Кіріспе

Канаданың жойылып бара жатқан Цимшиан тілі

Гиткссан тілі '/ɡ//ɪ//t//s//æ//n/, немесе Gitxsanimaax (сондай-ақ Гитксан, Гиатикшан, Гитискян, Гикльсан және Сим Алгиякс ретінде де жазылады) – Британ Колумбиясының солтүстік-батысындағы жойылып бара жатқан Цимшиан тілі, көршілес Ниска’а тілімен тығыз байланысты. Дегенмен, екі топ саяси тұрғыдан бөлек және Гиткссан мен Ниска’а тілдерін ерекше тілдер деп қарастырады. "Б.К. Бірінші халықтар тілдерінің жағдайы" есебіне сәйкес, 523 адам еркін сөйлейді, 639 адам түсінеді немесе біраз сөйлей алады, ал 344 адам үйренуде.

Тарих және қолданылуы

Солтүстік Британ Колумбия университеті және Сиивиксио'оссуим Вилнатаал Гитксан қоғамы (Гитксан тілдері қоғамы) Норт-Уэст қауымдастық колледжі арқылы ұсынылатын Даму стандартты мерзімді сертификат бағдарламасын құрды, барлық курстар Хазелтон қаласында өтіледі. Бағдарламаның мақсаты – гитксан тілін жаңғыртуға көмектесу, оны аяқтағандар қауымдағы бастауыш және орта мектептерде тіл мен мәдениет курстарын оқытуға мүмкіндік алады. 2018 жылдың көктемінде Gitksan Nation мүшелерімен және Британдық Колумбия университетінің зерттеушілерімен бірлесіп онлайн сөздік қосымшасы жарық көрді. Қосымшада гитксан тілінің түрлі диалектілері және әртүрлі ауылдардан аудио жазбалар бар. Сөздік ретіндегі функцияларымен қатар, қосымшаға флешкарталар, әңгімелер мен тарихтар да кіреді. Бұл қосымша 1973 жылы Лонни Хиндл мен Брюс Ригсби жариялаған баспа сөздіктің негізінде жасалған. Іске қосылғаннан кейін қосымша Google Play-дегі білім беру санатында бірінші орынды иеленіп, алғашқы аптада 500-ге жуық жүктеме жинады.