Кіріспе

Ауырсықты басуға қолданылатын опиоидты дәрілер.

Жиі кездесетін қосымша әсерлеріне бас айналу, ұйқылылық, лоқсығу, қышыну және іш қату жатады. Гидроморфон ми мен жұлынның ішіндегі опиоидты рецепторларын белсендіру арқылы әсер етеді деп саналады. Гидроморфон морфинден жасалады. Бұл дәрі Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының қажетті дәрілер тізіміне енген. Ол генериктік дәрі ретінде қолжетімді.

Жанама әсерлер

Гидроморфонның қолайсыз әсерлері морфин мен героин сияқты басқа да күшті опиоидты анальгетиктердің қолайсыз әсерлеріне ұқсас. Гидроморфонның басты қауіптері дозаға байланысты тыныс депрессиясы, несептің тоқтауы, бронхоспазм және кейде қан айналымының депрессиясы болып табылады. Жиі кездесетін жанама әсерлерге бас айналу, есілдік, седация, қышыну, іш қату, лоқсығу, құсу, бас ауруы, тершеңдік және галлюцинациялар жатады. Егер осы препараттарды бірдей қолдану қажет болса, дозаны түзету қажет болуы мүмкін. Гидроморфонмен байланысты ерекше мәселе – рецепт жазылғанда немесе препарат таратылғанда ұқсас атаулардың шатасуы салдарынан морфин орнына кездейсоқ қолдану. Бұл бірнеше өлімге әкеліп соқты және шатасуды болдырмау үшін гидроморфонды морфиннің айқын түрде ерекшеленетін қаптамасында тарату қажеттігіне шақырулар жасалды. Опиоидтарға төзімді адамдарда үлкен дозадағы артық қолдану сирек байқалады, бірақ олар пайда болған жағдайда, қан айналымы жүйесінің күйреуіне әкелуі мүмкін. Артық дозаның белгілері: тыныс депрессиясы, комаға, кейде өлімге әкелетін ұйқышылдық, қаңқа бұлшықтарының әлсіреуі, жүрек соғу жылдамдығының төмендеуі және қан қысымының төмендеуі. Ауруханада гидроморфонды артық мөлшерде қабылдаған адамдарға қолдау көрсетіледі, мысалы, оттегі беру үшін жасанды тыныс алу аппараты және назогастральдық зонд арқылы белсендірілген көмірді пайдалану арқылы асқазанды тазалау. Опиоид антогонистері, мысалы, налоксон да оттегімен бірге қолданылуы мүмкін. Налоксон гидроморфонның әсерін жояды және тек тыныс депрессиясы мен қан айналымы депрессиясы айқын болған жағдайда ғана қолданылады.

Нейротоксикалық әсері

Ұзақ мерзімді қолдану, жоғары дозалау және/немесе бүйрек функциясының нашарлауы жағдайында гидроморфон тремор, миоклонус, алағайлау және танымдық қабілеттердің төмендеуі сияқты нейростимуляциялық белгілермен байланысты. Бұл уыттану басқа опиоидтар кластарына, әсіресе петидин класындағы синтетикалық препараттарға қарағанда аз дәрежеде кездеседі.

Қайтарып алу

Гидроморфон қолдануды тоқтатқанда пайдаланушыларда ауыртпалық симптомдар пайда болуы мүмкін. Опиоидты қабылдаудан бас тарту симптомдарын анықтау қиын, себебі есірткі іздеу мінез-құлқы мен нағыз бас тарту әсерлерінің арасында айырмашылықтар бар. Гидроморфонды қабылдаудан бас тартумен байланысты симптомдар: Гидроморфон – жылдам әсер ететін ауырсық басушы дәрі; алайда, кейбір түрлері бірнеше сағатқа дейін әсер етуі мүмкін. Бұл дәріні күрт тоқтатқан пациенттерде, гидроморфонның соңғы дозасын қабылдағаннан кейін бірнеше сағат ішінде басталып, бірнеше аптаға дейін созылатын қанағаттандырылмау белгілері пайда болуы мүмкін. Метадон – осы терапия түрінде жиі қолданылатын опиоид. Дегенмен, емді таңдау әрбір адамның жеке жағдайына қарай жасалуы керек. Метадон опиатқа тәуелділікпен күресетін адамдардың, мысалы, героин немесе морфин сияқты препараттардың детоксикациясы үшін де қолданылады.

