Наньчан CJ-6: Қытайдың жаттығу ұшағының тарихы мен дамуы

Кіріспе

Нанчан CJ 6 – Қытайдың Нанчан әуе кемесі зауытында (қазіргі Хунду авиациясы) Қытай Халық Азаттық Армиясының Әуе күштері (ХААҚ) үшін жобаланған және құрастырылған бастапқы жаттығу ұшағы.

Даму

CJ 6 (Chu Jiao 初教 = Chuji Jiaolianji 初级教练机 = негізгі жаттығушы ұшақ) – Қытайдың толығымен өзіндік дизайны, оны көбінесе Як-18А деп жаңылыстырады. Оның алдындағы үлгісі, Нанчан CJ 5, Як-18 лицензиялық өндірісі болған. Дегенмен, ұшқыштарды даярлаудың жаңа талаптары жаңа ұшақты, жақсартылған көрсеткіштермен және үш дөңгелекті қондыру шассисімен қажет етті. Кеңес Одағы Як-18А-ны жасаған кезде, ҚХА Әскери-әуе күштерінің (PLAAF) инженерлері оның өнімділігі мен дизайны Қытайдың қажеттіліктеріне сай емес деп шешті. Бұл жобаға сол кездегі Қытайдың жетекші ұшақ конструкторлары Сюй Шуньшу және Хуан Цзикян да қатысты. 1957 жылдың соңында әуе-кеңістік инженерлері Ченг Буши және Лин Цзяхуа Шэньянда Як-18А-ның кемшіліктерін жойған жаттығушы ұшақтың дизайнын жасау жұмыстарын бастады. Олар ұсынған дизайнға алюминийден жасалған жартылай монокок фюзеляжы, бүкіл беті тегіс түйреулермен жабылып, және сыртқы бөліктерінде айқын диэдрал бұрышы бар модификацияланған Кларк қанат профилі енгізілді. Диэдрал бұрышы және тік құйрықтың бұрышты пішіні оны сырттан шамамен ұқсас Як-18А-дан ерекшелейді. Жел тоннеліндегі сынақтар дизайнды растады, ал 1958 жылдың мамыр айында бағдарлама Нанчан ұшақ құрастыру зауытына көшірілді, онда бас инженер Гао Чжэннинг CJ 6 өндірісін бастады. CJ 6 ұшағының алғашқы ұшуын 1958 жылдың 27 тамызында Лу Маофан және Хе Инси жүзеге асырды. Прототипке қуатты чехиялық өндірістің көлденең орналасқан поршеньді қозғалтқышы берді, бірақ ұшу сынақтары көбірек қуат қажеттігін көрсетті, сондықтан советтік AI 14P 260 а.к. радиалды қозғалтқышының Housai HS 6 жергілікті өндірістік нұсқасы, тиісті пернемен бірге ауыстырылды. Осы өзгерістен кейін CJ 6 жаппай өндіріске қабылданды. 1965 жылы HS 6 қозғалтқышы 285 а.к. дейін жаңартылып, HS 6A деп қайта аталды, ал жаңа қозғалтқышпен жабдықталған ұшақтар CJ 6A деп белгіленді. Барлығы 3000-нан астам ұшақ өндірілді, CJ 6 ұшақтары PLAAF-тың жаттығуларына, сондай-ақ экспортқа (PT 6 ретінде) Албания, Бангладеш, Камбоджа, Солтүстік Корея, Танзания және Шри-Ланка сияқты елдерге жіберілді. Хонгду/Яковлев бірлесіп әзірлеген CJ 7 Trainer (L 7) бастауыш жаттығушы ұшағы PLAAF-та CJ 6 ұшақтарын алмастыруы күтілуде. CJ 6 азаматтық авиацияның типтік сертификатын 2019 жылдың 28 ақпанында алды, Қытайда әскери қызметке кіргеннен кейін 60 жылдан астам уақыт өткен соң.

