Кіріспе
Гоито (Жоғарғы Мантуано: Gùit) – Ломбардиядағы Мантуя провинциясында орналасқан, 10 005 тұрғыны бар коммуна. Гоито Мантуяның солтүстігінде, Бреша және Гарда көліне қарайтын жол бойында орналасқан, сонымен қатар Кремона мен Верона арасындағы ежелгі шығыс-батыс Виа Постумия жолымен қиылысады. Қала Минсио өзенінің оң жағалауында, маңызды арнада жатыр. Сорделлоның туған жері – Гоито, тарихи Жоғарғы Мантуа (Альто Мантуано) аймағының бір бөлігі және бұрынғы маңызды бекініс орны болған.
Этимология
Гоито, әдетте готтар қоныстанған аймақты көрсетеді және Италияда жиі кездесетін топоним болып табылады; ұқсас мысал – годега. 1902 жылы итальяндық құқық ғалымы Нино Тамассия, ғалым Ф. К. Карреридің назарына түскен 1045 жылғы құжатты жариялады, онда Гоито тұрғындарының кем дегенде бір бөлігі әлі де «гот заңы бойынша» өмір сүретінін айтқан («qui professimus legem vivere Gothorum»). Федерико Амедей, Ливио Калафасси және Джованни Тассони жазған жергілікті тарихтар топонимнің готтарға қатысты екендігі туралы бірлесе келісті. Дегенмен, тарихшы Пьетро Пелати бұл атауның «гутт» (латын тілінде су құмырасы, көбінесе өзен жағасындағы елді мекенді білдіреді) сөзінен шыққандығын айтты.
Ежелгі дәуір
Римдіктерге дейінгі ежелгі заманда қазіргі Гойто, кельттік Ценомани қалалары Бреша және Верона мен этрусктер мен Бои тайпаларының Мантуя қонысы арасындағы жарты жолда Минчо өзенінің маңызды торабында орналасқан. Cenomani тайпасы тез арада Римнің тәуелді клиенттеріне айналды, бірақ олар мен кеңейіп келе жатқан Рим Республикасы арасындағы жақсы қарым-қатынас ұзаққа созылмады. Ақырында, Инсубрелер мен Боилармен одақтасып, б.з.д. 200-197 жылдар аралығында Карфаген генералы Хамилкар ұйымдастырған және көмектескен бірнеше көтерілістерге қатысты. Дегенмен, қазіргі тарихшылар Хамилкардың рөлін «аз маңызды» деп бағалайды. Cenomani және Insubres б.з.д. 197 жылы Минчо өзенінің белгісіз жерінде Рим консулы Гай Корнелий Цетегусқа жеңіліске ұшырады; шайқас барысында Cenomani тайпасы Insubres-ке сатқындық жасаған болуы мүмкін. Осы оқиғадан кейін Жоғарғы Мантуяда Рим үкімдігі басталды. Гойто қаласы б.з.д. екінші ғасырдың басында Римдіктер Via Postumia жолын салған кезде құрылған болуы мүмкін. Бұл жол Аэмилия және Лигуриядағы Генуя, Пьяченца және Кремона қалаларын шығыс По аңғарындағы жаңадан бағындырылған аймақтармен байланыстырған маңызды магистраль болды. Postumia жолының орталық бөлігі Кремонадан басталып, шығысқа қарай Бедриакумға (Оглио өзенінің негізгі торабына) дейін созылды, Минчо өзенін Гойтода (жақын маңдағы өткелдер Валегжио және Мантуяда орналасқан) кесіп өтіп, бұрынғы Cenomani қаласы Веронаға және жаңа Рим провинциясы Венецияның астанасы Аквилеяға дейін жалғасты. Via Postumia жолының бөліктері Гойтода әрқашан көрініп тұрды: Минчо өзенінің оң жағалауында Корте Мерлеска және Торре ди Гойтода, ал сол жағалауында Массимбонада. Жергілікті тұрғындар бұл жол бөліктерін «ла Левада» («көтерілген жол») деп атайды. Аймақтағы Рим дәуіріндегі қонысқа дәлел ретінде 19 ғасырдың соңында Кастельветереде (қазір Мантуядағы Museo Civico мұражайында сақталған) және Кастельветрода табылған римдік қалдықтар бар. Сонымен қатар, 1939 жылы қаланың оңтүстік-шығысындағы аймақта 21 римдік жерлеу орны қазылған. Қабірлерден бірнеше брошкалар (фибулалар), оюлы камео әшекейлер, әсемдіктер мен шыны мұныздан жасалған әшекейлердің бөліктері табылды. Рим дәуіріне тән Минчо өзенінен ешқандай көпір табылған жоқ, сондықтан өзенді пароммен немесе арнадан өту арқылы кесіп өткен болуы мүмкін. Жергілікті тарихшылар «Corte Guá» (арнадағы шаруашылық) топонимін Минчо өзеніндегі ежелгі арнаның орнын көрсету үшін пайдаланады.
