Польшаның таңго сазының шебері – Ежи Петерсбурски

Кіріспе

Польшалық актер және музыкант

Ежи Петерсбурски (20 сәуір 1895 – 7 қазан 1979) – еврей тегін поляк пианиношысы және халық музыкасының композиторы. Ол көбінесе таңголарымен танымал, олардың кейбіреуі (мысалы, To ostatnia niedziela, Już nigdy және Tango Milonga) Польшада осы музыкалық жанрды танымал етудегі маңызды кезең болды және жарты ғасырдан астам уақыт өткен соң да бүгінге дейін кеңінен белгілі.

Ерте өмір

Ежи Петербургский 1895 жылғы 20 сәуірде Варшава қаласындағы танымал еврей музыканттар отбасы Мелодистовилерде дүниеге келді (анасының тарапынан). Ол Варшава консерваториясын бітірді, оның профессоры - пл. Кейін Венаға көшіп, дирижерлік өнерін және жергілікті Музыка академиясының фортепиано факультетінде оқуын жалғастырды. Өте талантты пианист болғандықтан, досы Имре Кальман оны классикалық музыкадан гөрі халық музыкасына көшуге көндірді. Венада ол сонымен қатар танымал орыс ақыны және әнші Александр Вертинский үшін композитор ретінде тұңғыш рет өнер көрсетті, Вертинский романстарымен әйгілі болған.

Польшаға оралу

Польшаға оралғаннан кейін ол өзінің туысы Артур Голдпен бірге Петербургский мен Голд оркестрін құрды, ол сәнді түнгі клубта – Adria-да орындады. Варшавадағы кабарелер мен театрларға арналған музыкасымен ол кеңінен танылды. Олардың арасында Джулиан Тувим мен Мариан Хемардың «Qui Pro Quo» кабаресі болды, ол соғыс аралығындағы Польшаның ең әйгілі кабарелерінің бірі еді. 1920-жылдардың соңы мен 1930-жылдары Петербургский Польшаның ең танымал композиторларының біріне айналды, оның бірнеше әні Польша радиосында және елдегі музыкалық театрларда хитке айналды. Мариан Хемардан басқа, оның әндерінің авторы ретінде сол заманның танымал лириктері болды: Анджей Власт, Эмануэль Шлехтер және басқалар. Петербургский әндерін орындаған әртістер де оның танымалдығын арттырды: Вера Бобровска («Już nigdy»), Ханка Ордоновна («Sam mi mówiłeś»), Тола Манкевицвовна («Ty, miłość i wiosna»), Людвик Семполинский («Cała przyjemność»), Хор Дана мен Мичислав Фог («Bez śladu») және Адольф Димса («Ja i żonka ma»). Көптеген вальстер мен фокстроттардың, сондай-ақ екі опереттаның («Kochanka z ekranu» және «Robert i Bertram») авторы болғанына қарамастан, Петербургский ең алдымен танголарымен танымал. 1928 жылы ол Станислава Новичка үшін «Танго Милонга» әнін польша тілінде жазды. Ән үлкен сәттілікке жетті және бірден бірнеше тілге аударылды, Еуропа мен Америкада («Oh, Donna Clara» ағылшын және неміс тілдерінде) үлкен танымалдылыққа ие болды. Бұл әнді Эл Джолсон, Генри Варни және Эдит Пиаф сияқты көптеген шетелдік әртістер орындады. Оның тағы бір халықаралық деңгейде танылған тангосы – Зенон Фридвальдтың сөзіне жазылған «Соңғы жексенбі» (1933) әні, ол бұрынғы ғашықтардың соңғы кездесуін бейнелейді. Польшада «To ostatnia niedziela» әні жиі және қате түрде «Өзін-өзі өлтіру тангосы» деп аталады, бірақ нағыз «Өзін-өзі өлтіру тангосы» – венгрлік «Smutna niedziela» (Gloomy Sunday) әні еді. 1930-жылдары Петербургскийдің тангосы Совет Одағында өте танымал болды, ол елдің кез келген көшесінде орындалды. Бұл ән соншалықты танымал болды, оны орыс халқының өзіндік әні деп санады.

Upon his return to Poland, with his cousin Artur Gold, he co founded the Petersburski & Gold Orchestra, which performed at the fashionable nightspot Adria. He became well known for music for cabaret and theaters in Warsaw. Among them was Julian Tuwim's and Marian Hemar's Qui Pro Quo, one of the most famous Polish cabarets of the interbellum. In late 1920s and 1930s, Petersburski became one of the most popular Polish composers as several of his songs became hits on Polish Radio and in music theatres throughout the country. Apart from Marian Hemar, the list of lyricists for his songs included some of the most renowned of their times: Andrzej Włast, Emanuel Szlechter, pl and pl. Also the performers of Petersburski's songs added to his popularity: Wera Bobrowska (Już nigdy), Hanka Ordonówna (Sam mi mówiłeś), Tola Mankiewiczówna (Ty, miłość i wiosna), Ludwik Sempoliński (Cała przyjemność), Chór Dana and Mieczysław Fogg (Bez śladu) and Adolf Dymsza (Ja i żonka ma). Despite being the writer of numerous waltzes and foxtrots, as well as two operettas (Kochanka z ekranu and Robert i Bertram), Petersburski is best known for his tangos. In 1928 he composed a song for Stanisława Nowicka titled Tango Milonga in Polish. The song became a major hit and was almost instantly translated to several languages, gaining much popularity abroad, both in Europe and in America (the English and German title being Oh, Donna Clara. The song was sung by many foreign artists, including Al Jolson, Henry Varny and Édith Piaf. <blockquote>"Another of his tango compositions that attained international recognition was To Ostatnia Niedziela (The Last Sunday) (1933) with lyric by Zenon Friedwald describing the final meeting of former lovers who are parting. In Poland, To ostatnia niedziela is commonly and erroneously called the Suicide Tango although the true Suicide Tango was the Hungarian art song Smutna niedziela (Gloomy Sunday). During the 1930s [Peterburski's tango] became an enormous evergreen in the Soviet Union, where it was played on virtually every street corner. It was so popular, that it was considered their own Russian tune."

Өлім

Ежи Петербургский 1979 жылдың 7 қазанында Варшавада қайтыс болды және Повузки бейішінде жерленді.