Бұл мақалада 2-дүниежүзілік соғыстағы Болгарияның қатысуы, оның осы соғыстағы бейтараптығы, Ассистік державалармен одағы және Кеңес Одағымен арақатынасы жайлы айтылады. Холокостқа қатысуы да көрсетілген.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Болгарияның Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуы
Involvement of Bulgaria in World War II
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Болгария тарихы 1941 жылдың 1 наурызына дейін бейтараптық кезеңін, 1944 жылдың 8 қыркүйегіне дейін Осі державаларымен одақтасу кезеңін және соғыстың соңғы жылы одақтастармен келісу кезеңін қамтиды. Болгарияның әскери күштері Германияның келісімімен Грекия және Югославия патшалықтарының бөліктерін басып алды, олар 1878 жылғы Сан-Стефано шарттары бойынша болгар ирредентизмі талап еткен жерлер еді. Болгария 22 маусымда басталған Кеңес Одағына қарсы соғысқа қосылу үшін Осінің қысымына қарсы тұрды, бірақ 1941 жылдың 13 желтоқсанында Ұлыбритания мен АҚШ-қа соғыс жариялады. Қызыл Армия 1944 жылдың 8 қыркүйегінде Болгарияға кірді; Болгария келесі күні Германияға соғыс жариялады. Нацистік Германияның одақтасы ретінде Болгария Холокостқа қатысып, Грекия мен Югославияның басып алынған аумақтарындағы 11 343 еврейдің өліміне себепкер болды. Соғыстан 48 000 еврей аман қалды, бірақ олар кемсітушілікке ұшырады. Дегенмен, соғыс кезінде Германиямен одақтас болған Болгария өз территориясының негізгі аймақтарынан еврейлерді депортацияламады. Болгарияның соғыс уақытындағы үкіметі Георгий Кёсеиванов, Богдан Филов, Добри Божилов және Иван Багрянов басшылығымен Германияға жақын болды. Ол 1944 жылдың қыркүйек айының басында Константин Муравьев басшылығымен одақтастарға қосылды, содан кейін бір аптадан кейін төңкеріске ұшырады, ал Кимон Георгиев басшылығымен кеңестік бағытқа бұрылды.
The history of Bulgaria during World War II encompasses an initial period of neutrality until 1 March 1941, a period of alliance with the Axis Powers until 8 September 1944, and a period of alignment with the Allies in the final year of the war. Bulgarian military forces occupied with German consent parts of the Kingdoms of Greece and Yugoslavia which Bulgarian irredentism claimed on the basis of the 1878 Treaty of San Stefano. Bulgaria resisted Axis pressure to join the war against the Soviet Union, which began on 22 June 1941, but did declare war on Britain and the United States on 13 December 1941. The Red Army entered Bulgaria on 8 September 1944; Bulgaria declared war on Germany the next day. As an ally of Nazi Germany, Bulgaria participated in the Holocaust, contributing to the deaths of 11,343 Jews from the occupied territories in Greece and Yugoslavia. Though its native 48,000 Jews survived the war, they were subjected to discrimination. However, during the war, German allied Bulgaria did not deport Jews from the core provinces of Bulgaria. Bulgaria's wartime government was pro German under Georgi Kyoseivanov, Bogdan Filov, Dobri Bozhilov, and Ivan Bagryanov. It joined the Allies under Konstantin Muraviev in early September 1944, then underwent a coup d'état a week later, and under Kimon Georgiev was pro Soviet thereafter.
