Кіріспе

Испаниядағы муниципалитет, метро станциясы.

Xàtiva (жазылуы: , дыбысталуы: es ˈxatiβa) – Испанияның шығысында, Валенсия провинциясында, Альбайда өзенінің оң (батыс) жағасында және Валенсия – Мурсия және Валенсия – Альбасете теміржолдарының тоғысқан жерінде орналасқан қала. Жерорта теңізінен батысқа қарай 25 шақырым қашықтықта жатыр. Ал-Андалус ислам дәуірінде арабтар Xàtiva қаласына қағаз жасау технологиясын әкелді. 12 ғасырда Xàtiva мектептерімен, білім берумен және ғылым орталықтарымен танымал болды. Ислам ғалымы Әбу Исақ әш-Шатибидің тегі оның Xàtiva қаласында өмір сүргенімен және қайтыс болғанымен байланысты. Солтүстік христиан мемлекеттерінің Реконкистасынан және одан кейінгі христиандық қоныстанудан кейін, қала Ренессанс дәуіріндегі ең күшті және даулы әулеттердің бірі – Борджиа әулетінің отаны болды. Осы әулеттен Калликст III (Альфонсо де Борджия) және Александр VI (Родриго де Борджия) сияқты папалар шықты.

Тарих

Xàtiva (лат. Saetabis) Рим дәуірінде зығыр маталарымен әйгілі болды, оны латын ақындары Овидий мен Катулл есімдерімен атады. Xàtiva қағаз өндірісінің Еуропадағы алғашқы орталықтарының бірі ретінде де танымал. 12 ғасырда арабтар қағаз жасау технологиясын Xàtiva (شاطبة Shāṭiba) қаласына әкелді. Бұл қалада екі папа – Калликст III және Александр VI, сондай-ақ суретші Хосе Рибера (Ло Спагнолетто) дүниеге келді. Испания тарихында қаралы бір сәт – Испания мұрагерлік соғысы кезінде Алманса шайқасында жеңіске жеткен Филипп V қаланы қоршауға алып, өртеп, Сан-Фелипе деп атауға бұйрық берді. Осы мән-жайды еске алу үшін монархтың портреті жергілікті Альмоди мұражайында төңкеріліп ілінген. Xàtiva 1822 жылғы Испанияның қысқа мерзімді аумақтық бөлінісі кезінде қысқа ғана уақытқа провинциялық астана болды. 1823 жылы абсолютизм қайта орнатылғаннан кейін Xàtiva провинциясы таратылды.