Ерте орта ғасырлар
Рим құлағаннан кейін Гойто маңызды варварлар қонысына айналды. 1968 жылы және 1990 жылдан 1993 жылға дейінгі қазба жұмыстары Гойто мен Кастеллюккьо арасындағы жол бойында, Саққа-де-Гойтода кем дегенде 240 қабір бар екі кеш антикалық және ерте ортағасырлық зиратты ашты. Екі кішкентай торы (айқыш), бірнеше қысқа қылыштар мен пышақтар, әшекейлер және басқа да заттар табылған. Кейбір қабірлер, мүмкін, остриготтарға тиесілі (фибулалар мен айналар Черняхов мәдениетімен байланысты), бірақ көптеген қабірлер ломбардтарға тиесілі болды.
Орта ғасырдың аяғы
XI ғасырдағы Гойтоның құжаттары оның халқы латын, ломбард және готика заңдарымен өмір сүргенін көрсетеді. Карреридің айтуынша, қала туралы алғашқы жазба 1031 жылы Бресчеллодағы Сент-Дженесиус монастырына Леоның ұлы Мартин, «латын заңымен» мойынсұнған дін қызметкерінің жасаған шағын сыйы болды. 1042 және 1044 жылдары «алеман заңымен» болған Манфред Сент-Мария шіркеуіне (монастырдың тәуелді бөлімі) екі ұқсас сыйлық берді. 1099 жылы Тоскана графесі Матильда, Мантуя графесі, монастырға жақын маңдағы Ривальта-суль-Минчодағы төрт шаруашылықты және Гойтодағы төрт шаруашылықты сыйлады. XVIII ғасыр тарихшысы Ипполито Донесмонди 1123 жылы Гойто қамалындағы капеллаға құқықтарды Мантуя епископы Сан-Бенедетто Полироне аббаттығына (Тосканалық Матильданың қамқорлығындағы бай монастырь) сыйлаған құжатты жариялады. Гойтоның Матильдамен байланысы жергілікті тарихшыларды (Каррери сияқты) 1080 жылғы Вольта Мантована шайқасының шындығында жақын маңдағы Вольта емес, Гойтода өткенін болжауға итерді, бірақ олардың түсіндіруі Бернольд Констанцтың «Хроникасы» мәтінін басқаша түсінуге негізделген («апуд Вольтам» қабылданған түрінің орнына «апуд Гитум» қолданылуы). Гойто қамалының маңызы артты. Фридрих II 1237 жылы Гойтода Мантуядан келген делегацияны қабылдады және Киелі Рим империясына қарсы наразылық білдіргені үшін мантуялықтарды кешірді. 1250 жылы қала Германияның Конрад IV-і үшін Императорлық диета өткізу орыны ретінде таңдалды. Оның замандасы, аты-жөні белгісіз окситандық биографының айтуынша, трубадур Сорделло 12 ғасырдың соңында Гойтода рыцарь отбасында дүниеге келген. Бартоломео Сакки «ил Платина» және Сципионе Аньелли Маффеи сияқты ерте заманғы Мантуя тарихшылары оның Висконти әулетінің Мантуя тармағынан шыққандығын айтты (қазіргі тарихшылар қабылдамайтын талап), ал әдебиет тарихшысы Джованни Марио Кресцимбени Сорделло Прованстағы жер аударылуынан кейін оралып, Гойтоның иегері болғанда «де Гойто» атағын алды деді. Бұл мәлімдеме негізсіз және қазіргі тарихшылар қабылдамайды; қарт Сорделло 1265 жылы Анжу королі Карлдың сүйемелдемесімен Италияға оралды. Келесі жылы ол белгісіз себептермен Новарада тұтқындалды және 1269 жылы Абруццодағы жерлер мен қамалдардың иелігін алды. Тарихшылардың айтуынша, Бонакольси әулеті (Мантуяның де-факто билеушілері) 13 ғасырдың соңында Гойтодағы көпірден жол ақысын жинау үшін үй сатып алған. Бонакольсилердің жауы және Мантуяның жаңа билеушісі Джан Франческо Гонзага 1318 жылы Гойтоға салық жеңілдігін берді. 1353 жылы Богемия королі Карл IV Гойтоны Гонзага әулетіне және Мантуя маркизатына сыйлады; бұл Гойтоның Гонзагалар үшін бекініс мәртебесін растады, олар кейінгі орта ғасырлық По өзені аймағындағы маңызды синьория болды.
