Соңғы Лян әулетінің негізін қалаушысы Лү Гуанның өмірі мен әскери жолы

Кіріспе

Лю Гуан (337–400), әдеп аты Шимин (世明), сондай-ақ, қайтыс болғаннан кейін Лианг Иуу императоры (後涼懿武帝) ретінде танымал, Ди тайпасы бастаған Қытайдың Кейінгі Лян әулетінің негізін қалаушы император болды (ол билік еткен жылдардың көп бөлігінде «Аспан патшасы» атағын қолданды). Бастапқыда бұрынғы Цинь генералы болған ол, 384 жылдан бастап бұрынғы Цинь құлдырағаннан кейін өз мемлекетін құруға шешім қабылдады, ол бастапқыда қазіргі Ганьсу провинциясының барлық аймағын қамтыды. Бірақ оның билігі барысында Оңтүстік Лян мен Солтүстік Лян тәуелсіздік жариялағаннан кейін оның иелігі азайды. 400 жылы қайтыс болғаннан кейін Кейінгі Лян тұрақсыз күйде қалды және 403 жылға дейін жойылды.

Ерте өмір және мансап Бұрынғы Цинь генералы

Лю Гуан этникалық жағынан Ди тайпасынан шыққан (бірақ ол өзінің тегін Лю Вэнь (呂文和) есімді хань адамынан алатынын мәлімдеген, ол адам апаттан қашып Пэй округінен (қазіргі Цзянсу провинциясының Сюйчжоу қаласы, Хань әулеті императорларының ата-бабалары шыққан жер) Ди жеріне қоныстанған). Ол 337 жылы дүниеге келген, оның әкесі Лю Полоу (呂婆樓) сол кезде Ди басшысының және кейіннен Чжао генералы Пу Хунның (蒲洪, кейіннен тегін Пудан Фуға ауыстырған) ізбасары болған. Фу Хунның ұлы Фу Цзянь бұрынғы Циньді құрғаннан кейін, Лю Полоу Фу Цзяньның немере інісі Фу Цзяньның (атауын шатастырмаңыз) штабында қызмет еткен, ол Донхай патшасы болған. 357 жылы Фу Цзянь өзінің қатыгез және ерсілі-қарсылы ұлы және мұрагері Фу Шенгті құлатқаннан кейін, Фу Цзянь таққа отырып, Лю Полоуды өзінің сенімді кеңесшілерінің бірі еткен. Алайда, Лю Гуанды әкесінің әріптестері жақсы қабылдамаған, себебі ол көп оқымаған, керісінше, аң аулау мен атпен жүруге көбірек назар аударған. Бірақ Фу Цзяньның премьер-министрі Ван Мэн оны бағалап, Фу Цзяньды генерал етіп тағайындауға көндірген. 358 жылы, Жаң Пингпен (張平) соғысқанда, ол Жаң Пингтің асырап алған ұлы Жаң Цыны (張蚝) жеңіп, тұтқынға алғанда алғаш рет көзге түскен. 367 жылы Фу Цзяньның туыстары – Фу Су (苻廋) Вэй герцогы, Фу Лю (苻柳) Цзинь герцогы, Фу Ву (苻武) Ян герцогы және Фу Шуанның (苻雙) ағасы Чжао герцогы бірге көтеріліс ұйымдастырғанда, Лю Гуан Фу Шуан мен Фу Вуға қарсы жіберілген генералдардың бірі болды және ол көтерілісті жеңуге үлкен үлес қосты. Кейіннен, 370 жылы Ван Мэн басшылығымен қарсыласы Бұрынғы Янды жойған жорықта қызмет еткеннен кейін, ол Дутин маркизі атанды. 378 жылы Лю Гуан Фу Цзяньның туысы Фу Чонның (苻重) Бейхай герцогының көмекшісі болды, ол Ю провинциясының (豫州, қазіргі Хэнань) губернаторы ретінде маңызды Луоян қаласын басқарды. Фу Чон көтеріліс жоспарлаған, ал Фу Цзянь мұны біліп, Люге Фу Чонды тұтқындауға бұйрық берді, ол бұл тапсырманы сәтті орындады. (Бірақ Фу Цзянь Фу Чонды өлімге кеспеді, тек оны лауазымдарынан босатты, тіпті герцогтық атағын да алмады.) 