Кіріспе
16-17 ғасырдағы ағылшын театр кәсіпкері
Кэтберт Бербидж (15 маусым 1565 – 15 қыркүйек 1636) – ағылшын театр қайраткері, Джеймс Бербидждің ұлы, Шоредичтегі «Театр» құрылысын салған адам және актер Ричард Бербидждің ағасы. 1589 жылдан бастап ол «Театрдың» жерді жалға алу құқығына ие болды. «Глобус» театрының құрылысындағы басты рөлімен әйгілі, ол төрт онжылдық бойы Шекспир труппасы – «Корольдің адамдарының» табысы мен дамуына зор үлес қосты.
Отбасы
Қазіргі кезде Бурбиджтер отбасы Лондонға Кенттегі Бромлиден келген деп саналады. 1565 жылдың 15 маусымында Лондон гильдиясының жанындағы Сент-Стивен Кольман көшесінде крещение алған Катберт Бербидж, Джеймс Бербиджтің (шамамен 1531–1597) және Эллен Брэйннің (шамамен 1542–1613) аман қалған екі ұлының үлкені болды. Эллен Брэйн – Лондон тігіншісі Томас Брэйннің (шамамен 1562 жылы қайтыс болған) және оның әйелі Элис Барлоудың (шамамен 1566 жылы қайтыс болған) қызы. Оның кіші інісі белгілі актер Ричард Бербидж еді. Оның екі әпкесі болды: Елен (1574 жылдың 13 маусымында крещение алған, 1596 жылдың 13 желтоқсанында жерленген) және Элис (1576 жылдың 11 наурызында крещение алған).
Шордичтегі театр
Бербидждің әкесі оны леди Берлидің екінші туысы, 1-ші бароны Уильям Сесилдің ер адамдарымен жұмыс істеуге жіберді. Уоллестің айтуынша, Кутберт Бербидждің Коуптың «қызметшісі» лауазымы қазынашылықтағы кеңсе кезеншісі болған. 1586 жылдың маусым айында ол кәмелетке толды және әкесіне Шордичтегі Театр туралы заңды дауға қосылды. Сол жылдың тамызында Лондон бақшасы Джон Брэйн, оның әкесінің інісі, Уайтчапелдегі Джордж мейрамханасының құрылысындағы серіктесі, Лондон алтын шебері Роберт Майлздың қолынан соққы алғаннан кейін, өлтіруге қатысты тергеу кезінде «қазаға тартылды». Джеймс Бербидж пен Брэйн бастапқыда Шордичтегі Театрдың құрылысын бірге қаржыландырған; кейін Брэйн өзін банкротқа ұшыратты деп мәлімделді. Алайда олардың серіктестіктің шарттарын реттейтін жазбаша келісімдері болмаған және бұдан бұрын олар келіспей қалған. Баласыз болған Брэйн өзінің Театрдағы үлесін Джеймс Бербидждің балаларына қалдыру туралы өсиетін қайта қарастыра алмады, өйткені ол мұны жасауға уәде берген болатын, ал Бербидж Брэйнге 13 сәуірде Джайлс Алленмен қол қойған 21 жылдық жер жалға алу келісімшартында жартылай үлесін бермеді және оны тек өз атынан сақтады. 1577 жылдың 9 тамызында жалға беру туралы шарт жасалды, ал 1578 жылдың 22 мамырында Бербидж 400 фунт стерлинг сомасына Брэйнге жер жалға беру туралы шарттың жартысын беруді талап ететін облигацияға қол қойды, бірақ бұл ешқашан жасалмады. Брэйн Бербиджді қос саудада айыптап, келесі айда серіктестер дауларын екі досының төрелігіне тапсырды, оның барысында Бербидж Брэйнге соққы берді және олар ұрыс-керіске түсті. 1578 жылдың 12 шілдесінде төрешілер өз шешімдерін қамтитын баптарды ұсынды, ал Бербидж пен Брэйн орындауға кепілдік ретінде 200 фунт стерлинг сомасына облигацияларға қол қойды. Брэйн кредиторларынан қашу үшін, тек Театрға қатысты ғана емес, сонымен қатар Роберт Майлзбен Джордж мейрамханасының құрылысына байланысты, Брэйн өзінің мүлкін сыйға тарту туралы түрлі актілерге қол қойды. 1579 жылдың 26 қыркүйегінде Бербидж Лондон бакалеяшысынан 125 фунт стерлинг 8 пен 11 динар қарыз алды, Джон Хайд, ол Театрдың жер жалға алу шартын бір жылға ипотекаға берді. Хайдқа ақы төленбеді, ал жер жалға алу шарты 1580 жылдың 27 қыркүйегінде Хайдқа берілді. Хайд Бербиджге театрды жалғастыруға рұқсат берді және жалға беру мерзімін ұзартты, бірақ ол қайтадан Хайдқа төлем жасамағаны үшін жоғалтылды. Хайд 1582 жылдың маусым айында Бербиджді қарыз үшін тұтқындатты және Брэйнды театрдың үлескері ретінде ұстауға тырысты. Сол жылы, 1582 жылы, Эдмунд Пекхэм Джайлс Алленді Театр тұрған жердің меншік құқығы бойынша сотқа берді. Олардың даулары сол дәрежеге дейін көтерілді, өйткені Кэтберт Бербидж кейін 1600 жылы орнынан түскендей, оның әкесі күні-түні Театрды күзету үшін адамдарды жалдауға мәжбүр болды. Орындау тоқтатылды, ал онда ойнаған Лестер еркектері компания ретінде таратылды. Кейін Джеймс Бербидж лорд Хансдонның адамы болды, ал 1583 жылдан бастап Хансдонның адамдары, 1585 жылдан бастап лорд Чемберленнің адамдары ретінде белгілі, театрда өнер көрсетті. Осылайша, 1586 жылдың тамызында Брэйн қайтыс болған кезде Брэйннің Театрға қаржылық қызығушылығын дәлелдеген жалғыз заңдық құжаттар ол Бербиджге қол қоюға мүмкіндік берген екі облигация болды. Джеймс Бербидж Брэйннің жесірі Маргаретке (туған есімі Стоуэрс) қысқа уақытқа пайданың бір бөлігін берді, бірақ кейін оны тоқтатты. Шамамен сол уақытта Хайд, жер жалға алудың заңды иесі ретінде, өзінің мүддесін күйеуінің әкесі Джордж Клауға сатқанын жалған айтып, Джеймс Бербиджді театрдан алып тастап, оны Клаугпен ауыстыруға тырысты. 