Қайта өрлеу дәуірі
XV ғасырда Гоито Милан висконттарына қарсы, өсіп келе жатқан Мантуя Гонзагалары мен Венеция Республикасы арасындағы соғыстарға қатысты. 1453 жылы Карло Гонзага (Мантуядағы Гонзага иеліктеріне үміткер) венециялықтардың қолдауымен аймақты бақылауға алуға тырысты; Гонзага әскерлері 14 маусымда Гоитоның бөлігі Виллабона шаруашылығында Мантуя маркграфы Людовико III Гонзаганың әскерлерінен жеңіліске ұшырады. Жеңіске қуанған Людовико Гонзага Гоитода резиденция салды (онда суретші Андреа Мантенья 1463-64 жылдары жұмыс істеді), бекіністерді жаңартты және Навиглио ди Гоито каналын салды; ол 1478 жылы обадан қайтыс болды. Гоито Мантуя герцогтары Гульельмо мен Винченцо I Гонзаганың билігінде гүлденіп, Мантуя мен венециялық Верона арасындағы жолдағы бай сауда қаласына айналды.
Мантуандық мұрагерлік соғыс
1629 жылы 22 қарашада Мантуандық мұрагерлік соғысы барысында Гойто қаласын Мантуя қолбасшысы Мантуяны қоршаған императорлық әскерлерге берді. Гойтоның басып алынуы қоршаудың маңызды эпизоды болды; оның құлауы Веронадағы венециялық одақтастары Пескьера және Валегжио суль Минчомен байланыс және жабдықтау жолдарын бұзып, қауіп төндірді. 1630 жылы 29 мамырда қоршауды көтеруге жасалған әрекет сәтсіз аяқталды, осы күні француз және венециялық әскерлері Гойтоның сыртында, қазіргі Виллабона ауданындағы Виллабуна шайқасында жеңіліске ұшырады. Шераско шарты Гойто және Мантуя герцогтігін Мантуя герцогы Карл Гонзагаға қайтарды. Соғыс, одан кейін туған оба және Мантуяның экономикалық және саяси жағдайының жалпы төмендеуі Гойтоның құлдырауына себеп болды. Қала 1693 жылғы 5 шілдеде жер сілкінісіне ұшырады, соның салдарынан қаланың қамалы зақымданды.
18 ғасыр
1701 жылдың күзінде, испан мұрагерлік соғысы кезінде, Гоито қаласы императорлық әскерлермен қоршалды. Келесі көктемде, Мантуя герцогы Фердинандо Карло Гонзагамен одақтас француз әскерлері қаланы босатты. 1706 жылдың 19 тамызында Гойтодағы француз гарнизоны Гессен князінің басқаруымен келген императорлық күштерден қуылды. Шабуыл туралы есебінде князь Гойтоның "үлкен ор, қалың қабырға, 4 бастион және равелин" болғанын, оны 1800 жаяу әскер және 1000 атты әскермен қоршағанын жазды. Сегіз сағаттық бомбалаудан кейін князь қабырғаларды бағындыруға бұйрық берді; алайда, командир түнімен жасырын түрде капитуляциялады және 200 сарбаздық гарнизонымен бірге Кремонаға шегінуге рұқсат алды. Гойтоны басып алу, Кастильоне шайқасындағы француз жеңісіне әкелген маңызды оқиға болды, онда императорлық күштер Гойтоны құтқаруға келгенше үлгермей қалған үлкен француз армиясынан жеңілді. Бұл жеңіліске қарамастан, императорлық әскерлер Ломбардияны Австрия үшін басып алды; олар 1706 жылдың 26 қыркүйегінде Миланға кірді, соның нәтижесінде Ломбардиядағы испан билігінің бір жарым ғасырлық тарихы аяқталды. Герцог Фердинандо Карло Гонзаганың Франциямен одақтасуы және соғыс кезінде императорына сатқындық жасауы императорлық жарлықпен жазаланды, ол оның Мантуя герцогтігіне иелігін тоқтатты. Ол бұл жаңалықты естімей, Падуада эмиграцияда қайтыс болды, ал герцогтік пен Гойто Австрия округіне қосылды. Испан Ломбардиясы да Австрияның иелігіне айналды және бұрынғы Мантуя герцогтігінен бөлек басқарылды. Австрияның Ломбардия мен Мантуядағы табыстары Утрехт шартымен бекітілді. Польша мұрагерлік соғысы кезінде француз-пьемонт армиясы Австрияның Ломбардиясына басып кірді және Мантуя герцогтігіне енді. Императорлық әскерлер, граф Кёнигсеггтің басшылығымен, лейтенант Каррильо басқаруындағы 100 сарбаздық гарнизонды Гойтода қалдырды, олардың мақсаты одақтастардың Минчо өзенін кесіп өтуін болдырмау немесе олардың ілгерілеуін баяулату болды. Одақтас армия өзеннің жоғары ағысында өтіп кеткен деген қорқынышпен Каррильо 1735 жылдың 16 маусымында Минчо көпірін (ішінара немесе толығымен) бұзып, Гойтодан кетуге мәжбүр болды. Содан кейін қала граф де Сегурдың басқаруымен келген 400 сарбаздық күшпен басылып алынды. Басты австриялық армия және француз-пьемонт одақтастары Минчоның екі жағынан кездесті, ал граф Кёнигсегг өзінің позициясы енді қорғанысқа жарамсыз деп қорқып, Ломбардиядан шегінді. 