Кіріспе
Француз иезуит математигі. Ағылшын патристикалық ғалымы және бенедиктин абысы Жак де Билли (абат) (1535–1581) туралы мәліметтер үшін қараңыз. Жак де Билли (18 наурыз 1602 – 14 қаңтар 1679) – француз иезуит математигі. Компиень қаласында туған ол кейін Иса қоғамына қосылды. 1629–1630 жылдары Билли Пон-а-Муссондағы иезуит колледжінде математика пәнінен сабақ берді. Ол сол кезде теологияны оқып жатқан болатын. 1631–1633 жылдары Билли Реймстегі иезуит колледжінде математикадан сабақ берді. 1665–1668 жылдары Дижондағы иезуит колледжінде математика профессоры болды. Оның шәкірттерінің бірі Жак Озана еді. Билли сонымен қатар Гренобльде де сабақ берді. Ол Шаллон-ан-Шампань, Лангр және Сен қалаларындағы иезуит колледждерінің ректоры қызметін де атқарды. Реймсте Биллидің оқушысы болған математик Клод Гаспар Баше де Мезиряк оның жақын досы болды. Билли математик Пьер де Фермамен хат алмасып тұрды.
For the English patristic scholar and Benedictine abbot, see Jacques de Billy (abbot) (1535–1581). Jacques de Billy (March 18, 1602 – January 14, 1679) was a French Jesuit mathematician. Born in Compiègne, he subsequently entered the Society of Jesus. From 1629 to 1630, Billy taught mathematics at the Jesuit College at Pont à Mousson. He was still studying theology at this time. From 1631 to 1633, Billy taught mathematics at the Jesuit college at Rheims. From 1665 to 1668 he was professor of mathematics at the Jesuit college at Dijon. One of his pupils there was Jacques Ozanam. Billy also taught in Grenoble. He also served as rector of a number of Jesuit Colleges in Châlons en Champagne, Langres and in Sens. The mathematician Claude Gaspard Bachet de Méziriac, who had been a pupil of Billy's at Rheims, became a close friend. Billy maintained a correspondence with the mathematician Pierre de Fermat.
Еңбектері мен мұралары
Билли сандар теориясында бірқатар нәтижелер шығарды, олар оның есімімен аталады. Бачет Биллиді белгісіз талдаумен таныстырды. Биллидің математикалық еңбектеріне «Диофант Редививус» кіреді. Астрономия саласында ол бірнеше астрономиялық кестелерді жариялады. 1656 жылы Пьер Паллиот алғаш рет Дижон қаласында жариялаған Биллидің күн және ай тұтылуының кестелері «Tabulae Lodoicaeae seu universa eclipseon doctrina tabulis, praeceptis ac demonstrationibus explicata» деп аталады. Оған «Adiectus est calculus, aliquot eclipseon solis & lunae, quae proxime per totam Europam videbuntur» (Еуропаның барлық аймақтарында жақын арада көрінетін күн мен айдың бірнеше тұтылуының есебі) қосылған. Кестелер 1656-1693 жылдар аралығында есептелген. Бұл жұмыста сондай-ақ Париж меридианы негізіндегі күн мен ай кестелері де бар. Онда астрономиялық есептеулерге қатысты мәселелер де егжей-тегжейлі қарастырылған. Билли ғылымда астрологияның рөлін жоққа шығарған алғашқы ғалымдардың бірі болды. Ол кометалардың зиянды әсері туралы ежелгі түсініктерді де жоққа шығарды. Ол Дижон қаласында қайтыс болды. Ай бетіндегі Билли кратері оның құрметіне аталған.