Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ноцицептин/орфанин FQ (N/OFQ) – 17 аминқышқылынан тұратын нейропептид, ноцицептин рецепторының (NOP, ORL 1) эндогендік лиганды болып табылады. Ноцицептин күшті анальгетик ретінде әрекет етеді, ауырсық басушы дәрілердің әсерін тиімді түрде тежейді; оның белсенділігі мидың ауырсық сезіну және қорқыныш үйрену сияқты функцияларымен байланысты. Препроноцицептинді кодтайтын ген адамдарда Ch8p21 хромосомалық аймағында орналасқан. Ноцицептин препроноцицептин ақуызынан түзіледі, сондай-ақ ноцистатин және NocII деп аталатын тағы екі пептид те осы ақуыздан шығады, олардың екеуі де N/OFQ рецепторының қызметін тежейді. Ноцицептин – кері фармакологияның алғашқы мысалы; NOP рецепторы 1995 жылы екі тәуелсіз топ ашқан эндогендік лигандтан бұрын ашылған.
Nociceptin/orphanin FQ (N/OFQ), a 17 amino acid neuropeptide, is the endogenous ligand for the nociceptin receptor (NOP, ORL 1). Nociceptin acts as a potent anti analgesic, effectively counteracting the effect of pain relievers; its activation is associated with brain functions such as pain sensation and fear learning. The gene coding for prepronociceptin is located on Ch8p21 in humans. Nociceptin is derived from the prepronociceptin protein, as are a further two peptides, nocistatin and NocII, both of which inhibit N/OFQ receptor function. Nociceptin is the first example of reverse pharmacology; the NOP receptor was discovered before the endogenous ligand which was discovered by two separate groups in 1995.
Ноцицептиннің рөлі
Ноцицептинді ашқаннан бері зерттеушілер оған үлкен қызығушылықпен қарауда. Ноцицептин – каппа опиоидты рецептор лиганды динорфин А-мен байланысты пептид, бірақ ол әдетте ауырсынды жеңілдететін классикалық опиоидты рецепторларға (атап айтқанда, мю, каппа және дельта опиоидты рецепторларға) әсер етпейді. Ноцицептин орталық нерв жүйесінде кеңінен таралған; ол гипоталамуста, ми сабасында және мидың алдыңғы бөлігінде, сондай-ақ омыртқа миының дорсальды және вентральды мүйіздерінде табылады. NOP рецепторы да мидың көптеген аймақтарында, соның ішінде қабықша, алдыңғы иіс ядросы, бүйірлік септум, гипоталамус, гиппокамп, амигдала, орталық сұр зат, понтин ядролары, интерпедункулярлық ядро, қара зат, рафе кешені, локус коэрулеус және омыртқа миында кеңінен таралған. Бұл оны классикалық опиоидты пептидтерден ерекшелендіреді, олар көбінесе анальгетиктер (ауырсынды басатын) ретінде әрекет етеді, себебі ноцицептин тіпті анальгезияға қарсы да әрекет ете алады, осылайша антиопиоид рөлінде танылады. Сонымен қатар, ноцицептин рецепторларын блокадалау ауырсық шегінің жоғарылауына және анальгетикалық опиоидтарға төзімділіктің азаюына алып келуі мүмкін. Осылайша, ноцицептин қазіргі қолданыстағы көптеген ауырсыққа қарсы препараттарға қарағанда тәуелділік қаупі аз. Омыртқа миына енгізілген кезде ноцицептин классикалық опиоидтарға ұқсас анальгетикалық эффект көрсетеді.
Since its discovery, nociceptin has been of great interest to researchers. Nociceptin is a peptide related to the kappa opioid receptor ligand dynorphin A, but it does not act at the classic opioid receptors (namely, mu, kappa, and delta opioid receptors) which typically act as pain relievers. Nociceptin is widely distributed in the CNS; it is found in the hypothalamus, brainstem, and forebrain, as well as in the ventral and dorsal horns of the spinal cord. The NOP receptor is also widely distributed throughout areas of the brain, including the cortex, anterior olfactory nucleus, lateral septum, hypothalamus, hippocampus, amygdala, central gray, pontine nuclei, interpeduncular nucleus, substantia nigra, raphe complex, locus coeruleus, and spinal cord. This makes it unique from classic opioid peptides, which typically act as analgesics (pain relievers), as it means that nociceptin can even counteract analgesia, thus acting as an antiopioid. Additionally, blocking the nociceptin receptor can lead to an increased pain threshold and a decreased tolerance development to analgesic opioids. As such, nociceptin has a lower risk of addiction than many pain relievers that are currently used. When administered to the spinal cord, nociceptin produces similar analgesic effects to classical opioids.