Бастапқы бейтараптық (1939 жылдың қыркүйегі - 1941 жылдың 1 наурызы)
Болгария Корольдігінің премьер-министрі Георгий Кёсеиванов үкіметі Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда бейтараптық позициясын жариялады. Болгария соғыс аяқталғанға дейін оны сақтауға ниеттенді, бірақ Екінші Балқан соғысы мен Бірінші дүниежүзілік соғыста жоғалған территорияларды қайтару, сондай-ақ көрші елдердегі болгар халқы көп қоныстанған жерлерді иелену арқылы қан төгілмейтін аумақтық пайдаға үміттенеді. 1939 жылға дейін Болгария 1918 жылғы жеңілген елдердің ішінде территориялық сыйлық алмаған жалғыз мемлекет болды. Дегенмен, Болгарияның Балқандағы маңызды геосаяси орны, Екінші дүниежүзілік соғыстың екі тарапынан да күшті сыртқы қысымға ұшырататыны анық болды. Түркияның Болгариямен шабуылдаспау туралы келісімі болды. Осы территорияны қайтару болгарлардың соғысқа тікелей араласпай, басқа аумақтық мәселелерді шешу үмітін арттырды. 1939 жылдың тамызындағы Молотов-Риббентроп келісімінен үміткер болған Болгария, нацистік Германияның құрметін алу үшін басқа елдермен бәсекелесіп, антисемиттік заңдарды қабылдау арқылы ықылас көрсетті. Болгария экономикалық тұрғыдан Германияға тәуелді болды, 1939 жылы Болгария саудасының 65% Германиямен жүргізілді және қару-жарақ келісімімен әскери байланыста болды. Болгар ұлтшылдары 1878 жылғы Сан-Стефано шарттарымен белгіленген кеңейтілген шекараға оралу үшін лобби жасады. Болгар офицерлерінің көп бөлігі Германияны қолдады, ал халықтың басым бөлігі Ресейге жақын болды. Заң бойынша еврейлерге болгар азаматтығын беруге тыйым салынған. Бірақ болгар дипломаттары шетелдік еврейлерге кем дегенде 430 виза (шамамен 1000-ға жуық) берді, олардың 1941 жылы Болгарияда 4000-қа жуығы болды. 1941 жылдың сәуірінен бастап заңның құзыреті Болгарияның соғысқа дейінгі шекарасынан асып, Болгар армиясы басып алған және Болгария талап етіп, басқарған Грекия мен Югославиядағы территорияларға дейін кеңейтілді. Кеңес Одағының Германиямен шабуылдаспау туралы келісімге қол қойғандықтан, бұл шешімге халықтың қарсылығы аз болды және ол бірнеше күннен кейін парламентте қолдау тапты.
The government of the Kingdom of Bulgaria under Prime Minister Georgi Kyoseivanov declared a position of neutrality upon the outbreak of World War II. Bulgaria was determined to observe it until the end of the war; but it hoped for bloodless territorial gains in order to recover the territories lost in the Second Balkan War and World War I, as well as gain other lands with a significant Bulgarian population in the neighbouring countries. Bulgaria had been the only defeated power of 1918 not to have received some territorial award by 1939. However, it was clear that the central geopolitical position of Bulgaria in the Balkans would inevitably lead to strong external pressure by both World War II factions. Turkey had a non aggression pact with Bulgaria. This recovery of territory reinforced Bulgarian hopes for resolving other territorial problems without direct involvement in the War. Bulgaria, as a potential beneficiary from the Molotov–Ribbentrop Pact in August 1939, had competed with other such nations to curry favour with Nazi Germany by gestures of antisemitic legislation. Bulgaria was economically dependent on Germany, with 65% Bulgaria's trade in 1939 accounted for by Germany, and militarily bound by an arms deal. Bulgarian extreme nationalists lobbied for a return to the enlarged borders of the 1878 Treaty of San Stefano. The Bulgarian officer class were mainly pro German while the population at large was predominantly Russophile. The law forbade the granting of Bulgarian citizenship to Jews as defined by the Law. Nevertheless, at least 430 visas (and probably around 1,000) were issued by Bulgarian diplomats to foreign Jews, of which there were as many as 4,000 in Bulgaria in 1941. After April 1941, the Law's jurisdiction was extended beyond Bulgaria's pre war borders to territories in Greece and Yugoslavia occupied by the Bulgarian army and claimed and administered by Bulgaria. With the Soviet Union in a non aggression pact with Germany, there was little popular opposition to the decision, and it was recognized with applause in the Parliament a couple of days later.