Өзара әрекеттесулер

Орталық жүйке жүйесінің депрессанттары гидроморфонның басушылық әсерін күшейтуі мүмкін, мысалы, басқа опиоидтар, анестетиктер, седативтер, ұйқыға түсіретін дәрілер, барбитураттар, бензодиазепиндер, фенотиазиндер, хлорал гидраты, дименгидринат және глутетимид. Гидроморфонның басушылық әсерін моноамин оксидаза ингибиторлары (МАО ингибиторлары), бірінші таңдау антигистаминдік препараттар (бромфенирамин, прометазин, дифенгидрамин, хлорфенамин), бета-блокаторлар және алкоголь де күшейтуі мүмкін. Егер біріктірілген ем қарастырылатын болса, бір немесе екі препараттың дозасын төмендету керек.

Фармакология

+ Гидроморфонның опиоид рецепторларына жақындығы MOR:DOR:KOR 0,47 нМ 18,5 нМ 24,9 нМ 1:39:53

+ Эквианальгетикалық дозалар Қосылыс Қолдану жолы Кодеин ПО (пероральді) 200 мг Гидрокодон ПО (пероральді) 20–30 мг Гидроморфон ПО (пероральді) 7,5 мг Гидроморфон IV (вена ішіне) 1,5 мг Морфин ПО (пероральді) 30 мг Морфин IV (вена ішіне) 10 мг Оксикодон ПО (пероральді) 20 мг Оксикодон IV (вена ішіне) 10 мг Оксиморфон ПО (пероральді) 10 мг Оксиморфон IV (вена ішіне) 1 мг

Гидроморфон – жартылай синтетикалық μ-опиоид агонисі. Морфиннің гидрогенделген кетоны ретінде, ол опиоидты анальгетиктерге тән фармакологиялық қасиеттерді бөліседі. Гидроморфон және оған ұқсас опиоидтар негізінен орталық нерв жүйесі мен асқазан-ішек жолына әсер етеді. Оларға ауырсық басу, ұйқышылдық, сананың шатыруы, көңіл-күйдің өзгеруі, эйфория немесе дисфория, тыныс депрессиясы, жөтелді басу, асқазан-ішек жолының қозғалыс белсенділігінің төмендеуі, жүрек айну, құсу, цереброспинальдық сұйықтықтың қысымының жоғарылауы, өт жолының қысымының жоғарылауы және оқушылардың тірексіз тарылуы жатады. Гидроморфонды тыныс жетіспеуді емдеу үшін ингаляция арқылы да қолданылған, бірақ төмен биожетімділігіне байланысты ауырсықты бақылау үшін қолданылмайды. Жергілікті тері анальгезиясын тудыру үшін трансдермальді беру жүйелері де қарастырылуда. Гидроморфон гидрохлоридінің шоғырланған сулы ерітінділері таза судан, изотондық 9‰ (0,9%) физиологиялық тұзды ерітіндісінен және басқа да ұқсас заттардан айқын өзгешеленеді, әсіресе мөлдір ампулалар мен құтыларда сақталғанда, жарыққа ұшырағанда аздаған сары түс алуы мүмкін; бұл ерітіндінің тиімділігіне әсер етпейді деп хабарланады, бірақ 14 дигидроморфинон, мысалы гидроморфон, оксиморфон және оларға ұқсас препараттар жарықтан қорғау туралы нұсқаулармен бірге келеді. Төшкір пайда болған ерітіндісі бар ампулаларды тастау керек. АҚШ-та гидроморфонның пролонгирленген босатылу (күнде бір рет) формасы қол жетімді. Бұрын гидроморфонның пролонгирленген босатылу формасы, Palladone, 2005 жылдың шілдесінде FDA кеңесі алкогольмен бірге қабылдағанда жоғары дозалау қаупі туралы ескерткеннен кейін ерікті түрде нарықтан алынған. 2010 жылдың наурызына қарай, ол әлі де Ұлыбританияда Palladone SR брендімен, Непалда Opidol брендімен және көптеген Еуропа елдерінде қол жетімді.