1735 жылдың қазан айындағы қарулы келісім келіссөздерінен кейін француздарға Гойтода гарнизон ұстауға және оны жабдықтау үшін еркін өтуге рұқсат берілді; бітімге келгеннен кейін гарнизон таратылды. 1745 жылы, Австрия мұрагерлік соғысы кезінде, австриялық әкімшілік басқару мен қаржыны жеңілдетуді қалап, бұрынғы Мантуя герцогтігін (Гойтонымен қоса) Австрияның Ломбардиясымен және Миланның бұрынғы герцогтігімен біріктірді; содан бері Гойто Ломбардия коммунасы болып табылады. Германия мен Ломбардияның батысында, Пьемонт және Лигурияда жүргізілген соғысты қаржыландыру үшін салықтар көтерілді, ал Мантуя ауылдық аймағынан сарбаздар австриялық полктерде соғысу үшін жалданып алынды. Тарихшы Коррадо Виванти құлдыраған Гойтодағы шаруалар мен қала тұрғындары Мария Тереза мен Иосиф II-нің Австрияның саяхатшылық абсолютизмімен және Ломбардия зиялыларының реформаторлық қозғалысымен байланысты сот, әкімшілік және салық реформаларынан соғыстан кейін көп пайда көрмегенін жазды (бұл ірі жер иелігін консолидациялады), және аймақта 1761 жылы аграрлық толқулар болды.
Наполеон соғыстары
1796 жылы Боргетто шайқасына дейін болған операциялар барысында Гуато қаласын француз революциялық әскерлері басып алып, Цизальпин Республикасына қосты; оны 1799 жылғы 11 сәуірде серб тегінен шыққан австриялық полковник Себастьян Проданович қайта басып алды. 1800 жылғы 25-26 желтоқсанда Поззоло шайқасымен байланысты қаланы қайтаруға тырысқан француз әскерлері Гуато көпірінде австриялықтармен қайтадан қақтығысты. Француз оң фланкінің алғашқы шайқастарында генерал Дюпон мен Ватрин дивизиясы генерал Д'Аспре басқарған 8 мыңдық австриялық әскерді жеңіп, қала мен көпірді басып алды. Француз оң фланкінің қатысқан шайқасы жақын орналасқан Монзамбаноға көшті. Француздардың Италия жорығындағы жеңістерінен кейін Гойто және Ломбардия Наполеонның Италия Корольдігінің құрамына енді. 1814 жылғы 8 ақпанда Алтыншы коалиция соғысы кезінде Евгений де Боарнаи басқарған 34 000 француз және итальян әскері мен фельдмаршал Генрих фон Беллегард басқарған шамамен осындай күшті австриялықтар Гойто, оның көпірі және айналасындағы аймақ үшін бақылау үшін шайқасты.
Италияның бірігуі (18151861)
Наполеон соғыстарынан кейін Гойто және Мантуя аймақтары Австрия тәжіне қайтарылды және Ломбардия-Венеция Корольдігіне қосылды. Пьемонт армиясы 1848 жылдың 8 сәуірінде Бірінші итальяндық тәуелсіздік соғысының бастапқы шайқасы болған Гойто көпірі шайқасында жеңіске жетті, бұл Берсальери жеңіл жаяу әскерінің алғашқы әскери қатысуы болды. Ұзаққа соқпаған шайқаста Алессандро Ла Мармора басқарған жаңа жеңіл жаяу әскер бөлімі көпірді басып алып, австриялық қорғаушылардың шағын отрядын Австрияның Квадрилатеро бекінісіне шегінуге мәжбүр етті. Мамыр айында Радецкийдің қарсы шабуылынан және Куртатоне мен Монтанара шайқасындағы Тоскана және Неаполь еріктілерінің жеңілісінен кейін, Австрия және Пьемонт армиялары 1848 жылдың 30 мамырында Гойто шайқасында қайтадан қақтығысты; Радецкий жеңілді, ал Пьемонт армиясы шабуылға қайта кірісті. Пьемонт армиясы Кустозада жеңілгеннен кейін және соғыс аяқталғаннан соң Гойто Австрия билігіне қайта оралды. Ұлттық Risorgimento қозғалысының бір бөлігі ретінде Гойто тұрғындары Австрия билігіне қарсы құйрық сөздерін жалғастырды (тұтқындалу және жазалау қаупі бар). Мантуя провинциясындағы ең танымал оқиға – 1852 жылдың қаңтарында Гойто гимназиясында оқыған дін қызметкері Энрико Таццоли құрған жер асты ұлтшыл үйірмесінің тұтқындалуы және атылуы болды. Белфиоре шейіттері деп белгілі болған Таццоли және оның ізбасарлары итальян ұлтшылдығының дамуына үлкен үлес қосты. Гуаитоның тумасы, Сан-Сильвестро шіркеуінің пасторы Дон Джузеппе Оттонелли де сотталып, өлім жазасына кесілді. Ол атылудан құтылды, өйткені Радецкий оның жазасын жеңілдетті, кейіннен ол кешірілді.