Батыс Фракияны, Македонияның көп бөлігін және Поморавледің бір бөлігін аннексиялау
1941 жылғы 6 сәуірде Болгария, Осі державаларына қосылғанына қарамастан, Югославияға немесе Грекияға басып кіруге қатыспады, бірақ әр елдің капитуляциясынан кейін бірден алдын ала келісілген аумақтық пайдаларын басып алуға дайын тұрды. Югославия үкіметі 17 сәуірде капитуляциялады; 19 сәуірде болгар құрлық әскерлері Югославияға енді. Грек үкіметі 30 сәуірде капитуляциялады; Болгарияның оккупациясы сол күні басталды. Болгарияның «Марита» операциясына және Грекияны бағындыруға қосқан үлесі салыстырмалы түрде шағын болды; болгарлар мен «Вермахт» дивизиясы басып кірудің сол жақ фланкісін қорғады. Жоғалған ұлттық территорияларды де-факто біріктіргендігіне қуанған болгарлар Бористі «Біріктіруші патша» деп атады. 1918 жылдан кейін 1700-ден астам болгар шіркеулері мен монастырлары серб немесе грек православиесіне айналдырылды, ал шамамен 1450 болгар мектебі жабылды. 1921 жылғы Грекия мен Түркия арасындағы халық алмасу батыс Фракияның демографиялық құрамын өзгертті, Шығыс Фракиядан Түрік Республикасына көптеген гректер келді, ал көптеген түріктер кетіп қалды. 1941 жылғы маусымдағы ішкі көші-қон және консолидация туралы жаңа заң, 1942 жылғы ақпанда болгар қоныстандырушыларына жер участақтарын бөлу үшін құрылған жаңа жер басқармасы және оңтүстік Македониядан келген этникалық болгарларды Фракияға келіп, кетіп бара жатқан гректерді алмастыруға ынталандыру болгарландыруға көмектесті. 1942 жылғы наурызға қарай Фракияда болгарларға берілген қоныс аудару рұқсаттарының саны 18 925-ке жетті. Болгариядан әкелінген азық-түлік болгарлар басып алған батыс Фракияны Грекиядағы неміс және итальян оккупациялық аймақтарына әсер еткен үлкен ашаршылықтан сақтады, тіпті Фракия Болгария мен Грекияның қалған бөлігінен кем дамыған болса да. Царь Борис болгар армиясының Қызыл Армиямен күресу үшін тиісті жабдықталмағанын немесе жеткілікті жаңғыртылмағанын, Болгарияның бұрынғы орыс одақтастарына қарсы үйден алыс жерде тиімді күреспейтін мерзімі өткен әскерлерге ие екенін айтты. 1941 жылғы 5 наурызда «Марита» операциясы басталғаннан кейін Ұлыбритания Болгариямен дипломатиялық қатынастарды үзіп, бірақ екі тарап та соғыс жарияламады. Көптеген әскери тұтқындар АҚШ Әскери-әуе күштері мен Корольдік әуе күштерінен болды, американдық, британдық, канадтық, австралиялық, голландтық, грек және югослав ұшқыштары 1943 жылғы 25 қарашада Шумендегі болгар армиясының гарнизонының бақылауында ашылған және лейтенант шені бар офицердің мақтауына ие болған әскери тұтқындар лагерінде ұсталды. 1941 жылғы маусымда Германия КСРО-ға басып кірген кезде («Барбаросса» операциясы) жер асты болгар коммунистік партиясы партизандық қозғалысты бастады, үкімет оны қатаң түрде басып тастады. «Барбаросса» КСРО-ны жеңе алмағаннан кейін және АҚШ одақтастарға қосылғаннан кейін Осістер соғысты жеңіліске ұшырауы мүмкін сияқты көрінді. 1942 жылғы тамызда Коммунистік партия, «Звено» қозғалысы және басқа да топтар Германияға қолдау көрсеткен үкіметке қарсы тұру үшін «Отан майданы» фронтын құрды. Партизандық отрядтар Батыс және Оңтүстік Болгарияның таулы аймақтарында ерекше белсенділік танытты. 1943 жылғы тамызда Германияға сапардан екі апта өткен соң, 28 тамызда болгар патшасы Борис III 49 жасында кенеттен қайтыс болды. Оның алты жасар ұлы Симеон II таққа отырды. Симеонның жасынан кейін регенттік кеңес құрылды, оның төрағасы премьер-министр Богдан Филов болды, ол 9 қыркүйекте осы лауазымынан бас тартты. 