Кіріспе

Жапон канжи сөздігі – Джек Халперннің Коданша Канжи Оқушысының сөздігі, ол CJK сөздік институтындағы Джек Халперннің «Жаңа жапон-ағылшын таңбалар сөздігі» негізінде жасалған және Kenkyūsha баспасынан шығарылған канжи сөздігі. Алғаш рет 1999 жылы жарық көрген (2001 жылы шағын түзетулермен), 2013 жылы қайта қаралып, жаңартылған басылымы шықты, ол 2010 жылы бекітілген джойо канжидегі жаңа өзгерістерді көрсетеді. Бұл қайта қаралып, кеңейтілген басылымда канжи жазуларының саны 2230-дан 3002-ге дейін артты, сондай-ақ барлық айтылулары ромаджиден канаға ауыстырылды. Бұл сөздіктің iOS және Android платформалары үшін электрондық нұсқалары да бар. CJK сөздік институты және Kodansha баспасы бұл сөздіктің кеңейтілген нұсқасын «Коданша Канжи сөздігі» деп атады. Сөздікте жазбалар SKIP (Pattern бойынша канжины индекстеу жүйесі) деп аталатын авторлық жүйе бойынша реттелген. Сөздікте радикалдар және таңба оқулары бойынша да индекстеу қарастырылған.

SKIP

Коданша оқушылар сөздігінде қолданылатын SKIP әдісі – бұл кандзилерді тізімдеудің жаңа жүйесі, оның мақсаты бұл таңбаларды бұрын таныс емес адамдарға да қолжетімді ету. Кандзилерді радикалдар бойынша емес, олардың құрылымдық үлгілеріне сәйкес жіктеуге болады. Кандзи қалай бөліктерге бөлінетініне қарай, олар төрт негізгі санатқа топтастырылады: сол-оң (1), жоғары-төмен (2), айналмалы (3) және тұтас (4). Содан кейін пайдаланушылар әр бөлігіндегі сызықтар санын санап, осы мәліметтерді кандзидің SKIP нөмірін анықтау үшін пайдаланады. 2014 жылдың 12 желтоқсанынан бастап SKIP кодтау жүйесі және барлық белгіленген SKIP кодтары Creative Commons лицензиясы бойынша еркін қолдануға берілді.

1) Сол-оң

Сол және оң жақтан бөлінетін канджилер – бұл 明 (жарық) сияқты тік бойына бөліктерге жіктелетін канджилер, оларды сол бөлікке 日 (күн) және оң бөлікке 月 (ай) бөлуге болады. Осылайша, 明 бірінші негізгі санатқа (солдан оңға) жатады, сол бөлігінде төрт сызық және оң бөлігінде төрт сызық болады, соған SKIP нөмірі 1 4 4 тағайындалады. Жоғарыдағы мысалда канджи екі бөлікке бөлінуі мүмкін, олардың екеуі де нақты радикалдар болып табылады, бірақ бұл міндетті емес. 測 (өлшеу) канджисін үш бөлікке бөлуге болады: 氵 (су), 貝 (құндылық белгісі – қабықша) және 刂 (пышақ). Мұндай жағдайларда, сол жақтағы ең жеке элемент сол бөлік ретінде, ал канджидің қалған бөлігі оң бөлік ретінде қарастырылады. Сондықтан, 測 канджисі 氵 сол бөлігіне және 則 (ереже) оң бөлігіне бөлінеді, ал нәтижедегі SKIP нөмірі 1 3 9 болады.

2) Жоғары-төмен

Жоғарыдан төменге канжи – бұл горизонтальды сегменттерге бөлінетін канжи, мысалы 男 (еркек), оны 田 (дала) және 力 (күш) сегменттеріне бөлуге болады. Осылайша, 男 екінші негізгі санатқа (Жоғарыдан төменге) жатады, оның жоғарғы бөлігінде бес сызық, ал төменгі бөлігінде екі сызық болады, бұл оған 2 5 2 SKIP нөмірін береді. Қайтадан, жоғары және төменгі бөлімдер міндетті түрде радикалдар болуы қажет емес және екіден астам сегменттерден тұруы мүмкін. Канжи 薬 (дәрі) үш сегментке бөлінеді. Мұндай жағдайларда ең жоғарғы бөлек элемент – жоғары сегмент, ал канжидің қалған бөлігі (楽) – төменгі сегмент. Осылайша, 薬 SKIP нөмірі 2 3 13 болып табылады.

3) Қоршау

Қоршау канджилері – бір элемент канджидің басқа элементтерін шектес немесе айналап тұрған жағдайдағы канджилер. Мұндай элементтер басқа элементтермен екі жағынан (近 және 症), үш жағынан (風 және 区) немесе толығымен айналып қоршап алады (囲). Қоршау канджилерінің SKIP нөмірінде, шектес элементтің қалам соққысының саны бірінші болып келеді, одан кейін қоршаудың ішіндегі элементтердің қалам соққысының саны жазылады. Сондықтан, 風 (жел) канджиінің SKIP нөмірі – 3 2 7.

Іздеудегі көмек

Кандзи индексінде, пайдаланушы кандзиді дұрыс емес орында іздеуі мүмкін жағдайларда (қате жіктелу немесе штрихтар санының қателігі салдарынан), сол беттер оның нақты SKIP нөмірімен байланыстырылады. Мысалы, 門 кандзисі 1 (солдан оңға) жіктеледі және 4 штрихтан тұратын екі бөлікке бөлінеді, демек 1 4 4. Бірақ, ол 3 8 0 нөмірімен, ⾨ радикалына (радикал 169) сәйкес келетін, дұрыс емес «Қоршау» жіктелуі ретінде де көрсетіледі, онда сегіз штрих және нөл штрих болады. Осы радикалды бөлісетін көптеген канджилер (мысалы, 開, 3 8 4, немесе 閉, 3 8 3) осы 3 8 үлгісін ұстанады, сондықтан 門 кандзисі де сол жерде сілтемеленеді.