Кіріспе

Тіршілік ету, өсу немесе даму қабілеті (лат. Vitality, vitality, лат. vīta – өмір) – өмір сүру, өсу немесе даму мүмкіндігі. Тіршілік ету – тірі және тірі емес нәрселерді ажырататын ерекшелік. Өмірлік күшті сезіну – негізгі психологиялық қажеттілік және философияда өмір сүруге деген құштарлықтың бір бөлігі ретінде қарастырылады. Сондықтан адамдар өздерінің өмірлік күштерін немесе оны сезінуді барынша арттыруға ұмтылады, бұл физиологиялық мүмкіндіктер мен психикалық жағдайдың жақсаруына әкеледі.

Шолу

Денсаулықты іздеу және оны сақтау, сондай-ақ сергектік медицина мен табиғаттану философиясының тарихында әрқашан маңызды мәселе болған. Өмір әртүрлі биологиялық процестерге, яғни тіршілік процестеріне байланысты. Тарихи тұрғыдан алғанда, осы тіршілік процестерінің себептері механикалық немесе механикалық емес деп қарастырылған. Екінші көзқарас – витализмге тән, ол өмір құбылыстарын химиялық және физикалық механизмдермен толыққанды түсіндіруге болмайды деген доктрина. 19-шы ғасырға дейін теоретиктер адамның өмір сүру ұзақтығы бұрын шектеулі болмаған деп есептеген, ал қартаю – сергектіктің жоғалуынан және оны сақтап қалудағы сәтсіздіктен туындайды деген пікірде болған. Көптеген адамдар туған кезде шектеулі сергектікке ие болады, ол уақыт өте келе азайып, аурулар мен денсаулықтың нашарлауына алып келіп, соңында өлімге соқтырады деген кең таралған ой болған.

Дін

Дәстүрлі мәдениеттерде өмір сүру қабілеті көбінесе жанмен немесе тыныспен тікелей байланыстырылады. Мұны индуизмдегі прана ұғымында табуға болады, онда денедегі өмірлік күш ауа мен тағамдағы тұншықтық принциптен шығады, сондай-ақ еврей және ежелгі грек мәтіндерінде де кездеседі. Бұл жағдай денсаулықтың нашарлауымен байланысты болуы мүмкін. 2487 копенгагендік пациенттің өмірлік күші стандартталған, субъективті, жеке бағаланған шкала арқылы өлшенді және ДНК зақымдануымен кері байланысты екені анықталды (перифериялық қан мононуклеарлық жасушаларында өлшенген). ДНК зақымдануы жасушалық дисфункцияны көрсетеді.