Фармакокинетика

Морфин молекуласының гидроморфонға химиялық түрленуі липидтердегі ерігіштігін арттырып, қан-ми тосқауылдан өту қабілетін күшейтеді, бұл орталық нерв жүйесіне тез және толық енуге мүмкіндік береді. Бір миллиграммға шаққанда гидроморфон морфиннің бес есеге дейін күштірек деп есептеледі; конверсия коэффициенті 4-8 есеге дейін ауытқуы мүмкін болса да, клиникалық тәжірибеде көбінесе 5 есе қабылданады. Толеранттылықтың дамуы жеке адамдар арасында әртүрлі болуы мүмкін. Бүйрек патологиясы бар пациенттер гидроморфон дозасын тағайындағанда сақтық танытуы керек. Бүйрек жеткіліксіздігі бар пациенттерде гидроморфонның жартылай ыдырау периоды 40 сағатқа дейін ұзартуы мүмкін. Гидроморфонның жартылай ыдырау периодының орташа уақыты – 2,3 сағат. Плазмадағы ең жоғары концентрация әдетте ауызға қабылдағаннан кейін 30-60 минут ішінде жетеді. Гидроморфонның әсері көктамырға енгізгенде 5 минуттан кем, ал ауызға қабылдағанда 30 минут ішінде (бірден босатылатын формасы) басталады. Гидроморфон бауырда гидроморфон-3 глюкуронидке дейін метаболизденеді, ол анальгетикалық әсерге ие емес. Морфин метаболиті – морфин-3 глюкуронид сияқты, гидроморфон-3 глюкуронид деңгейінің артуы қоздырушы нейротоксикалық әсерлерге, мысалы, алағайлыққа, миоклонусқа және гиперналгезияға алып келуі мүмкін. Бүйрек функциясы нашарлаған және егде жастағы пациенттерде метаболиттердің жиналу қаупі жоғары.

Химия

Формуласы C17H19NO3 және молекулалық салмағы 285,343, екеуі де морфинмен сәйкес келеді, сондықтан гидроморфонды морфиннің құрылымдық изомері деп санауға болады, ол морфиннің гидрогенделген кетоны болып табылады. Гидроморфон морфиннен тікелей қайта құру арқылы (платина немесе палладий катализаторының қатысуымен морфиннің спирттік немесе қышқыл сулы ерітіндісін қайта қайнату арқылы) немесе дигидроморфинге дейін (әдетте катализдік гидрогендеу арқылы) тотығу арқылы, содан кейін калий трет-бутоксиді немесе алюминий трет-бутоксиді (Оппенауэр тотығуы) бар бензофенонмен тотықтыру арқылы алынады. 6-кетондық тобын метилендік топпен Виттиг реакциясы арқылы алмастыру арқылы 6-метилендигидродезоксиморфин алуға болады, ол морфиннің 80 есе күшті. Морфинді гидроморфонға айналдыру оның белсенділігін арттырады, сондықтан гидроморфон, басқа факторлар бірдей болса, морфиннің салмағына шаққанда шамамен сегіз есе күшті. Сондай-ақ, липидтік ерігіштігі де өзгереді, бұл гидроморфонның әсер етуінің жылдам басталуына және жалпы сіңу, таралу, метаболизм және шығарылу профиліне, сондай-ақ жанама әсерлер профиліне (әдетте, құсық пен қышудың азаюы) морфинмен салыстырғанда әсер етеді. Гидроморфон және оның кодеин аналогы гидрокодон – ең танымал және ескі жартылай синтетикалық опиаттардың бірі, олар әртүрлі күштердегі және араларында айқын айырмашылықтары бар көптеген препараттарды қамтиды, бұл емдеудің көптеген нұсқаларын ұсынады. Гидроморфон морфинге қарағанда суда жақсы ериді; сондықтан гидроморфон ерітіндісін дәріні судың аз көлемінде беру үшін жасауға болады. Гидрохлорид тұзы судың үш бөлігінде ериді, ал морфин гидрохлоридінің бір граммы 16 мл суда ериді; барлық жағдайларда, ауруханада қолдануға арналған таза ұнтақты кез келген концентрациядағы ерітінділерді дайындау үшін пайдалануға болады. Егер бұл ұнтақ көшеде пайда болса, доза үшін қажетті ұнтақтың өте аз мөлшері оны героин немесе басқа ұнтақ есірткілермен, әсіресе тұтыну алдында сұйылтылғандармен шатастырған адамдар үшін дозадан асыру қаупін тудырады.

Эндогендік өндіріс

Гидроморфон морфиннен катализдік сутектендіру арқылы жасалады, сондай-ақ адам және басқа сүтқоректілердің морфин метаболизмі барысында шамалы мөлшерде өндіріледі. Ол кейде опиум шырынының талдауларында өте аз көлемде кездеседі, бұл өсімдікте белгісіз пайыздық үлесте, түсініксіз жағдайларда пайда болатынын көрсетеді.