380 жылы түсініксіз себептермен Фу Цзянь Фу Чонды Чиченгтің (қазіргі Пекин) қорғаушысы етіп тағайындады, ал Фу Чон көп ұзамай өзінің қуатты генерал ағасы Фу Луомен (苻洛) бірге көтеріліс жасады. Лю Гуан Фу Луо мен Фу Чонға қарсы жорықты басқарған генералдардың бірі болды, ол Фу Чонды жеңіп, өлтірді, нәтижесінде Фу Луо жеңіліп, тұтқындалды. 382 жылы екі Сию мемлекеттерінің патшалары – Шаншан патшасы Шиумидуо (休密馱) және Фронт Чеши (қазіргі Шыңжаң провинциясының Турпан аймағы) патшасы Митиан (彌窴) Фу Цзяньге жүгініп, Лю Гуанға 100 000 жаяу әскер мен 5 000 атты әскерді Сиюға басқаруды тапсырды, мақсаты – Хань әулеті сияқты, Сиюда генерал-губернаторлық орнату. Армия 383 жылғы көктемде бұрынғы Цинь астанасы Чанъаньнан екі патшаның басшылығымен аттанды. 384 жылдың басына қарай Сию мемлекеттерінің көпшілігі бағынды, бірақ Кюзи (龜茲, қазіргі Шыңжаң провинциясының Ақсу аймағы) патшасы Бо Чун (帛純) қарсылық көрсетті, ал Лю Кюзиді қоршауға алды, Бочунды қашуға мәжбүр етті. Ол Бо Чунның ағасы Бо Чжэнді (帛震) жаңа патша етіп тағайындады, сондай-ақ, Сиюға бұрынғы Цинь билігін көрсету үшін, Сию патшаларына әлі де иелік еткен Хань әулетінің императорлық таяқтарын қайтарып беруге және оларды бұрынғы Цинь таяқтарымен ауыстыруға бұйрық берді. Алайда, бұл кезде бұрынғы Цинь Фэй өзені шайқасында Цзиньге жеңілгеннен кейін болған көтерілістердің салдарынан ыдырап кетті. Фу Цзянь Люды Сию генерал-губернаторы етіп тағайындағысы келсе де, ол бұл тапсырманы Люға жеткізе алмады. Кюзиде Лю буддалық монах Кумарадживамен кездесті, ал ол 385 жылы Кюзиде қоныстануды ойлағанда (бұрынғы Цинь қайғырып жүргенін естігеннен кейін), Кумараджива оған қарсы кеңес берді, Кюзи бақытсыздыққа толы жер екенін және егер ол шығысқа қарай бет алса, жолда отанын табатынын айтты. Сондықтан Лю Сиюдан жинаған олжасын алып шығысқа қарай бет алды. Бұрынғы Циньдің бай Лян провинциясының (涼州, қазіргі Ганьсу провинциясының орталық және батыс бөліктері мен Шыңжаңның шығысы) губернаторы Лян Си (梁熙) Людың ниетінен күдіктенді және шекараны бекітуді және Людың кіруіне жол бермеуді қарастырды. Оның кеңесшісі Ян Хан (楊翰) Люді шөлден жеңу үшін Гаову аңғары (高梧谷, қазіргі Шыңжаң провинциясының Турпан аймағы) немесе Иву өткелдерін (伊吾關, қазіргі Шыңжаң провинциясының Кумуль аймағы) жабуды ұсынды, бірақ Лян бас тартты. Содан кейін Ян Люға берілді, ол тез арада Лян провинциясының астанасы Гузанға (姑臧, қазіргі Ганьсу провинциясының Уувей қаласы) басып кірді, Лян Сиді тұтқындады және Лян провинциясының көп бөлігін тез бақылауға алды. Келесі бірнеше жыл бойы ол жергілікті әскер басшыларымен шайқасты. 386 жылдың қысында Фу Цзяньның өлімі туралы хабарды естігеннен кейін, ол дәуірдің атын Тайаньға өзгертіп, тәуелсіздік жариялады (формалды түрде патшалық немесе императорлық атақтарды талап етпесе де), сондықтан 386 жылды Кейінгі Лянның құрылған күні деп есептейді.