1943 жылғы 14 қыркүйектен бастап жаңа премьер-министр Добри Божилов көп жағдайда Германияға жақын болды. Борис Болгарияның соғыстан шығуын іздеуді бастады, ал оның сыртқы және ішкі билігінен айырылған регенттік сондай жоспарларды жасады. Иван Багрянов премьер-министр міндетін атқарды. Филов Балқанда одақтастардың қонуы Болгарияға Тракия мен Македониядағы жаңа территорияларды жоғалтпай, одақтастарға қосылуға мүмкіндік береді және тараптардың бірден өзгеруінен кейін Болгарияның неміс оккупациясынан аулақ болуына мүмкіндік береді деп үміттеніп, уақытты ұзартуға тырысты. Бірақ 6 маусымда Нормандияға шабуыл жасау Балқандағы батыстық одақтастардың ірі шабуылына тосқауыл салды. Сонымен қатар, советтік батысқа қарайғы шабуылдар қарқынды жалғасты. Осы уақытта Германия әскерлері Грекиядан шығарылып, Болгария батыс одақтастары үшін стратегиялық маңыздылығын жоғалтты. Багрянов Батысқа көңіл білдірді және совет әскерлері Дунайға жетпей тұрып Болгарияны соғыстан шығаруға үміттенді, осылайша совет оккупациясынан аулақ болуға тырысты. Тамыздың ортасына қарай американдық дипломатиялық қысым және Шумендегі әскери тұтқындар лагеріндегі тұтқындардың қиын жағдайларын егжей-тегжейлі сипаттаған Халықаралық Қызыл Крест комитетінің есебі лагерьдегі жағдайдың жақсаруына әкелді; бұрын одақтас әскери тұтқындарға шектеулі мөлшерде ғана су беріліп, нашар тамақтанды. Ол неміс әскерлерінің шабуылға шақыруын болдырмау үшін Варнадан неміс әскерлерін шығару туралы келісімге қол жеткізді және Болгарияға басқа неміс әскерлерінің келуін тоқтатты. «Отан майданы» фронты үкіметке қолдау көрсетуден бас тартты, оны «нацистерге» жақын, билікте қалуға тырысатын үкімет деп сипаттады. 4 қыркүйекте «Отан майданы» фронты халықтық наразылық акцияларын ұйымдастырды. Совет әскерлері 8 қыркүйекте шекараны кесіп өтті. Олар ертесіне Варна және Бургас сияқты маңызды порты қалаларымен бірге Болгарияның солтүстік-шығыс бөлігін басып алды. Үкіметтің бұйрығымен болгар армиясы қарсылық көрсетпеді.
On 6 April 1941, despite having joined the Axis Powers, the Bulgarian military did not participate in the invasion of Yugoslavia or the invasion of Greece, but were ready to occupy their pre arranged territorial gains immediately after the capitulation of each country. The Yugoslav government surrendered on 17 April; on 19 April, the Bulgarian Land Forces entered Yugoslavia. The Greek government surrendered on 30 April; the Bulgarian occupation began the same day. Bulgaria's contribution to Operation Marita and the Axis conquest of Greece was relatively minor; the Bulgarians and a Wehrmacht division guarded the left flank of the invasion. Bulgarians, elated by the de facto unification of lost national irredenta, named Boris "King Unifier". After 1918, more than 1,700 Bulgarian churches and monasteries had been converted to Serbian or Greek Orthodoxy, and some 1,450 Bulgarian schools closed. The demographics of western Thrace had been changed by the 1921 population exchange between Greece and Turkey, with the arrival of many Greeks from East Thrace in the Turkish Republic and the departure of many Turks. Bulgarization was encouraged by a new law on internal migration and consolidation in June 1941, by a new land directorate to facilitate Bulgarian settlers set up in February 1942 with plots of land distributed to officials, and by incentives for ethnic Bulgarians from southern Macedonia to move to replace departing Greeks in Thrace. By March 1942, resettlement permits issued to Bulgarians in Thrace numbered 18,925. Because food was brought in from metropolitan Bulgaria, Bulgarian occupied western Thrace was spared the great famine that affected German and Italian occupation zones in Greece, even though Thrace was less developed than either Bulgaria or the rest of Greece. Tsar Boris's position was that the Bulgarian army was not equipped properly or modernised sufficiently to face the Red Army, with conscript soldiers who would not fight effectively far from home against Bulgaria's former Russian allies. On 5 March 1941, after the start of Operation MARITA, Britain severed diplomatic relations with Bulgaria but neither side declared war. Most POWs were from the United States Army Air Forces and the Royal Air Force, with American, British, Canadian, Australian, Dutch, Greek, and Yugoslav airmen were all interned at a prisoner of war camp opened on 25 November 1943 under the control of the Bulgarian Army's garrison at Shumen and commended by an officer of lieutenant rank. When Germany invaded the USSR in June 1941 (Operation BARBAROSSA), the