Кіріспе

Жанна д'Арк туралы көптеген ревизионисттік теориялар бар, олар оның өмірінің белгілі баянына қайшы келеді. Оларға оның патшалық отбасының заңды емес баласы болғаны, өртте жағылмағаны, оқиғаның көп бөлігінің құрастырылғаны және өлім жазасынан құтылғаны туралы теориялар кіреді. Бұл теориялар академиялық тарихшылардың арасында кең қолдау тапқан жоқ. Бұл балама тарихи түсіндірмелер, өнерде, әдебиетте және халық мәдениетіндегі Жаннаның көркемдік бейнелеулерінен мүлдем өзгеше.

Патшаның балағаты

1819 жылы Пьер Кэзе «Жанна д’Арк туралы шындық» атты еңбегін жариялады, онда Жанна д’Арк Баварияның Изабелласы мен Орлеан герцогы Людовиктің заңсыз қызы болғандығы айтылды. Кэзе пікірінше, патшайым қызын Д’Арк отбасымен бірге ауылда жасырған. Жанна д’Арк болашақ король Карл VII-ге кездескенде, ол оған өзінің оның жарты қарындасы екенін білдіретін жеке сигнал берген болуы мүмкін. Кейін ол оған берген елтаңбасындағы семсердің, заңды емес туғандықтың белгісі болғаны туралы теория бар. Бұл 1429 жылдың басында Карл VII-нің оған сенуіне түсінік берсе де, бұл гипотезада көптеген басқа да қиындықтар бар. Олардың ең бастысы – Орлеан герцогы 1407 жылдың 23 қарашасында қайтыс болды. Баварияның Изабелласы 1407 жылдың 10 қарашасында ұл тартты. Осы екі күннің арасында қыз балаға жүкті болу мүмкіндігі өте төмен. Егер Жанна д’Арк келесі жылы туған болса, 1431 жылы сотталу кезінде оның жасы 23-ке толар еді. Ал ол өзінің жасын 19 деп есептеген. Сонымен қатар, егер Жанна д’Арк елтаңбасындағы семсер заңды емес туғандықтың белгісі болса, онда ол геральдикада бірегей болар еді; геральдика заңдарына қайшы келеді, себебі елтаңбадағы семсер (қараңыз «Жанна д’Арк елтаңбасы») заңсыздық белгісі ретінде қарастырылмайды. Бұл сондай-ақ Жанна д’Арк пен бірнеше куәгерлердің оның тууы туралы жалған куәлік бергенін білдіретін болар еді. Реджин Перно мен Мари Вероник Клиннің айтуынша, «Дегенмен, әуесқой тарихшылар әлі де осы адамдардың – Карл VII, Аленсон герцогы, Дюнуа, Бертран де Пуленги сияқты – Жаннаның нағыз патшалық ата-анасын жасыру үшін күрделі жоспар жасағандарын мойындайды. Бұл тезис нақты құжаттамамен дәлелденбеген».

Тірі қалу

Бірнеше жалғаншылар Жанна д'Арк жазаланғаннан кейін оның орнында екенін мәлімдеді. Ең сәттісі Жанна (немесе Клод) де Армоаз болды. Клод де Армоаз 1436 жылы Роберт де Армоаз атты рыцарьға үйленді және Жанна д'Арк екенін мәлімдеді. Ол Жанна д'Арк ағаларының қолдауын алды. Ол 1440 жылға дейін бұл әрекетін жалғастырып, сыйлықтар мен жәрдемақы алды. Бір жылнамада былай делінген: "Осы жылы Францияның Қызы екенін айтқан жас қыз келді және оның рөлін соншалықты жақсы орындады, көптеген адамдар, әсіресе жоғары мәртебелілер оның алдауын сезбеді". Кейбір заманауи авторлар бұл талапты қайта жаңғыртуға тырысады, Жанна д'Арк орнына өзге құрбанды жазалауға жіберілді деп мәлімдейді. Бұл мүмкіндік өте төмен, себебі сотта оның кім екенін растаған көптеген куәгерлердің куәліктері тіркелді. Э. Кобхам Брюэр 1870 жылы шығарған "Брюэрдің сөздігі мен аңыздары" атты еңбегінде былай деп жазды:

Брюэр сипаттаған ревизионистік теория көптеген себептермен сыналып бағаланды, соның ішінде Жаннаның өлім жазасына тартылуына куә болған көптеген адамдардың болуы және Клод де Армоаз кейіннен бірнеше куәгерлердің алдында өзін жалғаншы екенін бірнеше рет мойындауы. Грэйм Дональд сондай-ақ Жаннаның колдовство жасады деген айыппен жазаланбағанын және Жанна д'Арк туралы әңгімелердің көп бөлігі аңыз екенін айтады. Ол Жанна д'Арк өмір сүрген кезеңдегі оның жеңістері туралы ешқандай жазба немесе бейнелеу жоқ екенін, сондай-ақ Шастеленнің оны француз армиясының қолбасшысы ретінде есімдерін атамағанын мәлімдейді. Ол оның тарихының негізі болып табылатын сот және оңалту процесінің ең толық жұмысы Жюль Кишерат тарапынан 1841 және 1849 жылдар аралығында, оның ісіне қатысты құжаттарды тапқаннан кейін жасалғанын айтады. Кишерат оның соты мен оңалту процесінің алғашқы жарамды басылымдарын жинады, бірақ Жаннаның соты мен қайта қарау материалдары Кишерат оларды жинап, жүйелегенге дейін белгілі болған. Оңалту материалдарының бастапқы көздері Пьер Дюпарк жасаған 1988 жылғы аудармада одан әрі тексеріліп, өңделді және толықтырылды.