Кіріспе

Дәрiлiк класс

Минералокортикоид рецепторларының антагонистi (MRA немесе MCRA) немесе альдостерон антагонистi – минералокортикоид рецепторларында альдостеронның әсерiне қарсы әрекет ететiн диуретиктiк дәрi. Бұл дәрiлер тобы жиi басқа дәрiлермен бiрге созылмалы жүрек жеткiлiксiздiгiн басқару үшiн қосымша терапия ретiнде қолданылады. Кластың алғашқы өкiлi спиронолактон гипералдостеронизмдi (Конн синдромы қоса алғанда) және әйелдердегi гирсутизмдi (қосымша антиандрогендiк әсерлерiне байланысты) емдеуде де қолданылады. Көптеген антиминералокортикоидтар, спиронолактон сияқты, стероидты спиролактондар болып табылады. Финеренон – стероидтық емес антиминералокортикоид.

Медициналық қолданыстар

Минералокортикоид рецепторларының антагонисттері – негізінен бүйректерге әсер ететін диуретиктер. Олар натрийдің қайта сіңірілуін азайтады, нәтижесінде бүйректер арқылы су шығарылуы артады. Су шығарылуын реттеу арқылы минералокортикоид рецепторларының антагонисттері қан қысымын төмендетіп, жүрек айналасындағы сұйықтықтың көлемін азайтады, бұл кейбір жүрек-қан тамырлары ауруларында өте пайдалы болуы мүмкін. Минералокортикоид рецепторларының антагонисттері жүрек-қан тамыр жүйесіндегі көптеген клиникалық жағдайларда қолданылып келеді. Олар бастапқы альдостеронизм, бастапқы және резистентті гипертония, жүрек жеткіліксіздігі және созылмалы бүйрек аурулары сияқты ауруларға тиімді екені дәлелденді.

Жағымсыз әсерлер

Несептің көбеюі – емдеуді бастағаннан кейінгі алғашқы кезеңде жиі кездесетін жанама әсер, бұл көбінесе уақытша және емдеу жалғасқанда азаяды. Антиминералокортикоидтық препараттардың жиі кездесетін жанама әсерлеріне жүрек айну мен құсу, асқазан ауруы мен диарея жатады. Альдостерон бүйрек үсті бездерінен бөлінгенде, бүйрек түтікшесі жасушасындағы минералокортикоидтық рецептормен байланысып, кешен құрайды. Бұл ақуыз тасымалдаушылар бүйректің дистальді түтікшелері мен жинақтау арнасында натрийдің қайта сіңірілуін және калийдің шығарылуын күшейтеді. Бұл организмге қалыпты көлемді және электролиттік тепе-теңдікті сақтауға көмектеседі, артериялық қан қысымын арттырады. Минералокортикоид рецепторларының антагонисттері альдостеронның әсерін азайтады, минералокортикоид рецепторына байланысып, альдостеронды тежейді. Бұл қан сарысуындағы калийдің деңгейінің жоғарылауына және натрийдің шығарылуының артуына алып келеді, нәтижесінде дене сұйықтығының азаюы және артериялық қан қысымының төмендеуі байқалады. Финеренон стероид емес болғамен, оның липофилдігі мен полярлығы басқаша, бірақ минералокортикоид рецепторларына финеренонның жақындығы спиронолактонмен тең және эплереноннан 500 есе жоғары, бұл көптеген антиминералокортикоидтардың стероидтық негізгі құрауы минералокортикоид рецепторларына жақындық үшін қажет емес екенін көрсетеді.

Тарих

Алғашқы альдостерон антагонисттерін табудың басты мақсаты, 1950-ші жылдары, альдостерон активтілігін тежегіштерді анықтау болды. Сол кезде альдостеронның негізгі қолданысы бүйрек натрийі мен калийдің шығарылуын реттеу екені анықталды.