underground Bulgarian Communist Party launched a guerrilla movement, which was repressed severely by the government. After BARBAROSSA failed to defeat the USSR, and the US joined the Allies, it seemed that the Axis might lose the war. In August 1942, the Communist Party, the Zveno movement, and some other groups formed the Fatherland Front to resist the pro German government. Partisan detachments were particularly active in the mountain areas of western and southern Bulgaria. Two weeks after a visit to Germany in August 1943, Bulgarian Tsar Boris III died suddenly on 28 August aged 49. His six year old son Simeon II succeeded to the throne. Because of Simeon's age, a regency council was set up, headed by Prime Minister Bogdan Filov, who gave up that office on 9 September. The new Prime Minister from 14 September 1943, Dobri Bozhilov, was in most respects as pro German. Boris had begun to seek Bulgaria's escape from war, and the regency, which lacked his authority abroad and at home, made similar designs. Ivan Bagryanov took over as prime minister. Filov tried to play for time, hoping that an Allied landing in the Balkans would allow Bulgaria to join the Allies without the loss of the new territories in Thrace and Macedonia, and avoid the German occupation of Bulgaria that would follow an immediate change in sides. But the invasion of Normandy on 6 June ended any possibility of a major western Allied offensive in the Balkans. Meanwhile, Soviet westward offensives continued apace. Also at this time, German forces were being withdrawn from Greece, and Bulgaria had lost its strategic significance to the western Allies. Bagryanov had sympathies for the West, and hoped to disengage Bulgaria from the war before Soviet forces reached the Danube, thus avoiding Soviet occupation. By the middle of August, American diplomatic pressure and a report of the International Committee of the Red Cross which had detailed hardships of the inmates had caused conditions at the POW camp at Shumen to be improved; before this, the Allied POWs were allowed only limited water and suffered from malnutrition. He had success in negotiating the withdrawal of the German forces from Varna on the grounds that their presence invited an Allied attack, and blocked the arrival of any more German troops in Bulgaria. Support for the government was withheld by the Fatherland Front, which described it as pro Nazis attempting to hold on to power. On 4 September, the Fatherland Front organized popular strikes. Soviet forces crossed the border on 8 September. They occupied the north eastern part of Bulgaria along with the key port cities of Varna and Burgas by the next day. By order of the government, the Bulgarian Army offered no resistance .
Холокост
Болгарияның нацистік Германиямен одақтасуы кезінде болгар үкіметі еврейлер мен басқа да азшылықтарға қарсы шаралар мен заңнама енгізді; 1939 жылдың қыркүйегінде шетелдік азаматтар деп саналатын барлық еврейлер – шамамен 4000 адам – елден қуылды. Көпшілігі Палестинаға қашып, үлкен қиындықтармен жетті. Ішкі істер министрі Петр Габровский мен Александр Белев Нюрнберг заңдарын зерттеп, 1940 жылы 1941 жылдың қаңтарынан бастап күшіне енген Ұлтты қорғау туралы заңды қабылдады. Осы заң арқылы Болгарияның бақылауындағы еврейлер көптеген мамандықтардан, университеттерден, кәсіподақтардан, мемлекеттік қызметтен және белгілі бір қоғамдық орындардан шеттетілді. Сонымен қатар, еврейлерден арнайы жеке куәлік алып жүру талап етілді, «болгар емес» есімдерді таңуға немесе болгарлармен некеге тұруға тыйым салынды. 1941 жылы болгар ирредентистері Грекия мен Югославиядан талап етілген аумақтарды басып алып, Скопье, Битола және Беломора облыстарын құрды, бұл Болгариядағы еврей халқының санын шамамен 60 000-ға дейін арттырды. Ұлтты қорғау туралы заң бойынша, оларға болгар азаматтығы алуға тыйым салынды. Ұлтты қорғау туралы заң 1942 жылғы 26 тамыздағы жарлықпен (наредби) толықтырылды, ол еврейлерге қатысты шектеулерді күшейтті, еврейлік ұғымын кеңейтті және еврей емес екенін дәлелдеу үшін қажетті талаптарды арттырды, сондай-ақ бостандықтарды (привилегияларды) алу үшін қажетті дәлелдерді күшейтті. Бұдан кейін еврейлер сары жұлдыз тағуға міндетті болды, тек христиандық қадір-қасиетін қабылдаған және шүкірлік ету рәсімін өткергендер ғана осы талаптан босатылды. 