Италия-Австрия шекарасынан өту (18611866)
1859 жылы екінші итальяндық Тәуелсіздік соғысынан кейін Гойто Сардиния Корольдігінің (1861 жылы Италия Корольдігі ретінде танылған) құрамына кірді және Бреша провинциясымен қоса аннексияланды. Бұрынғы Мантуя провинциясының (Мантуя қаласының ішінде) бес бөлігінің үш бөлігі австриялық территорияда қалды. Италия мен Австрия арасындағы бұрынғы провинцияның бөлінуі нәтижесінде Гойто қысқа мерзімге Италия Корольдігі мен Австрия-Мажарстан арасындағы халықаралық шекаралық пунктке айналды. Цюрих шартында Минчо өзені итальяндық Ломбардия мен австриялық Мантуя арасындағы шекара ретінде белгіленгендіктен, қала бөлінді: тұрғындарының үштен бірі (1050 адам) Австрияда, ал үштен екісі Италияның басты қаласында қалды. Күнделікті істер үшін шекарадан өту қиындықтармен байланысты болды, бірақ Гойто тұрғындары паспорт талаптарынан босатылды. Италия полициясының мәліметтеріне сәйкес, жергілікті мектеп мұғалімі австриялық полиция инспекторымен түнгі кездесулер үшін шекаралық патрульдерден жасыруға тырысты. Австрия билігі Гойтоның дін қызметкері Дон Джузеппе Ронделли мен Пьетро Фортунаның (австриялық Венециядан саяси босқын) итальяндық ұлтшылдықты қоздырды деп сеніп, сол жақ жағалаудағы тұрғындардың өзеннен өтіп, ұлттық уағыздарды тыңдауына кедергі келтіруге тырысты. Ронделли 1860 жылы «Sulle sventure di Mantova, Verona, Venezia lotto il gioco dell'Austria» («Австрияның игілігіндегі Мантуя, Верона және Венецияның бақытсыздықтары туралы») атты кітап жазып, жариялады, онда өзінің қойыншасының үштен бірі «австриялық зорлық-зомбылықтың астында» қалғанын және «көпірден өту кезінде шынайы итальяндықтардың» болғаны үшін «қудалауға ұшырағанын» айтты. Халықаралық шекаралық пункт үшінші итальяндық Тәуелсіздік соғысынан кейін Венецияның Италияға қосылуымен тоқтатылды.
Либералды Италия (1866-1919)
Гуаито мен Жоғарғы Мантуядағы саяси және әлеуметтік өмірге аграрлық күрес әсер етті, ол 1883 және 1885 жылдары "Ле Боже" деп аталатын жалға алушылар мен шаруалар ереуіліне ұласты. Ереуілдер төменгі Мантуяның Гонзага муниципалитетінде басталды, оған бірнеше көршілес ауылдар тартылды және Италияның алғашқы жаппай еңбек ереуілі ретінде танылды. 19-ғасырдың соңында жұмысшылар мен жалға алушылар жергілікті жер иелерінен жақсы жалақы алу үшін екі кооперативтік бірлестік құрды: 1873 жылы Гоитода "La Cooperativa", ал 1893 жылы Серлонгода тағы біреуі.