Lü Guang was ethnically Di (although he claimed ancestry from an ethnically Han man named Lü Wenhe (呂文和) who fled from Pei County (in modern Xuzhou, Jiangsu, the same county that Han dynasty emperors' ancestors came) from a disaster and who settled in Di lands). He was born in 337, when his father Lü Polou (呂婆樓) was a follower of the Di chieftain and Later Zhao general Pu Hong (蒲洪, who later changed his family name from Pu to Fu). Eventually, after Fu Hong's son Fu Jiàn founded Former Qin, Lü Polou served on the staff of Fu Jiàn's nephew Fu Jiān (notice different tone) the Prince of Donghai. After Fu Jiān overthrew Fu Jiàn's violent and capricious son and successor Fu Sheng in 357, Fu Jiān claimed the throne and made Lü Polou one of his senior advisors. Lü Guang, however, was not well regarded by his father's colleagues, because he did not study much and instead concentrated his efforts on hunting and riding. However, Fu Jiān's prime minister Wang Meng valued him and persuaded Fu Jiān to make him a general. He first received renown when he, while fighting with the army of the warlord Zhang Ping (張平) in 358, defeated and captured Zhang Ping's fierce adoptive son Zhang Ci (張蚝). When Fu Jiān's cousins Fu Sou (苻廋) the Duke of Wei, Fu Liu (苻柳) the Duke of Jin, Fu Wu (苻武) the Duke of Yan, and brother Fu Shuang (苻雙) the Duke of Zhao rebelled together in 367, Lü Guang was one of the generals sent against Fu Shuang and Fu Wu, and he contributed much to defeating the rebellion. Later, after he served under Wang Meng in the campaign destroying rival Former Yan in 370, he was created the Marquess of Duting. In 378, Lü Guang was serving as the assistant to Fu Jiān's cousin Fu Chong (苻重) the Duke of Beihai, who, as the governor of Yu Province (豫州, modern Henan) was in charge of the important city Luoyang. Fu Chong planned a rebellion, and Fu Jiān learned this and ordered Lü to arrest Fu Chong, which Lü did successfully. (However, Fu Jiān did not execute Fu Chong but only relieved him of his posts and not even his ducal title.) In 380, inexplicably, Fu Jiān made Fu Chong the defender of Jicheng (modern Beijing), and Fu Chong soon rebelled along with his brother, the powerful general Fu Luo (苻洛) the Duke of Xingtang. Lü Guang was one of the generals in charge of the campaign against Fu Luo and Fu Chong, and he defeated Fu Chong and killed him, resulting in Fu Luo's subsequent defeat and capture. In 382, in response to requests by the kings of two Xiyu states—Xiumiduo (休密馱) the King of Shanshan and Mitian (彌窴) the King of Front Cheshi (roughly modern Turpan Prefecture, Xinjiang) Fu Jiān commissioned Lü Guang to lead an army of 100,000 infantry soldiers and 5,000 cavalry soldiers to Xiyu, with the intent to, like Han dynasty did, establish a governor general over Xiyu. The army departed the Former Qin capital Chang'an in spring 383, with the two kings as guides. By early 384, most Xiyu kingdoms had submitted, but Bo Chun (帛純) the King of Qiuzi (or Kucha, 龜茲, in modern Aksu Prefecture, Xinjiang) resisted, and