1940 жылғы 1 қыркүйектің алдында христиандық рәсім бойынша еврей емес адамға үйленген және 1941 жылғы 23 қаңтардағы Ұлтты қорғау туралы заң күшіне енгенге дейін шүкірлік ету рәсімінен өткен болгар еврейлеріне берілген босатулар алынып тасталды. Соғыстан жетім қалғандарға, соғыстан жесір қалғандарға және мүгедек жауынгерлерге берілген босатулар енді тек «басқа еврейлермен бәсекелескен жағдайда» ғана қолданыла бастады. Егер адам қылмыс жасаса немесе «үкіметке қарсы» немесе «коммунист» деп танылса, осындай артықшылықтардың барлығы жойылуы немесе тыйым салынуы мүмкін еді. Болгария Германиямен еврейлерді осылай жеткізу туралы келісімге қол қойған жалғыз ел болды; Болгария олардың қуылғандарының құнын төлеуге келісті және құжатта олардың тағдыры неміс қолында болғандықтан Болгария олардың елге оралуын сұрамайтыны нақты көрсетілді. Ұлтты қорғау туралы заңда еврейлердің міндетті әскери қызметін тұрақты армияда емес, еңбек батальондарында өтеуі талап етілді. Болгарияда 1920 жылы Болгария армиясының мөлшерін шектеген және тұрақты армияға шақыруды тоқтатқан Нойли-сюр-Сен келісімін айналып өту үшін мәжбүрлі еңбек батальондары құрылды. 1943 жылдың наурыз айында болгар әскерлері мен әскери полициясы болгар басып алған Грекия Македониясы мен Югославиядағы Вардар Македониясындағы еврейлерді ұстады. Македониядан 7 122 және Фракиядан 4 221 адамды транзиттік концентрациялық лагерьлер арқылы Болгарияның Дунай порты Ломға жіберді, онда олар кемеге мініп, өзенмен жоғары Венаға, содан кейін Треблинкаға жеткізілді; олардың көбісі өлтірілді. Белев 24 мамырда астанадан еврейлерді қууды бұйырды: 19 000 софиялық еврейлер белгілі бір ауылдық аймақтар мен қалаларға айдалып кетті. Қалғандары мүлікті «аса төмен» бағаға сатуға мәжбүр болды немесе олардың мүлігі ұрланды. Кеңес әскери тұтқындары мен тұтқындалған кеңес азаматтары Отан майданы билікті қолға алған кезде Свети Кирик ДПОДС тұтқын лагерінен босатылды. 1944 жылғы 28 қазанда Мәскеуде одақтастармен келісімге қол қойылды. Келісімге Джордж Ф. Кеннан, Андрей Вышинский және сэр Арчибальд Кларк Керр қол қойды, олардың атынан маршал Федор Толбухин және лейтенант-генерал Джеймс Гаммелл одақтастар мен Біріккен Ұлттар Ұйымы үшін, ал болгарлар үшін сыртқы істер министрі Петко Стайнов, қаржы министрі Петко Стоянов, Никола Петков және Добри Терпешев портфельсіз министрлер ретінде қол қойды. Македонияда болгар әскерлері неміс әскерлерімен қоршалып, жоғары әскери басшылардың сатқындығына ұшырап, Болгарияның ескі шекарасына қайта оралды. Коммунистік қарсылықтан айырмашылығы, Ішкі Македониялық Революциялық Ұйымының (IMRO) оңшыл жақтастары Македония мәселесін болгарларға қолдау көрсететін тәуелсіз Македония мемлекетін құру арқылы шешуге тырысты. Осы уақытта IMRO басшысы Иван Михайлов қайтадан басып алынған Скопьеге келді, онда немістер IMRO құрылымдары мен Охрана негізінде Македония мемлекетін құруды үміттенеді. Германия соғысты жеңгенін түсініп, қан төгілуді болдырмау үшін екі күннен кейін ол бас тартты және жолға шықты. Жаңа болгар коммунистік үкіметінің басшылығымен 1944 жылдың қыркүйегінде үш болгар армиясы (барлығы шамамен 455 000 адам) Югославияға кірді және кеңес және югослав әскерлерімен бірге Ниш және Скопьеге Грециядан шығып жатқан неміс әскерлерін тоқтату мақсатымен жол тартты. Оңтүстік және шығыс Сербия мен Македония бір ай ішінде босатылды, ал 130 000 адамнан тұратын болгар Бірінші армиясы 1945 жылдың сәуір айында Германияны жеңіп, Австрияға кірді. 1945 жылғы 8 мамырда Германиядағы наци үкіметі капитуляциялаған күні британдық Сегізінші армиясымен Клаганфурт қаласында байланыс орнатылды. Содан кейін генерал Владимир Стоячев британдық V корпусының командирі Чарльз Кейтлимен демаркация келісіміне қол қойды.