Фашизм (1919-1943 жылдар)
Гойто мен Жоғарғы Мантуя биеннио Россо кезінде саяси және әлеуметтік тәртіпсіздікке ұшырады, себебі солшыл белсенділер мен ауыл шаруашылығы жұмысшылары орта таптағы қала тұрғындарынан жергілікті саяси билікті тартып алуға тырысты; жер иелері мен басқа да ықпалды ауыл тұрғындары Конфедерация Национал Аграрияны құрды және 1921 жылғы 3 мамырда жаңа Ұлттық фашистік партияның (Partito Nazionale Fascista, немесе PNF) жергілікті бөлімін құрды. Гойтодағы ауыл шаруашылығы жер иегері Джузеппе "Пино" Москини Гойто және айналасындағы фашистік эскадризмнің басты ұйымдастырушысы болды. Москинидің белсенділігі шаруалардың агитациясын басып, кең таралған жалға беру ереуілдерін тоқтатты және аймақтық солшыл саяси белсенділікті қысқартты. Валегжио суль Минчоға үш күндік шабуыл сияқты зорлық-зомбылықтың нәтижесінде жергілікті "Рас" Москини Мантуяның ауылдық аймақтарындағы ең көрнекті фашистік көшбасшылардың біріне айналды; 1922-1927 жылдар аралығында ол "бір қолмен экономикалық саясатты және бүкіл провинциядағы барлық жұмысшы қозғалысын бақылады". Москини Парма, Кремона, Болцано, Милано және Феррарадағы солшылдарға қарсы фашистік экспедицияларға қатысты, ал оның кейбір шабуылдар туралы сипаттамаларын 1934 жылы жарық көрген кітапқа өлгеннен кейін құрметтегендер жинады. Мантуандық PNF газеті La Voce di Mantova оны "жас жүзді, қызыл сақалды көшбасшы ( ) деп сипаттады, ол зор байлықтан гөрі осы қиын күрестің өмірін таңдады, бұл ерекше ұйымдастырушылық қабілетін көрсетеді. Алпинидің бұрынғы офицері болғандықтан қатал мінезді, оның ашу-ызасын қол астындағылары үнемі кешіреді, себебі оның жақсылығын жақсы біледі және оған терең құрметтейді". PNF-тің ішкі күрестері мен "орталықшыл" фашистік көшбасшылармен (мысалы, Мантуя мэрі) бәсекелестік Москинидің рөлін азайтты. Корпоративизмді қолдауы және нағыз сенімі жоқ оппортунистік фашистерді жек көруі Москиниді Италияның Agnelli және Adriano Olivetti сияқты жетекші өнеркәсіпшілерін сынауға итермеледі және ол Olivetti-ге дуэльге шақырды. Радикалдығының салдарынан ұлттық деңгейде ықпалы азайған Москини 1927 жылы Аугусто Турати басқарған жергілікті қайта ұйымдастыру кезінде провинциялық PNF хатшылығынан алынды. Москини жергілікті деңгейде ықпалды болып қала берді, Мантуандық қара көйлектер легионын (XXIII "Минчо" легионын) құрды және Берсальериге арналған монументтің құрылысын ұйымдастырды, оған Бенито Муссолини 1000 лира көмектесті. Ол 1934 жылы автокөлік апатында қаза тапты және Гойтодағы отбасылық вилласында жерленді. Жергілікті билік оның құрметіне қаладағы жаңа балабақшаға оның есімін берді және Мантуя мен Милан арасында жыл сайынғы велосипед жарысы – Trofeo Moschini ұйымдастырды.
Екінші дүниежүзілік соғыс және қарсылық
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Кассибильдегі келісімге қол қойылғаннан кейін, Солтүстік Италияны неміс әскерлері басып алғанда және жақын маңдағы Салода фашистік Италия Социалдық Республикасы құрылғанда, Мантуя және Верона провинцияларының бірнеше тұрғыны немістерге қарсы күресу үшін жергілікті партизандық құралымдарға қосылды, ал басқалары жергілікті коллаборационисттік бөлімдерге қатысты. Гуато, шағын ауылдық базар қаласы, немістер үшін Готика желісіне жабдықтар тасымалдайтын жүк көліктері үшін ғана маңызды болды. Дегенмен, қаланың аспанында әуе шайқастары болды, себебі одақтас әуе күштері неміс жабдықтау жолдарын бұзды, Верона мен Готика желісі арасындағы жүк көлігі тоқтауларын және неміс басқарған Солтүстік Италиядағы өнеркәсіптік орталықтарды бомбалады. 