Кіріспе

Математикалық ұғым. Математикада, жақын өріс – екі тарату заңының біреуін ғана қанағаттандыратын бөлу сақинасына ұқсас алгебралық құрылым. Басқаша айтқанда, жақын өріс – көбейту бірлігі бар және нөлдік емес әрбір элементі көбейтуге кері элементі бар жақын сақина.

Мысалдар

Кез келген бөліну сақинасы (барлық өрісті қоса алғанда) жақын өріс болып табылады. Келесі 9-ретті (оң жақты) жақын өрісті анықтайды. Бұл өріс емес жақын өрістің ең кішкентай реті. 9-реттік Галуа өрісін деп белгілейік. өрісіндегі көбейтуді ' арқылы белгілейміз. Жаңа екілік амал ' · ' былай анықталады:
Егер өрістің квадраты болатын кез келген элементі және өрістің кез келген элементі болса, онда . Егер өрістің квадраты емес кез келген элементі және өрістің кез келген элементі болса, онда . Осы жаңа көбейту және бұрынғыдай қосылу арқылы жақын өріс болады.

Тарих және қолдану

Жақын өріс ұғымын алғаш рет Леонард Диксон 1905 жылы енгізді. Ол бөліну сақиналарын алып, олардың көбейтуін өзгертті, ал қосуды өзгеріссіз қалдырды, осылайша бөліну сақиналары емес жақын өрістердің алғашқы белгілі мысалдарын жасады. Бұл әдіспен алынған жақын өрістер Диксон жақын өрістері деп аталады; жоғарыда келтірілген 9-ретті жақын өріс – Диксон жақын өрісі болып табылады. Ханс Зассенхаус 7-ден басқа барлық шекті жақын өрістер өрістер немесе Диксон жақын өрістері екенін дәлелдеді. Көптеген проективтік геометрияларды бөліну сақинасы арқылы координаталар жүйесі ретінде анықтауға болады, бірақ басқаларын анықтау мүмкін емес. Кез келген жақын сақинадан координаталарға рұқсат ету арқылы координаталармен сипатталатын геометриялардың ауқымы кеңейтілді. Мысалы, Маршалл Холл жоғарыда келтірілген 9-ретті жақын өрісті Холл жазықтығын жасау үшін пайдаланды, бұл Диксон жақын өрістерінің квадраты түріндегі жазықтықтар тізбегінің біріншісі болды. 1971 жылы Т. Г. Рум және П. Б. Киркпатрик баламалы дамуды ұсынды. Көптеген басқа қолданыстар бар, көбінесе геометрия саласында. Жақын өрістердің соңғы қолданылуы – Hill шифрлары сияқты деректерді шифрлау үшін шифрларды құруда.

Фробен тобы мен топ автоморфизмдері бойынша сипаттама

Жақын салада болсын. Оның көбейту тобы және оның қосу тобы болсын. Жақын саладағы аксиомалар бұл топтық автоматтар арқылы оң топтық әрекет екенін көрсетеді, ал нөлден өзге элементтер тривиальды тұрақтандырғышы бар бір ғана орбитаны құрайды. Керісінше, егер - абел тобы болса және - оның нөлден өзге элементтеріне еркін және транзитивті әрекет ететін - тобының кіші тобы болса, онда біз қосымша тобы - және көбейту тобы болатын жақын саланы анықтай аламыз. - ішіндегі бір элементті таңдап, оны деп атаймыз, ал - биекция болсын. Содан кейін біз қосуды - тобының қосымша құрылымы арқылы анықтаймыз және көбейтуді былай анықтаймыз. Фробен тобы - бұл формадағы шекті топ ретінде анықталады, мұнда ол нөлден өзге элементтерге тұрақтандырғышсыз әрекет етеді. Сондықтан, жақын салалар мен Фробен топтары арасында - жағдайында бір-бірге сәйкестік бар.

Жіктеу

Жоғарыда айтылғандай, Зассенхаус барлық шекті жақын өрістер Диксонның құрылысынан туындайтынын немесе жеті ерекше мысалдың бірі екенін дәлелдеді. Біз бұл жіктемені жұптарды беру арқылы сипаттаймыз, мұнда – абельдік топ, ал – топ автоморфизмдері, ол –нің нөлдік емес элементтерінде еркін және транзитивті әрекет етеді.

Диксонның құрылысы былай жүреді. –ді жай санның дәрежесі ретінде таңдап, –нің барлық жай көбейткіштері –ді бөлетіндей оң бүтін санды таңдаңыз, және егер – болса, онда – бөлінбейді. –ді – ретті шекті өріс, ал –ді оның қосымша тобы ретінде қарастырайық. –нің көбейту тобы, Фробен автоморфизмімен бірге, –нің түріндегі автоморфизмдер тобын тудырады, мұнда – ретті циклдік топ. –ға қойылған бөліну шарттары бізге –нің – ретті кіші тобын табуға мүмкіндік береді, ол еркін және транзитивті әрекет етеді. – жағдайы коммутативтік шекті өрістер жағдайы; жоғарыда келтірілген тоғыз элементті мысал –. Жеті ерекше мысалда – формасында болады. Бұл кесте, римдік цифрлармен нөмірлеуді қоса алғанда, Зассенхаус еңбегінен алынған.

I. Бинарлық тетраэдрлік топтың генераторлары және сипаттамасы.
II.
III. Бинарлық октаэдрлік топ.
IV.
V. Бинарлық икосаэдрлік топ.
VI.
VII.

Бинарлық тетраэдрлік, октаэдрлік және икосаэдрлік топтар – платондық денелердің айналу симметриясы топтарының орталық кеңейтулері; бұл айналу симметриясы топтары сәйкесінше – және –. Сондай-ақ, – және – деп сипаттауға болады.