During Bulgaria's alliance with Nazi Germany, the Bulgarian government introduced measures and legislation targeting Jews and other minorities; in September 1939 all Jews regarded as foreign nationals – some 4,000 – were expelled. Most fled eventually to Palestine, arriving there after considerable difficulty. Interior Minister Petar Gabrovski, and Alexander Belev, having studied the Nuremberg Laws, introduced in 1940 the Law for Protection of the Nation, in force from January 1941. By this means, Jews under Bulgaria's control were excluded from most professions, universities, and trades unions, from all government service, and from certain public areas. Moreover, Jews were required to carry special identity cards, were forbidden to bear "non Jewish" names or marry Bulgarians. The Bulgarian irredentist seizure in 1941 of coveted territory from Greece and Yugoslavia and the formation of the new oblasts of Skopje, Bitola, and Belomora increased Bulgaria's Jewish population to around 60,000. These were forbidden to have Bulgarian citizenship under the Law for the Protection of the Nation. The Law for the Protection of the Nation was followed by a decree law (naredbi) on 26 August 1942, which tightened restrictions on Jews, widened the definition of Jewishness, and increased the burdens of proof required to prove non Jewish status and exemptions (privilegii). Jews were thereafter required to wear yellow stars, excepting only those baptized who practised the Christian eucharist. Bulgarian Jews married to non Jews by Christian rite before 1 September 1940 and baptized before the 23 January 1941 enforcement of the Law for the Protection of the Nation, rescinding the exemptions allowed to such cases allowed by the Law. Exemptions for war orphans, war widows, and the disabled veterans were henceforth applicable only "in the event of competition with other Jews", and all such privilegii could be revoked or denied if the individual were convicted of a crime or deemed "anti government" or "communist". Bulgaria is the only nation to have signed an agreement with Germany to supply Jews in this way; Bulgaria agreed to meet the cost of their expulsion and the document explicitly noted that Bulgaria, knowing their fate in German hands, would never request the Jews' repatriation. The Law for the Protection of the Nation stipulated that Jews fulfil their compulsory military service in the labour battalions and not the regular army. Forced labour battalions were instituted in Bulgaria in 1920 as a way of circumventing the Treaty of Neuilly sur Seine, which limited the size of the Bulgarian military and ended conscription into the regular military. In March 1943 Bulgarian troops and military police rounded up the Jews in Bulgarian occupied Greek Macedonia and Vardar Macedonia in Yugoslavia 7,122 from Macedonia and 4,221 from Thrace, and sent them to via transit concentration camps to the Bulgarian Danube port of Lom, where they were embarked and taken upriver to Vienna and thence to Treblinka; nearly all were killed. Belev ordered the expulsion on 24 May of Jews from the capital: 19,000 Sofia Jews were deported to specific rural areas and towns. the rest they were forced leave behind, to sell at "abusively low" prices, or which was otherwise pilfered or stolen. Soviet POWs and interned Soviet citizens were released from Sveti Kirik DPODS detention camp when the Fatherland Front took power. An armistice with the Allies was signed on the 28 October 1944 in Moscow. Signatories were George F. Kennan, Andrey Vyshinsky, and Sir Archibald Clark Kerr represented by Marshal Fyodor Tolbukhin and Lieut. Gen James Gammell for the Allies and the United Nations Organization, and for the Bulgarians the Foreign Minister Petko Stainov, Finance Minister Petko Stoyanov, and Nikola Petkov and Dobri Terpeshev as ministers without portfolio. In Macedonia, the Bulgarian troops, surrounded by German forces, and betrayed by high ranking military commanders, fought their way back to the old borders of Bulgaria. Unlike the Communist resistance, the right wing followers of the Internal Macedonian Revolutionary Organization (IMRO) saw the solution of the Macedonian Question in creating a pro Bulgarian Independent Macedonian State. At this time the IMRO leader Ivan Mihailov arrived in German reoccupied Skopje, where the Germans hoped that he could form a Macedonian state on the base of former IMRO structures and Ohrana. Seeing that Germany had lost the war and to avoid further bloodshed, after two days he refused and set off. Under the leadership of a new Bulgarian pro Communist government, three Bulgarian armies (some 455,000 strong in total) entered Yugoslavia in September 1944 and alongside Soviet and Yugoslav forces, moved to Niš and Skopje with the strategic task of blocking the German forces withdrawing from Greece. Southern and eastern Serbia and Macedonia were liberated within a month and the 130,000 strong Bulgarian First Army continued to Hungary, driving off the Germans and entering Austria in April 1945. Contact was established with the British Eighth Army in the town of Klagenfurt on 8 May 1945, the day the Nazi government in Germany capitulated. Then Gen. Vladimir Stoychev signed a demarcation agreement with British V Corps commander Charles Keightley.