1945 жылдың 2 сәуірінде Гуато үстіндегі әуе шайқасында, Аэронавтика Национале Республикананың ұшқышы және Болонья фашистік көшбасшысы Аристид Сарти басқарған Мессершмитт Bf 109 ұшағы, лейтенант Ричард Сульцбах басқарған 346-шы истребитель эскадрильясының USAF P-47 Thunderbolt ұшағымен атып түсірілді және Корте Баронина ауылдық бөлігіндегі көлге құлады. Сарти ұшақ апатында немесе көлде суға батып қайтыс болды. Ұлт-республикалық әуе күштеріне қарасты Bf 109 ұшақтары 2-ші "Gigi Tre Osei" истребитель тобының 57-ші бомбалаушы қанатының B-25 ұшақтарына және оларды 346-шы және 347-ші истребитель эскадрильяларынан P-47 эскорттары сүйемелдеп келгенде, бомбалаудан оралған кезде шабуыл жасады. Бұл шайқас АХР үшін ең ауыр әуе шайқастарының бірі болды; бірде-бір дұшман ұшағы атып түсірілмегенмен, истребитель тобының 14 Bf 109 ұшағы атып түсірілді және оның алты ұшқышы қаза тапты. Тоғыз күннен кейін, АҚШ әуе күштері Гуатоны екі сағаттан астам бомбалады, бірнеше үйлер зақымданды, бірақ қаза болған жоқ. Гуато рейдтің басты нысаны емес еді, нысанаға үлкен, жартылай жасырылған неміс отын қоймасы алынды. 483-ші бомбалаушы тобының жеті ұшағы 52-ші истребитель тобының 36 Mustang ұшақтарымен бірге отын қоймасына шабуыл жасады, бірақ көп зақым келтірмеді. Дегенмен, эскорт ұшақтарымен неміс Arado 234 ұшағы зақымдалып, Швейцарияда апатқа ұшырады. 464-ші және 465-ші бомбалаушы топтарының 24 Liberator ұшағының екінші толқыны отын қоймасының бөліктеріне соқтығысты, ал 454-ші, 455-ші және 456-шы бомбалаушы топтарының 36 Liberator ұшағының үшінші толқыны Гоитодағы отын қоймасындағы 12 құрылысты жойды деп хабарланды. Жоғарғы Мантуя ауылдық аймағындағы ең белгілі қарсылық күштердің бірі – Виллафранка ди Веронада орналасқан және Гоито мен оның айналасындағы операцияларға жауапты Италия бригадасы болды. 1945 жылдың 25 сәуірінде, тұтқынға алынған қарсылық күресшісі Барбиери Джино Гуатода шегініп келе жатқан неміс әскерлерімен өлімге кесілді, оның денесі жол үстінде көмілмеген күйі қалды. Қала келесі күні одақтастар тарапынан азат етілді.
Бірінші республика (1948-1994)
Соғыстан кейін Гойто Италияның экономикалық өркендеуінен және тұрмыстың жақсаруынан үлкен пайда көрді. Жаңа тұтыну тауарлары, білім беру орындары мен ыңғайлы жағдайлар өмірді өзгертіп, 1948 жылы Сала Вердеде кинотеатр ашылды. Халықтың көп бөлігі (негізінен ауыл шаруашылығы жұмысшылары, Federbraccianti кәсіподағына біріккен) Италия Коммунистік партиясын қолдады, осылайша қаланы солшылдардың бекінісіне айналдырды. 1949 жылғы ауыл шаруашылығы жұмысшыларының жалпыұлттық ереуілі ерекше маңызды болды, бірнеше шаруашылықтарды жарып тастады; жергілікті еңбек ұйымдастырушысы Анджело Винченци және тағы он үш солшыл белсенді қылмыстық сөз байласу, заңсыз қару-жарақ сақтау және зардап келтіру айыптарымен тұтқындалды. 1952 жылы Винченци мен тағы алты адамға қатысты айыптаулар дәлелдердің жетіспеуіне байланысты алынып тасталды, ал қалған жеті адам түрмеге қамалды. Коммунистік кәсіподақ жетекшісі Джина Магнони 1949 жылғы қалалық сайлауда Гойтоның мэрі болып сайланды, бұл Мантуя провинциясында мэр сайлауында жеңіске жеткен алғашқы әйел болды. Жергілікті коммунистік көшбасшы Нарцисо Вачкари 1951 және 1956 жылдары қалалық сайлауда жеңіске жетті. Италияның жаңа демократиялық билігі еңбек дауларына және саяси белсенділікке көбінесе жауқабақты қарады. 1954 жылдың 27 шілдесінде провинциялық префект Вачкариді саяси сөздері үшін және 1954 жылдың 15 маусымындағы жалпыұлттық ауыл шаруашылығы ереуіліне қатысуға шақырғаны үшін үш айға қызметтен шеттетуге мәжбүрледі. Гойто командасы 1959 жылы Ломбардия және Пьемонт аймақтарында танымал болған тамбурелло спор түрінен ұлттық чемпионатты жеңіп алды. Коммунистік партияның ықпалы одан кейін азайды. Олар 1960 жылғы жергілікті сайлауда жеңіліске ұшырады, нәтижесінде Гойто христиан демократиясының өкілі Алдо Пампуриді мэр етіп сайлады. Партия 1964 жылдың 22 қарашасында Серено Гиндолинимен тағы да қалалық сайлауда жеңіске жетті. 