Lü put Qiuzi under siege, forcing Bochun to flee. He made Bo Chun's brother Bo Zhen (帛震) the new king, and he also, in a move to show Former Qin suzerainty over Xiyu, ordered the Xiyu kings to turn over the Han dynasty imperial rods that they had still possessed and exchanged them for Former Qin ones. By this point, however, Former Qin was disintegrating in light of rebellions that happened after its defeat at the Battle of Fei River against Jin, and although Fu Jiān wanted to make Lü the governor general of Xiyu, he was unable to have the commission delivered to Lü. While at Qiuzi, Lü met the Buddhist monk Kumarajiva, and when he, in 385, considered settling in Qiuzi (after hearing of the unrest Former Qin was suffering from), Kumarajiva advised against it, stating that Qiuzi was a land of misfortune and, if he headed back east, he would find a homeland on the way. Lü therefore started to head back east, carrying the plunder he had gathered in Xiyu. Former Qin's governor of the rich Liang Province (涼州, modern central and western Gansu and eastern Xinjiang), Liang Xi (梁熙), was weary of Lü's intentions, and he considered sealing the borders and refusing Lü entry. His advisor Yang Han (楊翰) suggested that he cut off the Gaowu Valley (高梧谷, in modern Turpan Prefecture, Xinjiang) or Yiwu Passes (伊吾關, in modern Kumul Prefecture, Xinjiang) to defeat Lü by thirst, but Liang refused. Yang then surrendered to Lü, who quickly advanced on the capital of Liang Province, Guzang (姑臧, in modern Wuwei, Gansu), capturing Liang Xi and quickly controlling most of Liang Province. For the next several years, he battled local warlords. In winter 386, upon hearing the news of Fu Jiān's death (Fu Jiān having died in 385), he changed the era name to Tai'an—signifying a declaration of independence, although at this point he claimed no formal regal or imperial titles—and therefore 386 is typically considered the date of Later Liang's founding.

Ертедегі билік Кейінгі Лянның негізін қалау

Жаңа 387 жылы Лю Гуан Цзюань герцогы атағын алды – оның өз аумағына құқығын білдіретін алғашқы ресми абыройы болды. Ол Лян провинциясындағы билігін нығайтуға күш салды, ал солтүстік-шығысындағы бұрынғы Цинь (Фу Денг билігінде) мен Кейінгі Циньнің (Яо Чан билігінде) арасындағы соқпаққа немқұрайлы қарағандай болды. 387 жылдың күзінде Лю Гуан бұрынғы Лянның соңғы ханзадасы Чжан Тяньсидің ұлы Чжан Дайуді (張大豫) тұтқындап, өлім жазасын берді. Чжан Дайу бірнеше жылдан бері бұрынғы Лянды қайта құруға тырысып келген еді. Лю өзінің иелігін тиімді басқара алмағандықтан, оның билігіне қарсы жиі көтерілістер болып тұрды. Оған жауап ретінде ол қатаң заңдар енгізді. Оның шенеуілі Дуань Е 388 жылы осындай қатаң заңдарға қарсы сөйлеуге тырысты, бірақ Лю Гуан Дуаньмен келісетінін айтса да, халықтың жағдайын жеңілдетпеді. 389 жылдың көктемінде Лю Гуан Санхэ патшасы атағын алды. Осы шамада оның әйелі Ши ханым, ұлы Лю Шао және бауыры Лю Дэши (呂德世) бірнеше жыл Чжучиде болғаннан кейін Гузанға келді. Ол Ши ханымды ханшайым, ал Лю Шаоны мұрагер етіп тағайындады. 