1587 жылдың басында Маргарет Брэйн Роберт Майлздың қаржылық қолдауымен Джеймс Бербиджді жалпы құқықта бонктарды қалпына келтіру немесе жер жалға алудағы жер үлесін және театрдың пайдасын алу үшін сотқа берді. Сол жылы Брэйн өзінің сыйлық актілерінің бірін жасаған Роберт Гарднердің орындаушылары да Бербиджді сотқа берді. 1588 жылдың күзінде Бербидж Маргарет Брэйнге қарсы жеке іс қозғады, ал Маргарет Брэйн кейіннен Канцелярияда қарсы іс қозғады. Бербидж пен жесір Брэйн арасындағы заңдық күрес он жыл бойы жалғасты, Бербидж әрқашан жеңімпаз болып шығады. Осы сот процестері жалғасып жатқан кезде Джеймс Бербидж пен Маргарет Брэйн екеуі де Хайдтан жер жалға алу туралы тапсырма алуға тырысты. 1589 жылдың маусым айында Джеймс пен Кэтберт Бербидж екеуі де Кэтберттің жұмыс берушісі Уолтер Коуптан көмек сұрады, ол Хайдқа хат жазып, егер Хайд теат�...
Саутварктегі Глобус
Кэтберт Бербиджге театрдың жалға беру мерзімі аяқталғаннан кейін Лорд Чемберленнің труппасына жаңа орын табу міндеті жүктелді. Джеймс Бербидждің компаниясын Блэкфрайрс театрына көшіру әрекеті Блэкфрайрстің бай тұрғындарының қарсылығына тап болды; Бербидж бен труппа алдымен дағдарысқа ұшырады. Жалға беру шартын жаңартуға жасалған соңғы әрекет сәтсіз аяқталғаннан кейін, Бербидж шара қолданды. Ол Blackfriars театрын импресарио Генри Эвансқа жалға берді, оның балалар спектакльдерін қою ниеті қарсылық тудырмады. Театр жағдайы одан да қиын болды. Бірақ жалға алу шарты бойынша, ол мерзім біткенге дейін ғимараттың ағаш конструкциясын пайдалануға құқылы еді. Ол мұны істемеген соң, Аллен ағаштарды өз мақсатына пайдалану ниетін жариялады. Жаңа театрына орын іздеген Бербидж Николас Брендпен Банксайдтағы Мейд-Лейндегі жер учаскесін жалға алу туралы ауызша келісім жасады, бұл жер Филип Хенслоудың Rose театрына жақын орналасқан. Бербидж Питер Стритті ескі театрының құрылысын бұзып, сақталған материалдардың барынша көлемін пайдаланып жаңа театр салмаққа жалдады. 1598 жылдың 28 желтоқсанында Кэтберт, Ричард, Уильям Смит ("Уолтем Кросс, Гертфорд графтығының джентльмені"), Стрит және тағы он екі адам театрды бұзып, барлық ағаш пен қаңқаны Темза арқылы тасып, қайтадан орнатып қойды. Бұл жаңа театр Глобус деп аталды. Ол 1599 жылдың қыркүйегіне қарай ашылды. (Осы аралықта Чемберленнің труппасы Шордичтегі Curtain театрында өнер көрсеткен көрінеді). Глобус Чемберленнің труппасына және олардың ізбасарларына, Корольдің труппасына келесі төрт онжылдыққа тұрақты орын болды. Кэтберт пен оның бауыры жаңа орынды бес актерге (Уильям Шекспир, Джон Хемингс, Августин Филлипс, Томас Поуп және Уильям Кемп) топ ретінде, үйдің табысының жартысын бөлісу арқылы қаржылады: бұл келісім труппаның құрылымын нығайтып, Чемберленнің труппасының Лондондағы ең беделді труппа ретіндегі орнына көмектесті. Ричард Робинсон және Уинифред (1642 жылы қайтыс болған), оның әйелі Уильям Хемингс, Джозеф Тейлор және Джон Лоуинмен бірге Бербидж 1632 жылдың 28 қаңтарында Глобустың иесі сэр Мэтью Брендке қарсы шағым арызын Сотқа жолдады, бұл шағым сэр Мэтью Брендтің әкесі Николас Брендтен бастапқыда берілген 31 жылдық жалға алу мерзімін ұзартуды растау мақсатында жасалды.
Өлім
Барбидж 1636 жылы жетпіс бір жасында қайтыс болғанға дейін Глоб театрының сақтаушыларының бірі болды, және бұл қызмет оған мол табыс әкелген сияқты; ол әсем ауданның бірі – Сент-Джайлс-Крипплегейттегі үйde тұрды, сонымен қатар Миддлсексте де мүлкі болды.
Сахнада
Билли Неверс Вест-Эндтегі "& Джульетта" спектаклінде Кэтбертті Шекспирдің көңілді жанкүйері ретінде сомдайды.