Әзірбайжан ақыны Ахмед Жавад: Өмір және шығармашылығы
Ahmad Javad
Ахмед Жавад – әзірбайжан ақыны, Әзірбайжан Республикасының мемлекеттік әнұранының авторы. Советтік қуғын-сүргінге ұшырады. Биографиясы, өлеңдері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Әзірбайжан ақыны
Azerbaijani poet
Ахмад Жавад (5 мамыр 1892 – 13 қазан 1937) – 1918–1920 жылдардағы Әзірбайжан Демократиялық Республикасында қолданылған және 1991 жылдан бері қайта қолданылып келе жатқан Әзірбайжанның ұлттық әнұранының сөзін жазғандығымен, сондай-ақ "Чирпинирди қара теңіз" атты тағы бір өлеңімен танымал Әзірбайжан ақыны. Кейіннен ол кеңес үкіметі тарапынан тұтқындалып, 1937 жылдың 13 қазанында жас әзірбайжан ақындарына "Мусават" рухындағы ұлтшылдықты таратуға тырысқандығы айыбымен атылды.
Ahmad Javad (; May 5, 1892 – October 13, 1937) was an Azerbaijani poet who is best known for writing the words of the National Anthem of Azerbaijan used under the 1918–1920 Democratic Republic of Azerbaijan, and again since 1991, and another poem named Chirpynirdi gara deniz. He was later arrested by the Soviet regime and executed on October 13, 1937, accused of trying to spread Musavat inspired nationalism to young Azerbaijani poets.
Өмірбаян
Ахмад Жавад Ахунзаде 1892 жылы 5 мамырда Ресей империясының Елизаветполь уезінің Ашағы Сейфәли ауылында дүниеге келген. Әкесі 1897 немесе 1898 жылы, оның жас кезінде қайтыс болды. Бастауыш білімін үйде алып, түрік, парсы, араб тілдерін және шығыс әдебиетін оқыды. 1912 жылы Гянджадағы діни семинарияны бітірген соң мұғалім болып жұмыс істеді. Бірінші Балқан соғысында Кавказ еріктілерінің отрядында Осман империясы жағында соғысты. "Гошма" (1916) және "Далға" (1919) атты өлең кітаптарын жариялады. 1918 жылы Мәммәд Әмин Расулзаденің ұсынысымен "Мусават" партиясына қосылды және 1920-1923 жылдары оның Орталық Комитетінің мүшесі болды. 1923 жылы тұтқындалып, кейін босатылды. Жавад "Әзірбайжан, Әзірбайжан!" шығармасында АДР-дың жариялануы туралы, ал "Әзірбайжан туына" деген өлеңінде Әзірбайжан туы туралы жазды. АДР кезінде оқытуды жалғастырып, Әзірбайжан университетін құруға көмектесті. "О, сарбаз!" өлеңінде 1918 жылы Әзірбайжан жағында соғысқан түрік армиясын мақтады. Кеңес билігі орнағаннан кейін Жавад сабақ беруді жалғастырды. 1920 жылы Гусар ауданындағы Хулуг ауылында мектеп директоры және орыс және әзербайжан тілдерінің мұғалімі болып жұмыс істеді, бірақ 1920-1922 жылдары Куба ауданында мемлекеттік білім бөлімінің басқарушысы болды. 1922-1927 жылдары Әзірбайжан педагогикалық институтының тарих және филология факультетінде оқыды, сонымен бірге Нариман Нариманов атындағы техникалық училищенің оқытушысы болды. 1924-1926 жылдары Әзірбайжан Кеңес жазушылары одағының аға хатшысы болып жұмыс істеді. 1925 жылы "Гойгол" поэмасы үшін тұтқындалды. 1930 жылы Гянджаға көшіп келді. Кейін Гянджа драма театрының әдеби бөлімін басқарды. 1934 жылы Жавад Бакуге оралып, "Азернашр" баспасының аударма бөлімінің редакторы болып жұмыс істеді. 1935-1936 жылдары "Әзірбайжанфильм" киностудиясының деректі фильмдер бөлімін басқарды.
Ahmad Javad Akhundzade was born on May 5, 1892, in the village Aşağı Seyfəli of Elizavetpol uezd, Russian Empire. His father passed away when he was a youth, in either 1897 or 1898. He received his primary education at home, learning Turkish, Persian, Arabic and Eastern literature. In 1912, after graduating from a religious seminary in Ganja, he worked as a teacher. During the First Balkan War, he fought on the Ottoman side in a detachment of volunteers from the Caucasus. He published the poetry books "Goshma" (1916) and "Dalga" (1919). In 1918, at the suggestion of Mammed Amin Rasulzade, he joined the Musavat Party and from 1920 to 1923 was a member of its Central Committee, for which he was arrested in 1923 and later freed. Javad wrote about the declaration of the ADR in "Azerbaijan, Azerbaijan!" and about the Azerbaijani flag in "To Azerbaijan's flag". Under the ADR he continued teaching and helped establish Azerbaijan University. In the poem "O, soldier!" he glorified the Turkish Army, which fought on the Azerbaijani side in 1918. After the establishment of Soviet authority Javad continued teaching. In 1920, he worked as the headmaster and a teacher of Russian and Azerbaijani in the village of Khulug in Gusar rayon, but from 1920 to 1922 he was a public education branch manager in Quba rayon. In 1922–1927 he studied in the history and philology department of Azerbaijan's Pedagogic Institute, and simultaneously taught at the technical scholl named after Nariman Narimanov. In 1924–1926 he worked as the senior secretary of the Union of Soviet Writers of Azerbaijan. In 1925 Javad was arrested for the poem "Goygol". In 1930 he moved to Ganja. Afterwards he headed a literary department of Ganja Drama Theater. In 1934, Javad returned to Baku, worked as an editor of translation department of the "Azernashr" Publishing House. In 1935–1936, he headed the department of documentary films at the "Azerbaijanfilm" film studio.