391 жылы Лю Гуан Батыс Циньге күтпеген шабуыл жасауға тырысты, оның патшасы Цифу Гангуи бүлікші Мо Иганға (沒奕干) шабуыл жасап жатқанда, бірақ Цифу Гангуи шабуыл туралы естіген соң тез жауап берді, сондықтан Лю Гуан шегінуге мәжбүр болды. Дегенмен, бұл Батыс Циньмен бірнеше шайқасқа бастады. 392 жылы Лю Гуан бауыры Лю Баоны (呂寶) Батыс Циньге қарсы, ал ұлы Лю Цуаньды Батыс Циньдің вассалы Цян тайпасының басшысы Пэн Синьяньға (彭奚念) қарсы жіберді. Лю Бао мен Лю Цуань екеуі де жеңіліске ұшырады, бірақ Лю Гуан жеке Пэнге шабуыл жасап, оның Фухан қаласын (枹罕, қазіргі Линься Хуэй автономиялық ауданы, Гансу) басып алып, қашуға мәжбүр етті. 394 жылы Лю Гуан күшті Сяньбэй басшысы Туфа Вугудан формалды бағынуын алды, оның кеңесшісі Шичжэнь Руолиудың (石真若留) сөздері Кейінгі Лян осы кезде өркендегенін көрсетті – Шичжэнь Кейінгі Лянның Туфа тайпасын қалауынша жоюға қабілетті екенін санады. 394 жылдың күзінде Лю Гуан ұлы Лю Фуды (呂覆) Гаочанға (高昌, қазіргі Турпан облысы, Шыңжаң) қорғаныс бекетін басқаруға жіберді. Осы кезде Кейінгі Лян Сиюдың маңызды бөлігін бақылауда ұстағандай көрінді. 395 жылдың күзінде Лю Гуан Батыс Циньге қарсы ірі шабуыл жасады, ал Цифу Гангуи вассал ретінде бағынды, ұлы Цифу Чибоны (乞伏敕勃) кепіл ретінде жіберді. Алайда, Цифу Гангуи бұл келісімге көп ұзамай өкініп, оны ұсынған Ми Гуйчжоу (密貴周) және Мочжэ Гуди (莫者羖羝) шенеуілірін өлім жазасына кесті. Ол сондай-ақ Лю Гуанға бағынудан бас тартты. 396 жылы Лю Гуан «Аспан патшасы» (Tian Wang) атағын алды, бұл императорлық құқыққа талап етуді білдірді. Ол Лю Шаоны тақ мұрагері етіп тағайындады, ағаларының, ұлдарының және немерелерінің 20-сын герцогтар немесе маркиздер етіп тағайындады, сондай-ақ шенеуіліріне де атақтар берді. Алайда, осы тағайындаулардың бір бөлігі ретінде Туфа Вугуға атақ беруге тырысқанда, Туфа Вугу Лю Гуанның елшісіне былай деді:

Around the new year 387, Lü Guang claimed the title of Duke of Jiuquan—the first formal title of nobility that he claimed for himself that showed a claim on his territory. He concentrated on consolidating his power in Liang Province, while appearing to ignore the deadlock that what remained of Former Qin (under Fu Deng) and Later Qin (under Yao Chang) were having, to his southeast. In fall 387, Lü Guang captured and executed Zhang Dayu (張大豫), the son of Former Liang's last prince Zhang Tianxi, who had tried for several years to reestablish Former Liang. It appeared that Lü was not a particularly effective governor of his domain, and there were repeated rebellions against his rule. In response, he instituted strict laws. His official Duan Ye tried to speak against such strict laws in 388, and while Lü Guang indicated that he agreed with Duan, it appeared that he did not actually make things easier for his people. In spring 389, Lü Guang claimed the greater title the Prince of Sanhe. Around this time, his wife Lady Shi, son Lü Shao, and brother Lü Deshi (呂德世) arrived in Guzang after having spent several years in Chouchi. He created Lady Shi princess and Lü Shao heir apparent. In 391, Lü Guang tried