Кіріспе

Ағылшын актрисасы (1872–1949)

Дейм Айрин Барнс DBE (2 желтоқсан 1872 – 30 қараша 1949), кәсіби атымен Айрин Ванбру, – ағылшын актрисасы. Діни қызметкердің қызы, Ванбру үлкен әпкесі Вайолеттің қадамымен театр өнеріне келіп, 50 жылдан астам мансапты сақтап келді. Оның мансабының басында Артур Винг Пинероның пьесаларымен ерекше көзге түсті, ал кейіннен оған Дж. М. Барри, Бернард Шоу, Сомерсет Моэм, А. А. Милн және Ноэль Ковард арнайы рөлдер жазды. Көбінесе комедиялық рөлдермен танымал болған Ванбру, соған қарамастан, қазіргі заманғы және классикалық туындыларда да көптеген драмалық рөлдерді ойнады. Оның сахнадағы алғашқы дебюты Шекспирдің пьесасында болды, бірақ мансабының кейінгі кезеңдерінде оның шығармаларында сирек ойнады; ерекше жағдайлар – 1931 жылы «Гамлетте» ойнаған Королева Гертрудасы және 1937 жылы әпкесі Вайолеттің Элис Фордқа қарсы ойнаған «Виндзордың қуанышты әйелдері» пьесасындағы Мег Пейджі. Ванбру түрлі қайырымдастық шараларында жиі көзге түсті. Ол көп жыл бойы Лондондағы Корольдік драмалық өнер академиясын қолдады, оның ағасы академия директоры болды. Оның қазасынан кейін академияның жаңа театры оның және әпкесінің құрметіне Ванбру театры деп аталды. Сондай-ақ ол Эустон жолындағы Элизабет Гаррет Андерсон ауруханасының мүшесі болды және 1918 жылдың маусымында Лондон Палладиумында театр өнерімен байланысты әйелдерге арналған жатақ құру үшін қаражат жинау мақсатында түскі концерт ұйымдастырды.

Алғашқы жылдар

Ванбру Эксетерде дүниеге келді, ол пастор Реджинальд Генри Барнс (1831–1889), Эксетер соборының пребендары және Хевитридің викарі, мен оның әйелі, тумасы Нейсон болған Франсис Мэри Эмилидің ең кіші қызы және алты баланың бесіншісі еді. Айриннің үлкен әпкесі Вайолет және кіші інісі Кеннет те актерлік мансапты таңдады. Тағы бір әпкесі Эдит, Хью Шекспир Барнсқа екінші әйелі болып тұрмысқа шықты, ол колониялық қызметте лауазымды тұлға болды және Британдық Радждың тірегіне айналды, ал Анжела кәсіби скрипкашы болды. Айрин Эксетер орта мектебінде және Париждегі мектептерде білім алды.

Ағасының ізін басқан Айрин, Маргетте орналасқан Сара Торнның актерлік мектебіне қабылданды, ол оған жан-жақты тәжірибелік білім берді. Ол былай деп еске алды: "Біз әр түрлі пьесаларды ойнадық; комедия, фарс және ең терең трагедия; ал Рождествода пантомима қойылды, сондықтан бір апта бұрын Джульетта болған актриса, Рождестволық мерекедегі Принц Парагон рөлінде көрінуі мүмкін еді". Оқушы кезінде, ол 1888 жылдың тамыз айында Маргеттегі Корольдік театрда қарындасы Вайолеттің Розалиндасымен бірге, қалаулы шопан қызы Фиби рөлінде сахнада алғаш рет пайда болды.

Ертедегі рөлдері

Ванбрудың әкесінің колледждегі досы Льюис Кэрролл оның Маргеттегі өнерін көріп, қатты әсерленді. Оның ұсынысымен ол 1888 жылдың желтоқсанында Лондонға алғаш рет шығып, ескі Глобус театрында «Алиса ғажайып елде» пьесасының қайта қойылымында Ақ патшайым мен Жүрек патшасының шаласы рөлін ойнады. Оның қарындасы Эдит осы қойылымға қосылды. Вайолеттің театрмен алғашқы жұмыстары Дж. Л. Тульмен байланысты болды, ал Айрин оған еліктеп, оның труппасына қосылды. Туль үшін ол Дион Бусиконың «Дот» және Х.Дж. Байронның «Дик ағаның сүйіктісі» сияқты танымал комедиялық пьесаларда ойнады. Сондай-ақ, ол Пинероның («Летти», 1903; «Оның үйі тәртіпте», 1906; және «Мид-Ченнел», 1909) және Моэмнің («Грейс», 1910; және «Уәде етілген жер», 1914) пьесаларында өнер көрсетті. Ол Чарльз Хэддон Чемберстің («Passers By», 1911) және А.Э.В. Мейсонның («Open Windows», 1913) жаңа пьесаларында да ойнады. 1913 жылы ол Бусико ағаның «Лондон Ассурансы» пьесасының қайта қойылымында Леди Гей Спанкер рөлін ойнады, онда Tree, Charles Hawtrey, Bourchier, Weedon Grossmith және Marie Tempest сияқты жұлдыздар қатысты. Бұл Ванбрудың мансабындағы көптеген қайырымдылық шараларының бірі болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ванбру Вест-Эндте бірнеше басты рөлдерді ойнады, Баридің соғыс пьесасы «Der Tag» (1914) пьесасындағы «Мәдениет рухы» рөлінен бастап. Одан кейін ол «Қойғызу құқығы» (1915) пьесасында Леди Фолклендті, «Каролина» (1916) пьесасындағы басты рөлді, «Айнаш» (1916) пьесасында Миссис Литонды, «Оның күйеуінің әйелі» (1916) пьесасында Эмили Ладеуді, Барридің «Жеті әйел» (1917) пьесасында Леонорани, және А.А. Милннің «Белинда» (1918) пьесасындағы басты рөлді ойнады. 1916 жылы ол алғаш рет «The Real Thing at Last» (1916) фильмінде пайда болды, ал келесі жылы ол Софи Фулгарни рөлінде «The Gay Lord Quex» фильмінің үнсіз нұсқасын түсірді.

Соғыс аралығы

Бастапқы кезінен бастап Ванбру Корольдік драмалық өнер академиясымен (RADA) тығыз байланыста болды. Оның кіші інісі Кеннет Барнс 1909 жылдан бері академияның директоры болып жұмыс істеді. 1919 жылы академия театрына қаржы жинау мақсатында, құрылысы жүріп жатқан кезде, ол "Маскалар мен жүздер" пьесасын жұлдызды актерлік құраммен түсірді, онда белгілі актерлер ғана емес, сонымен қатар драматургтер Шоу, Пинеро және Барри эпизодтық рөлдерде ойнады. 1939 жылы ол Шоудың "Жақсы король Чарльздың алтын күндері" пьесасында Брагансалық Екатерина рөлін сомдады. Көптеген басқа да көрнекті актерлер қатысты.