Соңы және нәтижелері
Екінші дүниежүзілік соғыстың салдарынан Кеңес Одағы Болгарияға басып кірді және 1946 жылы Георгий Димитров басшылығымен коммунистік режим орнатылды. 1946 жылы монархия жойылып, патша елден қуылды. Болгария Халық Республикасы 1990 жылға дейін сақталды. Қызыл Армия 1947 жылға дейін Болгарияны оккупациялап тұрды. Болгария 1954 жылы Варшава шартына қосылды және 1968 жылы Варшава шартының Чехословакияға жасаған басып кіруіне қатысты. Болгарияның Кеңес Одағымен жасасқан келісімі Грек және Югославия Македониясы мен Фракияда Болгарияның барлық оккупацияланған және талап етілген территорияларын тапсырғанмен, 1947 жылғы Париж бейбіт шарты соғыс кезінде Оңтүстік Добруджаның Болгарияға қосылуын растады. Осылайша Болгария, Хорватиядан басқа, соғысқа дейінгі территориясын ұлғайтқан жалғыз Остік держава болды. Эгей аймағының оккупацияланған бөліктері мен Вардар Македониясы Болгария шекарасында қалды, ал 150 000 болгар Батыс Фракиядан қуылды. Соғыс кезіндегі ауыр сынақтардан кейін Болгарияда қалған еврейлердің көпшілігі, 1944 жылдың қыркүйегінде шамамен 50 000 адам эмиграция жасады. Олардың 35 000-ға жуығы Британдық Мандат астындағы Палестинаға, ал қалғандарының көп бөлігі 1948 жылдан кейін Израиль мемлекетіне кетті. 1950 жылдардың басына қарай 45 000-ға жуық болгар еврейі соғыстан кейінгі коммунистік мемлекетті тастап кеткен еді.
As a consequence of World War II, the Soviet Union invaded Bulgaria and a Communist regime was installed in 1946 with Georgi Dimitrov at the helm. The monarchy was abolished in 1946 and the tsar sent into exile. The People's Republic of Bulgaria was established, lasting until 1990. The Red Army remained in occupation of Bulgaria until 1947. Bulgaria later joined the Warsaw Pact in 1954 and 1968 Warsaw Pact invasion of Czechoslovakia. Though the Bulgarian armistice with the Soviet Union had surrendered all territory occupied and claimed by Bulgaria in Greek and Yugoslavian Macedonia and Thrace, the Paris Peace Treaties of 1947 confirmed the incorporation of Southern Dobruja into Bulgaria during the War, thus making Bulgaria, apart from Croatia the only Axis country that increased its pre war territory. The occupied parts of the Aegean region and Vardar Macedonia remaining within the borders of Bulgaria were returned, with 150,000 Bulgarians being expelled from Western Thrace. Subsequent to their ordeal during the war, most of Bulgaria's remaining Jews, some 50,000 in September 1944 emigrated. About 35,000 left for Palestine during the British Mandate and the great majority of the remainder departed to the post 1948 State of Israel; by the first years of the 1950s some 45,000 Bulgarian Jews had left the post war communist state.
Қарулы күштер
Соғыс аяқталған кезде Болгария шамамен 450 мың адамды жұмылдыра алды. Әскери техниканың көп бөлігі неміс жасалған еді. 1945 жылға қарай Болгария кеңес қару-жарағын да алды, көбінесе шағын қару-жарақтан.
By the end of the war, Bulgaria managed to mobilize about 450,000 men. Military equipment was mostly of German origin. By 1945, Bulgaria had also received stocks of Soviet weaponry, mostly small arms.