have participated as observers. These include South Africa, although South African Minerals and Energy Minister Buyelwa Sonjica stated that "Exporting uranium only to get it back refined, instead of enriching it in South Africa, would be 'in conflict with our national policy.'" 25 additional countries have been invited to join GNEP at the October 1, 2008 GNEP Ministerial in Paris, France.