Көңіл күйінің бұзылуы
Жануарларға жасалған әртүрлі зерттеулер N/OFQ NOP жүйесінің мазасыздық және депрессия екеуіне де қатысы бар екенін көрсетеді. Ноцицептин мазасыздықты басады (анксиолитикалық әсерге ие), бірақ депрессияны күшейтетін секілді, себебі N/OFQ-ның NOP-қа байланысуына кедерес келтіру депрессияны жеңілдетуге көмектеседі.
There are various studies on animals that suggest that the N/OFQ NOP system has a part to play in both anxiety and depression. It appears that nociceptin is an anxiolytic (anxiety inhibitor) but also seems to perpetuate depression, since preventing N/OFQ from binding to NOP seems to improve depression.
Есірткіге қарсы дәрілер
NOP рецепторы есірткіге тәуелділік ауруларының әсерін басуға арналған дәрілердің мақсаты бола алатыны көрсетілді. Есірткіге тәуелділіктің сыйлық беру процесімен байланысты гипоталамус және миндальда NOP рецепторлары табылды. Ноцицептиннің сыйлық беру процесімен байланысты допамин өндірісін тежейтіні де анықталды. Атап айтқанда, ноцицептин амфетамин, морфин, кокаин және әсіресе алкоголь сияқты препараттардың шақыратын нейрондық сыйлықтарды тежеуге қабілетті, бірақ оның нақты механизмі әлі толыққанды дәлелденбеді. Сонымен қатар, ноцицептин морфин сияқты препараттарға қарағанда төмен деңгейде төзімділік дамытуы мүмкін. Бұл ноцицептин құрамы морфиннің орнына қолданылған кезде байқалды. Ноцицептин бірнеше есірткіге тәуелділікті емдеуге қабілетті, сондай-ақ абстиненттік синдромды азайтуға көмектесетін (мысалы, бұлшықет ауыруы, мазасыздық және алаңдаушылық) құралымдарда рөл атқарады.
The NOP receptor has shown potential as a target for medications designed to alleviate the effects of substance abuse disorders. Areas in the hypothalamus and amygdala that correlate to the reward process of drug abuse have been found to contain NOP receptors. Nociceptin has also been found to inhibit dopamine production related to the reward process. Specifically, nociceptin acts to inhibit neural rewards induced by drugs such as amphetamines, morphine, cocaine, and especially alcohol in animal models, though the exact mechanism of this has not yet been proven. Additionally, nociceptin may have lower tolerance development than drugs such as morphine. This was shown when nociceptin compounds were used as a pain medication substitution for morphine. Nociceptin also has therapeutic capabilities for addictions to multiple drugs, potentially playing a role in compounds that have decreased withdrawal tendencies (such as muscle aches, anxiety, and restlessness).
Оқу мен есте сақтау
Жануарлар зерттеулерінде N/OFQ NOP рецептор жолы оқыту және есте сақтау процесінде оң және теріс рөлдер атқаратыны анықталды. Мысалы, осы жолдың жұмыс істемеуі посттравматикалық стресс бұзылысы (ПТСР) сияқты мидың ауруларында қорқынышпен байланысты. Сондықтан, рецептор жолы қорқыныш пен стрестік жағдайларға гомеостаздық жауапты сақтайды. Ноцицептин есте сақтау функциясын тежеуші рөлде де болуы мүмкін, себебі кейбір зерттеулер оның тірі организмде кеңістіктік оқытуды нашарлататынын, ал in vitro жағдайында ұзақ мерзімді потенциацияны және синаптық берілуді тежейтінін көрсетіп тұр. Лестер университетінде жүргізілген зерттеуде сепсиспен ауырған науқастар қарастырылды және отыз күн ішінде қайтыс болған науқастардың қанындағы N/OFQ деңгейі, тірі қалғандарға қарағанда айтарлықтай жоғары болды.
In animal studies, the N/OFQ NOP receptor pathway has also been found to play both positive and negative roles in both learning and memory. For example, malfunctions in this pathway are linked to altered fear learning in brain disorders such as post traumatic stress disorder (PTSD). As such, the receptor pathway maintains homeostatic responses to fear and stressful situations. Nociceptin could also play an inhibitory role in memory function, as some studies show that it impairs spatial learning in vivo, while inhibiting long term potentiation and synaptic transmission in vitro. A study at the University of Leicester looked at patients who were critically ill with sepsis and found that blood N/OFQ levels were significantly higher in patients who died within thirty days in comparison to survivors.
Ас қорыту жүйесі
Ішекте ноцицептин асқазан мен ішек қылыздарына әртүрлі әсер ететіні және сонымен қатар тамақ қабылдауды арттыратыны анықталды. Қосымша зерттеулер ноцицептиннің құрысуға қарсы препараттың құрамына кіре алатынын көрсетті.
In the gut, nociceptin has been found to have varying effects on stomach and intestinal contractility while also stimulating the increased consumption of food. Additional studies have shown that nociceptin may have an effect as an anti epileptic drug component.