to make a surprise attack against Western Qin while its prince, Qifu Gangui, was attacking the rebel Mo Yigan (沒奕干), but Qifu Gangui quickly responded upon hearing about the attack, and so Lü Guang withdrew. This appeared to, however, start a series of battles with Western Qin. In 392, Lü Guang sent his brother Lü Bao (呂寶) against Western Qin and son Lü Zuan against Western Qin's vassal, the Qiang chief Peng Xi'nian (彭奚念), and both Lü Bao and Lü Zuan were defeated, although Lü Guang then personally attacked Peng, capturing Peng's city Fuhan (枹罕, in modern Linxia Hui Autonomous Prefecture, Gansu) and forcing him to flee. In 394, Lü Guang received nominal submission by the powerful Xianbei chief Tufa Wugu, the words of whose advisor Shizhen Ruoliu (石真若留) indirectly showed that Later Liang was in its prime at this point—as Shizhen regarded Later Liang capable of destroying the Tufa tribe at will. In fall 394, Lü Guang sent his son Lü Fu (呂覆) to take up the defense post at Gaochang (高昌, in modern Turpan Prefecture, Xinjiang), and at this point, Later Liang appeared to be in control of a substantial part of Xiyu. In fall 395, Lü Guang made a major attack against Western Qin, and Qifu Gangui submitted as a vassal, sending his son Qifu Chibo (乞伏敕勃) as a hostage. However, Qifu Gangui soon regretted this arrangement, and executed his officials Mi Guizhou (密貴周) and Mozhe Gudi (莫者羖羝), who suggested it. Presumably, he also repudiated his submission to Lü Guang. In 396, Lü Guang claimed the title "Heavenly Prince" (Tian Wang), signifying a claim to imperial title. He created Lü Shao crown prince, and created 20 of his brothers, sons, and nephews dukes or marquesses, and he bestowed titles on his officials as well. However, when he, as a part of these commissions, he tried to grant titles on Tufa Wugu, Tufa Wugu told Lü Guang's ambassador:

«Аспан патшасы Людың ұлдары бәрі де жемқор және адал емес. Оның немерелері әсіресе зорлықшыл және қатыгез. Жақын да, алыс та халық ашуланып, көтеріліске дайын. Мен халыққа қарсы шығып, осы әділетсіз атақтарды қалай қабылдаймын? Мен де патшалық атаққа ие болуға жатырмын». Сондықтан Туфа атақтарды қабылдамады, бірақ Лю Гуан оған жіберген музыканттар мен шеберлерді атақ берудің бір бөлігі ретінде сақтап қалды. Туфаның бұл сөздері үгіт-насихаттық мақсатта айтылған болса да, кейінірек болған оқиғаларға сүйенсек, олар шындыққа жақын болды.

Кейінгі Лянның құлдырауы

Кейіннен Лянның билігі 397 жылы ыдырай бастағандай болды, онда Лю Гуан, Цифу Гангуиді оның ауысқан позициялары үшін жазалауға бел буған, Батыс Циннің астанасы Сиченге (西城, қазіргі Байын, Ганьсу) қарсы үлкен шабуыл жасады. Бұл Қифу Гангуидің шенеуніктерін қорқытты, олар шығысқа қарай Чэньцзиге (成紀, қазіргі Тяньшуй, Ганьсу) шегінуді ұсынды, бірақ Қифу Гангуи, сандарына қарамастан, Кейінгі Лянның күштеріндегі әлсіздіктерді көріп, өз орнын ұстады. Кейінгі Лян әскерлері басында бірнеше ірі Батыс Цин қалаларын басып алып, сәтті болды, бірақ Цифу Гангуй Лю Гуанның ағасы және генерал-майор Лю Янды (呂延) Тианшуй герцогының