Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чембай Вайдянатха Бхагаватар (туған Вайдянатха Айер, 1 қыркүйек 1896 – 16 қазан 1974) – Кераладан шыққан үнділік карнатик музыка әншісі. Ол Кожикодеде дүниеге келді және бала кезінде отбасымен бірге Палаккадқа көшті. Ол көбінесе Чембай деп, кейде жай ғана Бхагаватар деп аталады. Чембай күшті дауысымен және ұлыс-құлыс ән салу стилімен танымал болды. Оның алғашқы қоғамдық өнері 1904 жылы, тоғыз жасында болды. Бірнеше атақтар мен құрметтерге (соның ішінде 1951 жылғы Мадрас музыка академиясының «Сангита Каланидхи» сыйлығына) ие болған ол, жас музыканттарды қолдауымен және жаңа таланттарды тану қабілетімен белгілі болды. Оның көрнекті шәкірттері: Чембай Нараяна Бхагаватхар, Мангу Тампуран, Гурувайур Поннаммал, Т. В. Гопалакришнан, В. В. Субраманиям, П. Лила, К. Г. Джаян, К. Г. Виджаян, К. Дж. Йесудас, Кудумару Венкатараман және Бабу Парамешваран, сондай-ақ тағы да басқалар. Ол Палхат Мани Айер, Лалгуди Джаяраман, М. С. Гопалакришнан, Т. Н. Кришнан, Палани Субраманиям Пиллай және Л. Субраманиям сияқты көптеген жас серіктес музыканттарға да кеңес берді. 1974 жылы қайтыс болғаннан бері жыл сайын оның құрметіне еске алу музыкалық фестивальдер өткізіліп келеді, ең маңыздысы – жыл сайын тойланатын Чембай Сангитхолсав.
Chembai Vaidyanatha Bhagavatar (born Vaidyanatha Iyer, 1 September 1896 – 16 October 1974) was an Indian Carnatic music singer from Kerala. He was born in Kozhikode, and moved to Palakkad along with him family during his childhood. He is popularly known as Chembai, or sometimes simply as Bhagavatar. Chembai was noted for his powerful voice and majestic style of singing. His first public performance was in 1904, when he was nine. A recipient of several titles and honours (including the Madras Music Academy's Sangeetha Kalanidhi in 1951), he was known for his encouragement of upcoming musicians and ability to spot new talent. His prominent disciples include Chembai Narayana Bhagavathar, Mangu Thampuran, Guruvayur Ponnammal, T. V. Gopalakrishnan, V. V. Subramaniam, P. Leela, K. G. Jayan, K. G. Vijayan, K. J. Yesudas, Kudumaru Venkataraman and Babu Parameswaran, among others. He also mentored many young accompanists, including Palghat Mani Iyer, Lalgudi Jayaraman, M. S. Gopalakrishnan, T. N. Krishnan, Palani Subramaniam Pillai and L. Subramaniam. Memorial music festivals have been held in his honour annually since his death in 1974, the most important being the annually celebrated Chembai Sangeetholsavam.
Ерте өмір
Чембай 1896 жылы Ананта Бхагаватар мен Парвати Аммал отбасында, Кожикодедегі Локанаркавуға жақын Пераккол Мадомдағы тамил брахман отбасында, Джанмаштами күні дүниеге келді.
Chembai was born to Anantha Bhagavatar and Parvati Ammal in 1896, into a Tamil Brahmin family in Perakkool Madom, adjacent to Lokanarkavu in Kozhikode, on Janmashtami day.
Лалита Дасар Критис (1945)
Шембайдың ескі досы Т. Г. Кришна Айер Трипунитурадан Мадрасқа (қазіргі Ченнаи) көшіп, Шембайға Сантхомеге жақын Палас жолындағы үй ұсынды. Ол "Лалита дасәр" псевдонімімен телугу, малаялам, тамил және санскрит тілдерінде 155-ке жуық крити шығарды және оларды Шембайға танымал етуді сұрады. Шембай осы критилерді классикалық музыкаға қойып, "Лалита Дасар Киертанаигал" деген атпен жариялады. Ол концерттерінің көп бөлігінде осы критилерді орындауды қалыптастырды. Сонымен қатар, ол Лалита Дасардың "Еварики Телусунамма" (Дханияси), "Энниль Канинда" (Шанкарабаран), "Павана Гуру" (Хамсананди), "Вариджадала Лохани" (Арабхи) сияқты таңдалған критилерін қамтитын грампластинка шығарды. Ол серіктестері мен шәкірттеріне деген қанағаттылығымен ерекшеленді және оларды қолдау үшін бар күшін жұмсады. Атақты перкуссияшы Пудуккоттай Дакшинамурти Пиллай оның тала мен лаяны мінсіз меңгеруі үшін оны "Лайя Брахма" деп атады.
