Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Энде – Индонезияның Шығыс Нуса-Тенгера провинциясының Энде ауданының орталығы. Энде Флорес аралының оңтүстік жағалауында орналасқан. 2020 жылғы халық санауы бойынша қаланың халқы 87 269 адамды құрады, әкімшілік тұрғысынан ауданның төрт ауданына (kecamatan) – Энде Оңтүстік, Энде Шығыс, Энде Орталық және Энде Солтүстік бөлінген. Бұл көрсеткіш қала шегінен тыс, негізінен ауылдық болып табылатын Энде ауданына жатпайды. 2023 жылдың ортасы бойынша ресми бағалау 88 921 адамды көрсетті.
Ende is the seat capital of the Ende Regency, East Nusa Tenggara province of Indonesia. Ende is located on the southern coast of Flores Island. The town had a population of 87,269 residents at the 2020 census, divided administratively between four districts (kecamatan) of the regency – Ende Selatan, Ende Timur, Ende Tengah, and Ende Utara. Note that this does not include Ende District (which is a mainly rural district outside the town limits). The official estimate as at mid 2023 was 88,921.
Тарих
Енде XVIII ғасырдың соңында болған патшалықтың орны болды. Сондықтан, аймақ халқы Льо-Энде халқы деп белгілі. Көптеген ондаған жылдар бойы Энде үкімет, сауда, білім беру және саяси іс-қимылдардың орталығы болып келді. Голландтарға қарсы көтеріліс Уту Апи және Мари Лонга соғыстары (1916–1917 жж.) деп аталған Нипа До деген адам басқарды. 1934 жылы ұлттық көшбасшы Сукарно, кейіннен Индонезияның бірінші президенті болған, голланд отаршылдық үкіметі тарапынан Шығыс Индонезияға жер аударылды.
Ende was the site of a kingdom that existed around the end of 18th century. The people of the area therefore known as Lio Ende people. For many decades Ende has been a center of government, trade, education, and political activities. Rebellion against the Dutch was led by a certain Nipa Do known as the wars of Watu Api and Mari Longa (1916–1917). In 1934, the nationalist leader, Sukarno, who later became Indonesia's first president was exiled to eastern Indonesia by the Dutch colonial government.
Көрікті жерлер
Бунг Карно мұражайы – Сукарноның Эндедегі жер аударылуы кезінде тұрған ескі үйі. Көптеген ескі жиһаздар әлі де сол жерде сақталған. Эндеде жер аударылғанда Сукарно Тонел Келимуту театр тобымен бірге бірнеше пьеса жазып, қойды. Олардың арасында «Рендоруа Ола Нгера Нуса» (архипелагты дүрліктірген Рендо) және доктор Франкенштейннің оқиғасын қайта қараған «Доктор Сатан» пьесалары болды. Эндедегі футбол алаңының жанында үлкен нан жемісі ағашы өседі. Сукарно көбінесе осы ағаш астында отырып, Индонезияны тәуелсіздікке жетелеу үшін саяси идеялармен айналысты. Осы ойлар қазір Индонезияның мемлекеттік философиясы болып табылатын Панкасила тұжырымдамасының қалыптасуына септігін тигізді. Панкасила осы жерде дүниеге келді. Бүгінде осы орында Панкасиланың туған күніне арналған ескерткіш тұр. 2013 жылдың маусым айында Эндеге сапар шеккен вице-президент Боедионо Индонезия үшін Панкасила идеясының маңыздылығын айтып, Эндеде Сукарноның еңбегіне арналған ескерткіштің ашылу салтанатын өткізді. Тағы бір қызықты орын – Эндедегі Рим-католик архиепископиясының орталығы – Мәсіх Патша соборы. Энде қаласының шығысында үш түрлі түсті жанартау көлі бар Келимуту тауының танымал туристік орны орналасқан. Эндеде болғанда жергілікті «Kopi End» кофесін татып көруге болады. Бұл кофе бұршақтары мен имбирь бірге қуырылып, әдеттегідей пісіріледі.
The Bung Karno Museum is the old house occupied by Sukarno during his years of exile in Ende. Most of the old furniture are still there. While he was exiled in Ende, Sukarno wrote and held several plays, together with Tonel Kelimutu Theatre Group. Among the plays were Rendorua Ola Nggera Nusa (Rendo that stirred the archipelago) and Doctor Satan, a revision on the story of Dr. Frankenstein. Near the football field in Ende stands a big breadfruit tree. Under the tree, Sukarno often sat, working on political ideas to lead Indonesia to independence. Those reflections contributed to the opening of Pancasila concept, which is now the state philosophy of Indonesia. From here Pancasila was born. Today, the Pancasila Birth Monument stands on this place. During a visit to Ende in June 2013, Vice President Boediono spoke of the importance of the idea of Pancasila for Indonesia and officiated over a ceremony to open a monument to the work of Sukarno in Ende. Another attraction is Christ the King Cathedral, which is the seat of the Roman Catholic Archdiocese of Ende. The well known tourist spot of Mount Kelimutu with three coloured volcanic lakes is about to the east of Ende. While in Ende there is an opportunity to tryout the local type of coffee “Kopi End”'. Coffee beans and ginger toasted together and brewed as normal.
Көлік
Қалаға Х. Хасан Ароебосман әуежайы, немесе Энде әуежайы қызмет етеді.
The town is served by H. Hasan Aroeboesman Airport or Ende airport.
Климат
Эндеде тропикалық саванна климаты (Köppen Aw) басым, онда ұзақ құрғақ және қысқа жаңбырлы маусымдар бақыланады.
Ende has a tropical savanna climate (Köppen Aw) with a long dry season and short wet season.