Кіріспе

Глутетимид – 1954 жылы Ciba компаниясы ұсынылған, ұйқысыздықты емдеу үшін барбитураттарға қауіпсіз балама ретіндегі гипнотикалық седатив. Бірақ көп ұзамай, глютетимидтің де тәуелділік тудыратыны және одан бас тарту симптомдары барбитураттарға ұқсас екені анық болды. "Дориден" – оның саудалық атауы. Қазіргі АҚШ-тағы өндіріс көлемі (DEA белгілеген жылдық өндіріс квотасы бірнеше жылдан бері алты Doriden таблеткасына ғана жетеді) оның тек шағын ауқымды зерттеулерде қолданылатынын көрсетеді. Препараттың өндірісі 1993 жылы АҚШ-та, ал 2006 жылы бірнеше Шығыс Еуропа елдерінде тоқтатылды.

Ұзақ мерзімді пайдалану

Ұзақ мерзімді қолданудан туындаған кері әсерлер, барбитураттарды қабылдауды тоқтату кезінде байқалатын сияқты, дәрінің тұрақты дозасын қабылдап жүрген науқастарда жекелеген жағдайларда сипатталған. Симптомдарға сананың шатасуы, галлюцинациялар, құрысулар және қызба кіреді.

Рекреациялық пайдалану

Глутетимид – CYP2D6 ферментінің индукторы болып табылады. Кодеинмен бірге қабылдағанда (көшеде «хит», «сибас пен кодеин», «Дорс пен 4-тер» деп аталады), ол организмге кодеиннің көбірек мөлшерін морфинге айналдыруға мүмкіндік береді. Глутетимидтің жалпы тыныштандыратын әсері де осы комбинацияның әсерін күшейтеді. Ол вена ішіне есірткі тамырға салуға ұқсас, ұзаққа созылатын, күшті эйфорияны тудырады. Осы қоспаны дұрыс пайдаланбаудан бірнеше адам қаза тапты. Бұл әсер клиникалық жағдайда да қолданылды, соның ішінде 1970 жылдары түрлі елдерде қатаң бақылауда ауыз арқылы қабылданатын опиоид агонистік терапиясының бір түрі ретінде, мысалы, метадонға пайдалы балама бола алатын Substitutionmittel ретінде зерттелді. Филадельфия, Питтсбург, Ньюарк, Нью-Йорк, Бостон, Балтимор және басқа штаттардың айналасындағы аймақтардағы, сондай-ақ басқа жерлердегі осы комбинацияға деген сұраныс 1984 жылдан бері глутетимидтің кішкентай көлемде жасырын синтезіне алып келді. Бұл процесс, метаквалон (Quaalude) синтезі сияқты, сапалық бақылаусыз өнеркәсіптік сападағы прекурсорларды қолданып, тәжірибесіз химиктердің дәрі жасауы кезінде қиын және жағымсыз салдарға әкелуі мүмкін. Басқа жойылған фармацевтикалық депрессанттардың, мысалы, этхлорвинол, метиприлон немесе ең көне барбитураттардың қарапайым жасырын синтезі туралы хабарланбауы, метаквалон сияқты ерекше дәріге деген жоғары мотивацияны көрсетеді. АҚШ-та глутетимид өндірісі 1993 жылы, ал бірнеше Шығыс Еуропа елдерінде, әсіресе Венгрияда 2006 жылы тоқтатылды. Тәркіленген глутетимидтің талдауы көбінесе дәрінің өзін немесе синтездеу әрекетінің нәтижелерін көрсетеді, ал метаквалонның көп бөлігі инертті болып табылады немесе дифенидрамин немесе бензодиазепин қамтиды. Бұл препарат бастапқыда АҚШ-та Бақыланатын заттар туралы заңға сәйкес III тізімдегі есірткі болып саналған, бірақ 1991 жылы кодеинмен бірге дұрыс пайдаланбау кодеиннің әсерін күшейтетіні және осы комбинациядан өлім-жітім оқиғалары тіркелгені анықталғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң II тізімге көтерілді. Оның DEA ACSCN коды 2550, ал 2013 жылғы өндіріс квотасы – 3 грамм.

Синтез

(R) изомері жануарлар моделінде (S) изомеріне қарағанда тезірек әсер етеді және күштірек құрысуға қарсы әрекет етеді. 2 фенилбутиронитрил [769 68 6] (1) этил акрилатқа (2) сілтілік катализ арқылы конугатты қосылу нәтижесінде этил 4-циано-4-фенилгексаноат, CID:139890735 (3) алынады. Нитрил тобының амид тобына сілтілік гидролизі және түзілген өнімнің одан әрі қышқылдық циклдануы қажетті глютетимидті (4) береді.