Chembai's old friend, T. G. Krishna Iyer, from Tripunithura, had settled in Madras (now Chennai) and offered a house to Chembai on Palace Road near Santhome. He had composed some 155 kritis in Telugu, Malayalam, Tamil and Sanskrit under the mudra 'Lalita dasar' and requested Chembai to popularise them. Chembai set the kritis to classical music and got them published under the name Lalita Dasar Keertanaigal. He made it a practice to sing these kritis in most of his concerts. He also released a record containing selected kritis from Lalita Dasar's kritis like Evariki Telusunamma (Dhanyasi), Ennil Kaninda (Shankarabharanam), Pavana Guru (Hamsanandi), Varijadala Lochani (Arabhi), among others. His empathy for his accompanists and disciples was noteworthy and he would go to great lengths to encourage them. Legendary percussionist Pudukkottai Dakshinamurthy Pillai would call him "Laya Brahma" for his impeccable grasp of tala and laya.
Шәкірттер
Чембайдың көптеген шәкірттері болды, олардың ішінде К. Дж. Есудас, сондай-ақ Сангита Каланидхи Т. В. Гопалакришнан, П. Лила, Джая Виджая егіздері, Кудумуру Венкатараман, Парамасиван Бхагаватар сияқты танымал музыканттар көп болды.
Chembai had many students, including K. J. Yesudas and many noted musicians like Sangeetha Kalanidhi T. V. Gopalakrishnan, P. Leela, and the Jaya Vijaya twins, Kudumaru Venkataraman, Paramasivan Bhagavathar and others.
Өлім
Чембай 1974 жылғы 16 қазанда 78 жасында жүрек тоқтауынан кенеттен қайтыс болды. Осыған дейін ол Оттапаламдағы Поожиккунну Срикришна ғибадатханасында (оның алғашқы концерті өткен орын) соңғы концертін өткізіп, концертті өзінің сүйікті әнімен – "Керуна Чеван Энду Тамасам Кришна" ("Неге сенің мейіріміңді беруде соншалықты кешігіп отырсың, Кришна?") аяқтады. Ол шәкірті Олапаммана Васудеван Намбутирипадпен сөйлесіп тұрғанда кенеттен құлап, көз жұмды. Оның туысы ол әрқашан оңай өлім туралы айтатынын және соған қол жеткізгенін айтты. Оның мәйіті туған ауылында өртелді. Ол әйелі мен қызын қалдырды, екеуі де кейін қайтыс болды. Палаккадтағы Мемлекеттік музыкалық колледж оның құрметіне "Чембай атындағы Мемлекеттік музыкалық колледж" деп аталды.
Chembai died suddenly on 16 October 1974, aged 78, of a cardiac arrest. Shortly before that, he performed his last concert at Poozhikkunnu Sreekrishna temple in Ottapalam (the venue of his first concert), and concluded the concert with his favourite song "Karuna Cheivan Endu Thamasam Krishna" (Why is there so much delay in conferring your mercy, Krishna?). He was talking to his disciple Olappamanna Vasudevan Namboothiripad when he suddenly collapsed and died. His nephew said he had always spoken about an easy death, and had attained it. He was cremated in his birth village. He was survived by his wife and daughter, both of them who died later. The Govt. Musical College in Palakkad was renamed as 'Chembai Memorial Govt' Musical College' in his memory.
Музыкалық фестивальдар
1924 жылдан бастап Чембай туған ауылында музыка фестивалі өткізіп келген. Оның отбасы осы дәстүрді жалғастырды, қазір оны Чембай Сринивасан мен Чембай Суреш (С. А. Субраманян) жүргізіп жатыр. "Чембай Экадаси" музыка фестивалі жыл сайын ақпан-наурыз айларында өтіледі. Чембай сондай-ақ, жыл сайын қараша айының ортасында Гурувайюрде Гурувайюр Экадаси күні музыка фестивалін ұйымдастыратын. Оның құрметіне қазір "Чембай Сангитолсавам" деп аталатын бұл фестивальді "Гурувайюр Девасом" кеңесі ресми түрде өткізеді.
Chembai had been conducting a music festival in his native village from 1924 onwards. This was continued by his family and now by Chembai Sreenivasan and Chembai Suresh (C. A. Subramanian). The concert, called Chembai Ekadasi Music Festival, is held annually in February–March. Chembai also held a music festival on Guruvayur Ekadasi Day (mid November) at Guruvayur every year. This festival, now called Chembai Sangeetholsavam in his honour, is officially conducted by the Guruvayur Devaswom Board.