кері шегінгеніне сендірді, ал Лю Ян Цифу Гангуидың тұзағына түсіп, өлтірілді. Лю Гуан қорқып, Гузанға қашады. Лю Ян жеңілгеннен кейін көп ұзамай Туфа Вугу өзін Кейінгі Ляннан тәуелсіз деп жариялады, Оңтүстік Лянды құрып, кейіннен Лян Батыс Циннен басып алған Цинченгті (金城, қазіргі Ланчжоу, Ганьсу) басып алды. Лю Гуан өзінің генералы Ду Гуды (竇苟) Туфа Вугуға шабуылға жіберді, бірақ жеңілді. Лю Ян қайтыс болғаннан кейін, Лю Гуан Лю Янның көмекшілеріне, ағайындылары Джуку Луочу (沮渠羅仇) және Джуку Кьчжоуға (沮渠麴粥) қатысты жалған айыптарға сеніп, оларды өлтірді. Олардың немересі Жукю Менгшун олардың табыттарын өздерінің туған жері Жангьеге (張掖, қазіргі Жангье, Ганьсу) алып барып, содан кейін әр түрлі Сюньну тайпаларын Кейінгі Лянға қарсы көтерілуге көндірді. Бастапқыда Лю Гуан Лю Цуаньды Джукю Менгшунга шабуылға жіберіп, оны тауларға қуып кірді, бірақ Джукю Менгшунның туысы Джукю Наньчжэн (沮渠男成) де көтеріліп, кейіннен Лианг қаласының Цзяньканг (建康, қазіргі Жангье, Ганьсу, Цзиньның сол аты бар астанасымен шатастырмау керек) қаланы қоршап алды. Джуку Нанченг Цзяньканг қолбасшылығының губернаторы Дуан Е-ді, Лю Гуанның оны Джукулар көтерілісі үшін кінәлайтынын қорқытып, оларға қосылуға көндірді. Джуку Нанченг Дуан Е-ге Цзяньканг герцогы атағын сыйлады, осылайша Солтүстік Лянды құрды. Лю Цзюань жаңадан құрылған мемлекетке шабуыл жасады, бірақ оны жоя алмады. Осы уақытта Лю Гуан мен оның халқы қатты сенген сиқыршы Гуо Нэн (郭黁) Кейінгі Лянның жойылатынын пайғамбарлық етті, сондықтан ол астана Гузанда өзі көтеріліс бастады, тіпті Лю Гуанның сегіз немересін тұтқындап, қатал жазалады. Гуо көп ұзамай көтерілістің басшысы ретінде генерал Ян Гуиді (楊軌) қолдады. Лю Цзюань Дуанға қарсы шабуылдан бас тартып, Гузанға оралуға мәжбүр болды. Алайда, ақыр соңында Ян мен Гуо Кейінгі Лян әскерлерімен жеңілді және тиісінше Оңтүстік Лянға және Батыс Цинге қашуға мәжбүр болды. Алайда, осы кезден бастап, қазірдің өзінде көлемі мен күші өте төмен болған Кейінгі Лян Оңтүстік Лян, Солтүстік Лян және Батыс Циннің үнемі шабуылдарына ұшырады, бұл оның аумағын ұстай алмауына әкеп соқты. 398 жылы Кейінгі Лянның батыс бөліктері (оның ішінде Сию иеліктері) Солтүстік Лянға да тиді. 399 жылы Лю Шао мен Лю Цюань Солтүстік Лянға тағы бір шабуыл жасады, бірақ Оңтүстік Лян Солтүстік Лянға көмекке келгендіктен, олар кері шегінуге мәжбүр болды. Жаңа 400 жыл шамасында Лю Гуан қатты ауырып, Лю Шаоға таққа отыруды және Көкше ханзада атағын алуды бұйырды; ол өзі зейнеткер император атағын алды. Лю Шаоның таланты мен қабілеті жоқ екенін түсінген ол Лю Шао мен оның ағалары Лю Цзюань Тайюань герцогымен және Лю Хун (呂弘) Чаншан герцогымен сөйлесіп, Лю Шаоға ағаларына сенуін, ал Лю Цзюань мен Лю Хунға Лю Шаоға адал қызмет етуін айтты. Сол күні ол қайтыс болды. Алайда көп ұзамай Лю Цзюань мен Лю Хунг Лю Шаоға қарсы шықты, олар төңкеріс бастағанда Лю Шао өзін-өзі өлтірді, ал Лю Цзюань таққа отырды, бұл қоршаған мемлекеттердің шабуылдарымен бірігіп, кейінірек Лянның 403 жылы Кейінгі Цинге берілуіне әкеп соқтыратын ішкі тәртіпсіздіктердің сериясын бастады.