The CJ 6 (Chu Jiao 初教 = Chuji Jiaolianji 初级教练机 = basic trainer aircraft) is an all original Chinese design that is commonly mistaken for a Yak 18A. Its predecessor, the Nanchang CJ 5, was a licence built version of the Yak 18. However, advancements in pilot training brought a need for a new aircraft with improved performance and a tricycle landing gear. When the Soviet Union developed the Yak 18A, PLAAF engineers decided that its performance and design would not suit China's needs. Xu Shunshou and Huang Zhiqian, then China's top aircraft designers, were also involved. During late 1957 Aeronautical Engineers Cheng Bushi and Lin Jiahua began work in Shenyang on a trainer design that addressed the shortcomings of the Yak 18A. The design they delivered featured an aluminum semi monocoque fuselage, flush riveted throughout, and introduced a modified Clark airfoil wing design with pronounced dihedral in the outer sections. The dihedral and an angular vertical tail distinguish it externally from the otherwise vaguely similar Yak 18A. Wind tunnel testing validated the design, and in May 1958 the program was transferred to the Nanchang Aircraft Manufacturing factory where Chief Engineer Gao Zhenning initiated production of the CJ 6. The first flight of the CJ 6 was completed on August 27, 1958, by Lu Maofan and He Yinxi. Power for the prototype was provided by a Czech built horizontally opposed piston engine, but flight testing revealed the need for more power, so a locally manufactured version of the Soviet AI 14P 260 hp radial, the Housai HS 6, was substituted along with a matching propeller, and with that change the CJ 6 was approved for mass production. In 1965 the HS 6 engine was upgraded to 285 hp and redesignated the HS 6A, and the aircraft equipped with the new power plant were designated the CJ 6A. A total production run estimated at more than 3,000 aircraft supplied CJ 6 aircraft for PLAAF training, as well as for export (as the PT 6) to countries including Albania, Bangladesh, Cambodia, North Korea, Tanzania, and Sri Lanka. It is expected Hongdu/Yakovlev joint developed CJ 7 Trainer (L 7) primary trainer will replace CJ 6s in PLAAF. CJ 6 attained its civil aviation type certificate on February 28, 2019, more than 60 years after it entered military service in China.

Жалпы ақпарат

Бір ескеретін нәрсе, Нанчан CJ 6 ұшағы тізегіштерді және қанаттың жылғақтықтарын басқару, тежегіштерді іске қосу және қозғалтқышты қосу үшін пневматиканы кеңінен пайдаланады. Қозғалтқышпен жұмыс істейтін ауа сорғысы жүйені қайта толтырады; бірақ егер ауа қысымы қозғалтқышты іске қосу үшін жеткіліксіз болса, онда борттағы ауа резервуарын сыртқы көзден толтыруға болады. Сыртқы көз қолжетімді болмаса, қозғалтқышты винтті қолмен айналдыру арқылы іске қосуға болады.

Апаттар мен оқиғалар

2020 жылдың 15 желтоқсаны: Шри-Ланка әуе күштерінің қытайлық Нанчан CJ 6 ұшағы, сондай-ақ PT 6 деп белгілі, Қытай шығанағы әуежайынан ұшып шығып, Шри-Ланканың Кантал қаласының жанында құлап, борттағы оқушы ұшқыштың қаза болуына әкелді. 2021 жылдың 5 шілдесі: Жеке меншік CJ 6A ұшағы Saint Esprit әуежайына қонуға тырысқанда газон күтіміне арналған машинамен соқтығысып, машина операторы қаза тауып, ұшақ зақымданып қалды. Ұшқыш жарақат алмады. 2023 жылдың 7 тамызы: Шри-Ланка әуе күштерінің қытайлық Нанчан CJ 6 ұшағы, сондай-ақ PT 6 деп белгілі, Қытай шығанағы әуежайынан ұшып шыққаннан кейін көп ұзамай құлап, борттағы екі офицер қаза тапты. Осы оқиғадан кейін Шри-Ланка әуе күштері толыққанды тергеу аяқталғанға дейін PT 6 ұшақтарының барлық паркін пайдаланудан тоқтатып қойды.