Кіріспе

АҚШ-тың Алабама штатындағы ең жоғары сот – Алабама штатының Жоғарғы соты. Бұл сотта бас судья және сегіз судьядан тұрады. Әр судья партиялық сайлауда алты жылдық мерзімге сайланады, сайлаулар кезең-кезеңімен өтеді. Жоғарғы сот Алабама штатының Монтгомери қаласындағы Хефлин Торберт сот ғимаратында орналасқан. Алабама штатының губернаторы бос орындар туған жағдайда, мерзімінің қалған бөлігіне тағайындама жасауға құқылы. Қазіргі сот құрамында тек республикалықтар бар. Сот мүшесінің сайлану мерзіміне ешқандай шектеу қойылмаған. Дегенмен, 1973 жылы қабылданған Конституцияның 328-толық түзетуі 70 жасқа толған кез келген мүшеге сайлауға түсуге тыйым салады. Қазіргі сот хатшысы – Маргарет "Меган" Байрн Родбек, ол 2022 жылдың 1 тамызында тағайындау арқылы қызметке кірісті.

Тарих

Алабама Жоғарғы Соты Уильям Уайт Бибб губернаторлығы кезінде құрылды және 1819 жылғы Алабама Конституциясымен бастау алды. Конституцияда Бас Ассамблея басқаша шешім қабылдамайынша, Жоғарғы Соттың функцияларын Алабама округтік соттарының судьялары атқаратыны айтылды. Округтік судьялар Алабама заң шығарушы органының екі палатасының бірлескен дауысымен сайланды. Бұл судьялар 1820 жылғы мамыр айында Кахаба қаласында Жоғарғы Соттың алғашқы отырысын өткізді. Клемент Комер Клей басқа судьялармен соттың алғашқы бас судьясы болып тағайындалды. 1823 жылы ол отставкаға кеткеннен кейін, оның орнын Аберн Смит Липскомб басты. 1832 жылы сот қайта ұйымдастырылды. Ол алты жылдық мерзімге сайланатын үш судьядан тұратын жеке сотқа айналды. Әбнер Липскомб бас судья болып қалды. 1851 жылы судьялар саны беске дейін артты. 1853 жылы сот құрамы тағы да үшке дейін азайтылды. Азамат соғысы жылдарында сотқа ешқандай өзгеріс енгізілген жоқ. 1969 жылғы Алабама заңдарының 602 нөмірі заң актісі 1969 жылғы кезекті сессияда қабылданды. Ол сот төрешілерінің санын сегізге дейін көбейтіп, сот төрешілерінің қазіргі құрамын қалыптастырды. Бұрынғы судья Джени Л. Шорс сотта қызмет еткен алты әйелдің алғашқысы болды. Ол 1974 жылы сотқа сайланды. Сотта қызмет еткен үш қара нәсілді судьяның біріншісі 1980 жылы сол кездегі губернатор Фоб Джеймс оны мерзімінің қалған бөлігін аяқтау үшін тағайындаған Оскар У. Адамс-младший болды. Адамс екі жылдан кейін толық алты жылдық мерзімге сайланған алғашқы қара нәсілді судья атанды.

Ерекше шешімдер

2024 жылдың ақпан айында Алабама Жоғарғы Соты «Лепейджге қарсы Репродуктивті медицина орталығы» ісінде мұздатылған эмбриондарды «жатырдан тыс туған балалар» деп шешім шығарды, осылайша олар Алабама штатында заңды балалар болып есептеледі. Бас судья Том Паркер қолдау білдірген пікірінде бұл мәселені «теологиялық тұрғыдан» қарастырып, «адам өмірін киелі Құдайдың қаһарына ұшыратпай, әділетсіз жоюға болмайды» деп жазды, себебі «барлық адам баласы тіпті туылмас бұрын Құдайдың бейнесін көреді және олардың өмірін жою Оның даналығын жоюмен тең». Соттың бұл шешімінен кейін Алабама штатының үш ірі медициналық ұйымы құқықтық белгісіздік туындағандықтан ин витро ұрықтандыру процедурасын тоқтатты. АҚШ Президенті Джо Байден бұл шешімді «атасылық және қабылдауға келмейтін» деп сипаттады. Ал бұрынғы Президент Дональд Трамп «IVF-тің қолжетімділігін толық қолдайтынын» айтып, Алабама штатының заң шығарушыларын IVF-ке қолжетімділікті сақтауға шақырды.