1970 жылдың 7 маусымында өткен қалалық сайлауда христиан демократтары қалалық кеңесте көпшілікті құрды. 1975 және 1980 жылғы сайлауда Partito Socialista Italiano өкілі (бұрынғы христиан демократ кеңесшісі) Ринальдо Рабби коалиция құру үшін келісімге келді: алдымен коммунистермен, содан кейін христиан демократтарымен. Рабби жергілікті деңгейде даулы тұлға болды; ол партия ішіндегі келіспеушіліктерге байланысты социалистік партияның мэрлік кандидатурасынан алынып тасталды, бірақ қалалық саясатта әкім ретінде белсенді болып қала берді. 1985 жылы христиан демократы Сезарино Маркиоро басқарған тұрақсыз коалиция Гойтоны басқарды, бірақ 1987 жылы таратылды. 1989 жылдың 28 мамырындағы сайлау кезінде коммунистік көшбасшы Джанкарло Паджетта өзінің соңғы саяси сөздерінің бірін сөйледі деп хабарланды. 1989 жылдың күзінде Рабби (сол кезде кеңесші) қару-жарақ саудасымен айыпталды және тұтқындалды; ол Гойтодағы қару жасаушының өндірген автоматтарынан Мантуя және Верона аймақтарындағы қылмыскерлерге, сондай-ақ мүмкін мафияға сатқан. Демократиялық социалист, бұрынғы вице-мэр және жоспарлау комитетінің төрағасы Арнальдо Винченциді қорқытып алу және мемлекеттік қызметін теріс пайдалану үшін 22 айға бас бостандығынан айырғаннан кейін ұлттық Corriere della Sera газеті Гойто "аймақтағы ең дүрбелеңді муниципалитет" деген аталымға лайық па деп сұрады. Рабби кейін педофилия үшін Брешияның Кантон Момбеллосында түрмеге қамалды, бірақ оның жазасы үй қамауына ауыстырылды.
Екінші республика (1994 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
1990 жылдардың басында "таза қолдар" (mani pulite) тергеуі Бірінші Республиканы және көптеген саяси партияларды тоқтатты. Бұрынғы коммунистік көшбасшы Энцо Картапати 1991 жылы жаңа Солшыл демократиялық партиясынан Гойто қаласының мэрі болып сайланды және 1994 жылы Солшыл демократтар партиясынан қайта сайланды. 1990 жылдардың соңында Ломбардия лигасы партиясы Мантуя провинциясында және Гойтода айтарлықтай қолдауға ие болды, ал 1998 жылы бұрынғы христиан демократы Пьетро Марказан Лига коалициясын қаланың тұңғыш оңшыл мэрі ретінде жетектеді; ол 2002 жылы қайта сайланды. Марказан 2007 жылы ұлттық деңгейдегі саясатпен айналысу үшін кетіп, Анита Маркетти Лига мен "Forza Italia" партиясының қолдауымен мэр сайлауында жеңіске жетті. Маркетти қалалық балабақшаға тек "христиан ата-аналарының балалары" қабылданатынын мәлімдегенде, ұлттық жаңалықтарға енді. Марказан Маркеттиге қарсы үміткер ретінде түсіп, 2012 жылы үшінші мерзімге сайланды. Социалистік мэр Иларио Чиавентидің ұлы Пьетро Чиавенти 2017 жылы Гойтода "жаңа бет ашуды" уәделеген саяси емес азаматтық тізімнің жетекшісі ретінде мэр болып сайланды. 2000 жылдардың басынан бері бірнеше иммигрант Гойтоға қоныстанды және жергілікті өнеркәсіптерде жұмыс тауып, кейбіреулері Италия азаматтығын алды. 2020 жылдың 1 қаңтарында қалада 1249 шетелдік (халықтың 12,4 пайызы) тұрды; бұл натурализацияланған итальяндық азаматтарды қамтымайды. Ең ірі иммигрант тобы (2020 жылы 536 адам) Солтүстік Үндістанның Пенджаб штатынан. Көптеген үнді иммигранттары – сикхтер, олар жергілікті сүт өнеркәсібінде кәсіпкерлер немесе жұмысшылар ретінде жұмыс істейді және Ривальта-суль-Минчиодағы гурдварада құлшылық етеді. 2015 жылы Гойтода тұратын амритдхари сикх кирпан алып жүргені үшін айыппұл төледі. Бұл айыппұл Италияның жоғарғы кассациялық соты (Corte Suprema di Cassazione) тарапынан бекітілді. Сикхтердің діни бостандығына қол сұғушылық ретінде қарастырылған сот шешімі халықаралық БАҚ-та кирпанға тыйым салу ретінде жарияланды. Үндістанның парламент депутаты Гуржит Сингх Аугла итальяндық дипломаттармен кездесіп, бұл мәселені талқылады, олар кирпанға жалпы тыйым салынбағанын мәлімдеді.
Туған қала
2005 жылдан бері Гоито Германияның Байенфурт қаласымен бауырластық байланыста.