Кіріспе

Айналатын зат

Тромпо – бұл жіпті дененің айналасына орап, содан кейін оны айналып тұрып ұшына тіреп қоятын ойыншық. Егер жіп таяққа байланса, дене жағын қамшымен соғу арқылы айналуын жалғастыруға болады. Сондай-ақ, тромпо айналып тұрғанда жіпті ұшына орап, оның қозғалысын бақылап, тіпті айналып тұрған ойыншықты басқа бетке көтеруге де болады.

Тарих

Тромпо б.з.д. 4000 жылға дейін пайда болғанын көрсететін тарихи дәлелдер бар, және Евфрат өзенінің жағасында ежелгі өркениетке тиесілі болуы мүмкін тромполар табылған. Ежелгі грек және римдік өркениеттерінің өкілдері де тромпо қолданғандығына дәлелдер бар. Тромпо бетіне сурет салуға немесе әшекейлеуге болады, ал кейбір түрлерінде синтетикалық дыбыс шығару құрылғылары орнатылған. Көптеген тромполардың кішкентай диаметрі мен төмен салмағының салдарынан, механикалық сыбызғылардың қолданылуы үлкен қарсылық тудырып (физика), олардың айналу уақытын қысқартады. Филиппин тромпосы өзгеше ұшымен ерекшеленеді, ол тік және сүйір болып келеді. Ол көбінесе ағаш шардың ішіне орнатылған қадаға ұқсайды.

Ойнаңыз

Тромпомен ойнау – оны жоғары лақтырып, еденде айналдырудан тұрады. Пішініне байланысты, тромпо өзінің осімен айналады және әдетте темірден немесе болаттан жасалған конусты ұшымен домалақтайды. Тромпоны қажетті жылдамдыққа жеткізу үшін оның айналына жіп оралады. Ойыншы жіпті металл ұшынан бастап жоғары қарай айналдыру керек. Содан кейін пайдаланушы жіпті түйме пішіндес ұшына түйіп, босатады. Жіпті тромпоның айналына орағанда, ол оған тығыз жабысуы керек. Тромпоны лақтыру тәсілі әртүрлі болады. Жіптің бір ұшын ойыншының саусақтарымен орап, сол қолмен тромпоны металл ұшы жоғары қарап тұрған күйде ұстау керек. Латын Америкасының түрлі елдерінде, әсіресе Мексика, Колумбия, Перу, Куба, Никарагуа және Пуэрто-Рикода чемпионаттар өткізіледі, онда ол орта және төмен таптың балалары арасында өте танымал. Мексикада сатылатын тромполардың көпшілігі пластиктен жасалған, ал ұшы металлдан, кейде ағаштан болады. «Пикотазос» деп аталатын танымал ойын бар, ондағы мақсат – қарсыластың тромпосын қирату. Тағы бір ойын – жерге шеңбер салып, ортасына монета қою, мұндағы мақсат – монетаны соққыға жығу. Пуэрто-Рикода тромполар кейде әлгіндей мәрмәр ойындарына ұқсас ойналады, тромполар жерге салынған шеңберге қойылады. Бұл нұсқаның мақсаты – тромполарды шеңберден шығару. Айналдырмау немесе шеңберде айналдыру тромпоңызды шеңберге қоюға әкеледі, ал екінші ойыншы айналдыруға мүмкіндік алады. Пуэрто-Рико мен Чилидегі тромполар көбінесе өткір ұшы болу үшін өзгертіледі. Пуэрто-Риколық комедиялық актер Хосе Мигель Агрелот ұзақ жылдар бойы «Encabulla y Vuelve y Tira» атты телешоуын жүргізді, атауы тромпоны лақтыру және айналдыру әрекетін сипаттайды. Оның комедиялық кейіпкерлерінің бірі, тәлкекке бой алдыратын бала Торито Фуэртес, бір кезде тромполардың жарнамашысы болған. Филиппиннің «trumpo» ойыны негізінен осылай ойналады, бірақ оны айналдыру үшін лақтырмас бұрын ұшына түйін байланбайды.