Later Liang's power appeared to start to fall apart in 397, when Lü Guang, determined to punish Qifu Gangui for his shifting positions, launched a major attack against Western Qin's capital Xicheng (西城, in modern Baiyin, Gansu). This frightened Qifu Gangui's officials enough that they recommended a retreat to Chengji (成紀, in modern Tianshui, Gansu) to the east, but Qifu Gangui, seeing weaknesses in Later Liang's forces despite their numbers, stood his ground. Later Liang forces were initially successful, capturing several major Western Qin cities, but Qifu Gangui tricked Lü Guang's brother and major general Lü Yan (呂延) the Duke of Tianshui into believing that he was retreating, and Lü Yan fell into a trap Qifu Gangui set and was killed. Lü Guang, in fear, withdrew to Guzang. Soon after Lü Yan's defeat, Tufa Wugu declared himself independent from Later Liang, establishing Southern Liang and capturing Jincheng (金城, in modern Lanzhou, Gansu), which Later Liang had just captured from Western Qin. Lü Guang sent his general Dou Gou (竇苟) to attack Tufa Wugu, but was defeated. After Lü Yan's death, Lü Guang believed false accusations against Lü Yan's assistants, the brothers Juqu Luochou (沮渠羅仇) and Juqu Quzhou (沮渠麴粥) and executed them. Their nephew Juqu Mengxun escorted their caskets back to their home territory of Zhangye (張掖, in modern Zhangye, Gansu) and then persuaded the various Xiongnu tribes to rebel against Later Liang. Initially, Lü Guang sent Lü Zuan to attack Juqu Mengxun and chased him into the mountains, but Juqu Mengxun's cousin Juqu Nancheng (沮渠男成) also rebelled and sieged the Later Liang city Jiankang (建康, in modern Zhangye, Gansu, not to be confused with Jin's capital of the same name). Juqu Nancheng persuaded the governor of Jiankang Commandery, Duan Ye, who was already fearful that Lü Guang would blame him for the Juqus' rebellion, to join them, and Juqu Nancheng offered the title of Duke of Jiankang to Duan Ye, thus establishing Northern Liang. Lü Zuan attacked the nascent state, but could not destroy it. At this time, the magician Guo Nen (郭黁), whom Lü Guang and his people had trusted greatly, prophesied that Later Liang was about to be destroyed, and therefore started a rebellion himself within the capital Guzang, capturing even Lü Guang's eight grandsons and executing them cruelly. Guo soon supported the general Yang Gui (楊軌) as the leader of the rebellion. Lü Zuan was forced to abandon his attack against Duan and return to Guzang. Eventually, however, Yang and Guo were defeated by Later Liang forces and forced to flee to and submit to Southern Liang and Western Qin, respectively. From this point on, however, Later Liang, by now highly reduced in size and strength, were subject to constant attacks by Southern Liang, Northern Liang, and Western Qin, causing it to be unable to hold its territory. By 398, the western parts of the Later Liang (including Xiyu holdings) had fallen to Northern Liang as well. In 399, Lü Shao and Lü Zuan launched another attack on Northern Liang, but with Southern Liang coming to Northern Liang's aid, they were forced to withdraw. Around the new year 400, Lü Guang grew gravely ill, and he ordered Lü Shao to take the throne and the title Heavenly Prince; he himself claimed the title of retired emperor. Realizing that Lü Shao lacked talents and ability, he spoke to Lü Shao and his brothers Lü Zuan the Duke of Taiyuan and Lü Hong (呂弘) the Duke of Changshan, telling Lü Shao to trust his brothers and Lü Zuan and Lü Hong to serve Lü Shao faithfully. He died later that day. Soon, however, Lü Zuan and Lü Hong would turn on Lü Shao, and when they started a coup, Lü Shao committed suicide, and Lü Zuan took the throne, starting a series of destabilizing internal disturbances that, in combination with the attacks by the surrounding states, led to Later Liang's surrender to Later Qin in 403.