Бактериялар

Кейбір бактериялар морфинді оған жақын дәрілерге, соның ішінде гидроморфон мен дигидроморфинге және басқаларына айналдыра алатыны көрсетілді. Pseudomonas putida M10 серотипі бактериясы табиғи NADH-ға тәуелді морфинон редуктазасын шығарады, ол қанықпаған 7,8 байланыстармен жұмыс істей алады. Нәтижесінде, осы бактериялар морфин бар сулы ерітіндіде тіршілік еткенде, гидроморфонның маңызды мөлшері пайда болады, себебі ол осы процесте аралық метаболит болып табылады; дәл осылай кодеин гидрокодонға айналады. Эксперименттер кезінде бұл процесс гидроморфон, дигидроморфин, гидроморфинол және оксиморфонның әртүрлі концентрацияларын тудырды. Үш жол анықталды: морфиннен дигидроморфин арқылы гидроморфонға, морфиннен морфинон арқылы гидроморфонға және морфиннен гидроморфинол арқылы гидроморфонға.

Тарих

Гидроморфон 1923 жылы патенттелген, оның морфинден шығу тегі және оған қаншалықты ұқсас екендігі (лауданом арқылы) көрсетілген.

Аттар

Гидроморфон әлемнің әртүрлі елдерінде Hydal, Dimorphone, Exalgo, Sophidone LP, Dilaudid, Hydrostat, Hydromorfan, Hydromorphan, Hymorphan, Laudicon, Opidol, Palladone, Hydromorph Contin және басқа да саудалық аттармен белгілі. Гидроморфонның Palladone деп аталатын ұзартылған босатылу формасы АҚШ-та қысқа мерзімге қолжетімді болғаннан кейін, 2005 жылдың шілдесінде FDA ескерткеннен кейін, алкогольмен бірге қабылдағанда жоғары дозаға шалыну қаупі бар екеніне байланысты нарықтан өз еркімен алынып тасталды. 2010 жылдың наурыз айына қарай, ол әлі де Непалда Opidol, Ұлыбританияда Palladone SR және көптеген Еуропа елдерінде қолжетімді. Сондай-ақ, 2009 жылдың мамыр айынан бастап Австралияда Jurnista саудалық атауымен тәулігіне бір рет ұзақ әсер ететін гидроморфон формасы да бар болды.

Құқықтық мәртебе

Құрама Штаттарда есірткіге қарсы күрес агенттігі 1998 жылдан 2006 жылға дейін гидроморфонның жылдық жалпы өндіріс квотасының артқанын, сондай-ақ осы кезеңде рецепттер санының 289%-ға өскенін, яғни шамамен 470 000-нан 1 830 000-ға жеткенін хабарлады. 2013 жылғы өндіріс квотасы белгілі болды. Аналгезия үшін қолданылатын барлық опиоидтар сияқты, гидроморфон да тәуелділік тудыруы мүмкін және ол 1970 жылғы АҚШ Бақыланатын заттар туралы заңының II тізіміне, сондай-ақ дерлік барлық елдердің есірткі заңдарында ұқсас деңгейде енгізілген, ал Есірткі құралы туралы Бірыңғай конвенцияда тіркелген. Гидроморфонның DEA ACSCN коды – 9150. Гидроморфон Германияның «Есірткі құралы туралы» заңына сәйкес, дәрілік мақсатта қолданылатын ең шектеулі тізімдегі есірткі құралы ретінде тіркелген; ол Австрияда (Suchtgift) SMG және Швейцарияның BetmG заңдарымен ұқсас бақылауда. 1971 жылғы «Есірткі құралын теріс пайдалану туралы» заң (Ұлыбритания), сондай-ақ француз, канадалық, австралиялық, итальяндық, чех, хорват, словен, швед, поляк, испан, грек, орыс және басқа да елдердің ұқсас заңдары оны басқарады, сондай-ақ барлық елдердегі ережелермен де реттеледі.

Өлім жазасына кесу кезінде қолдану

2009 жылы Огайо штаты 500 мг гидроморфонды бұлшық етке инъекциялауды және мидазоламның қалыптан жоғары дозасын, егер тамыр табылмайтын болса, өлім жазасын орындаудың қосалқы тәсілі ретінде бекітті. 2014 жылдың 24 шілдесінде Аризона штатында екі адамды өлтірген Джозеф Вудқа гидроморфон мен мидазоламды көкейкесте инъекциялады. Инъекция басталғаннан кейін төрт минут ішінде Вудқа күшті седация жасалды (хирургиялық анестезия), бірақ 4-ші сатыға (тыныс алудың тоқтауы) және өлімге көшуге шамамен екі сағат уақыт кетті.