Гигантский тихоокеанский хитон (Cryptochiton stelleri): крупнейший вид хитонов, обитающий в северной части Тихого океана. Описание, ареал, внешний вид.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Молюск түрлері
Species of mollusc
Гумбут хитоны (Cryptochiton stelleri), сондай-ақ гигант батыс отты хитон немесе гигант Тынық мұхит хитоны деп аталады, бұл хитондардың ең ірісі, ұзындығы 36 см-ге жетеді және 200 кг-нан асатын салмаққа ие болуы мүмкін. Ол Тынық мұхитының солтүстік жағалауында Орталық Калифорниядан Аляскаға дейін, Алеут аралдары арқылы Камчатка түбегіне дейін және оңтүстікке Жапонияға дейін таралған. Ол тасты жағалаулардың төменгі жарықша және су асты аймақтарында мекендейді. Кейбір жағалауды зерттеушілер оны әдемілеп "айналып жүрген етқоң" деп атайды. "Гумбут хитон" атауы резеңке Веллингтон ботингісінің немесе "гум резеңке" ботингісінің бір бөлігіне ұқсастығынан туындаған болуы мүмкін. Хитондар – сегіз қабықты (клапанды) молюскалар, олардың қабықтары арқасының бойымен иілгіш тізім құрайды. Көптеген хитондардан айырмашылығы, гумбуттың клапандары оның былғарылы жоғарғы терісімен немесе әдетте қызғылт қоңыр немесе қоңыр, бірақ кейде қызғылт-сары түсті белдеумен толық жасырылады. Хитондардың тістерінің құрамында магнетит болады, сондықтан олар тастан балдырларды қағып алып тастай алады. Олардың тістерін қоршап тұрған стильдерде сантабарбараит минералы бар, бұл материалды пайдаланған алғашқы организм гумбут хитоны болып табылады.
The gumboot chiton (Cryptochiton stelleri), also known as the giant western fiery chiton or giant Pacific chiton, is the largest of the chitons, growing to and capable of reaching a weight of more than It is found along the shores of the northern Pacific Ocean from Central California to Alaska, across the Aleutian Islands to the Kamchatka Peninsula and south to Japan. It inhabits the lower intertidal and subtidal zones of rocky coastlines. The gumboot chiton's appearance has led some tidepoolers to refer to it, fondly, as the "wandering meatloaf". The name "gumboot chiton" seems to derive from a resemblance to part of a rubber Wellington boot or "gum rubber" boot. Chitons are molluscs that have eight armored plates (called valves) running in a flexible line down their back. Unlike most chitons, the gumboot's valves are completely hidden by its leathery upper skin or girdle that usually is reddish brown or brown, but occasionally is orange in color. Chitons have long arrays of fine teeth that are partially made of magnetite, making its teeth hard enough to scrape algae off rocks. The styli enclosing their teeth contain the mineral santabarbaraite, making the gumboot the first organism known to use this material.
Таксономия
Латынша Cryptochiton stelleri деген сөз "Стеллердің жасырын қылышбалықшасы" дегенді білдіреді. "Стеллер" – 18 ғасырдағы неміс зоологы Георг Вильгельм Стеллердің құрметіне берілген, ол Тынық мұхитының солтүстік жағалауындағы көптеген түрлерді алғаш рет сипаттаған. "Жасырын" дегені – қылышбалықшаға тән сегіз қабықша пластинасы көрінбейді, бұл осы қылышбалықша туысына ерекше тән. Көптеген қылышбалықшалардың таксономиялық атаулары олардың қабықшаларының немесе жапырақшаларының сыртқы түріне байланысты қойылған, сондықтан атаудың "жасырын" бөлігі жапырақшалардың гумбуттың белдеуімен толығымен жасырылуын көрсетеді.
The Latin name Cryptochiton stelleri means Steller's hidden chiton. "Steller" is in honor of the eighteenth century German zoologist Georg Wilhelm Steller, who first described many species of the northern Pacific seashore. "Hidden" or "concealed" refers to the fact that the eight shelly plates characteristic of chitons are not visible, atypically being totally internal in this genus of chiton. Many taxonomic names for chitons are based on the appearance of their plates or valves, so it is most likely that the "hidden" portion of the name refers to the valves being completely obscured by the gumboot's girdle.
Өмір
Гумбут хитонының төменгі жағы қызғылт-сары немесе сары түсті болып келеді және шаяндар мен жұмырқұрттар сияқты басқа моллюскаларға ұқсас үлкен аяқтан тұрады, ал аяқтың сыртқы шеті бойындағы ойыстарда желбезшектер орналасқан. Гумбут 40 жылдан астам өмір сүре алады. Гумбуттың желбезшектерінде басқа да бірнеше жануар түрлері тіршілік ететіні байқалған; бұл қарым-қатынас комменсалдық деп саналады: олар хитоннан пайда көреді, бірақ оған зиян келтірмейді. Бір зерттеуші гумбуттардың төрттен бірінен астамы Arctonoe vittata – ақшыл сары түсті, ұзындығына жететін қабықты құртпен қоныстанғанын анықтады. Ал басқалары теңіз жұлдызы Pisaster ochraceus, кейбір осьтібалық түрлерін атады.
The gumboot chiton's underside is orange or yellow and consists mostly of a large foot similar to that of other molluscs such as snails or slugs, with gills found in grooves running along the outer edge of the foot. The gumboot may live for more than 40 years. Several other animal species have been observed living within the gumboot's gills; the relationship is thought to be commensal: benefiting from but not harming the chiton. One researcher found that more than a quarter of gumboots hosted an Arctonoe vittata, a pale yellow scale worm that can grow up to length. but others list such animals as the sea star Pisaster ochraceus, some octopus species,
Адамның тамақ ретінде пайдалануы
Оның еті жеуге жарамды, және оны американдықтар, сондай-ақ Оңтүстік-Шығыс Аляскадағы орыс қоныс салушылары тамақ ретінде пайдаланған. Дегенмен, ол көбінесе дәмді деп есептелмейді, өте қатты және резеңкедей текстурасы бар. "Between Pacific Tides" еңбектерінің авторлары бұл жәндіктің тағамдық бағасын былай сипаттады: "Бір тәжірибеден кейін авторлар осы жануарларды аштық шағында қолдануға шешім қабылдады; үлкен криптохитоннан бір қатаң, қағаз жұқа стейк ғана алынды, және ол өте өткір балық иісін шығарғандықтан, тағамға дайындауға жетпей-ақ тасталды."
Its flesh is edible and has been used as food by Native Americans, as well as by Russian settlers in Southeast Alaska. However, it generally is not considered palatable, having a texture described as extremely tough and rubbery. The writers of Between Pacific Tides detailed their culinary assessment of the gumboot: "After one experiment the writers decided to reserve the animals for times of famine; one tough, paper thin steak was all that could be obtained from a large cryptochiton, and it radiated such a penetrating fishy odor that it was discarded before it reached the frying pan."