Кіріспе

Индонезия саясаткері және заңгері (1909–1981)

Вилопо (21 қазан 1909 – 1 маусым 1981) – индонезиялық саясаткер және заңгер. Іскер әкімші болған ол 1952–1953 жылдары Индонезияның премьер-министрі қызметін атқарды. Мансабында еңбек министрі, экономикалық істер министрі, Конституциялық Ассамблеяның спикері және Жоғарғы кеңесшілік кеңестің төрағасы болып қызмет етті. Пурворежода мұсылман отбасында дүниеге келген Вилопо Батавиядағы (қазіргі Джакарта) Rechts Hogeschool-да оқыды. Оқу кезінде білім беру және ұлтшыл топтардың қызметіне қатысты. Бітірген соң заңгер болып жұмыс істеді және Индонезияның ұлтшыл қозғалысына белсенді қатысып, Партинда және Гериндо саяси партияларына мүше болды. Жапондық оккупация кезеңінде (1942–1945) Вилопо оккупациялық үкіметте лауазымды қызметкер болды және Путера мен Суишинтай ұйымдарындағы маңызды тұлғалардың бірі болды. 1945 жылы Индонезияның тәуелсіздігі жарияланғаннан кейін, Вилопо жаңадан құрылған Республикалық үкіметке қосылды, алдымен Джакарта қаласының әкімі Сувирионың көмекшісі, содан кейін Индонезияның Орталық Ұлттық Комитетінің мүшесі болды. Индонезия Ұлттық революциясы (1945–1949) кезінде ол Индонезия Ұлттық партиясына (PNI) қосылып, 1947 жылы Еңбек министрінің орынбасары болды. Голландия-Индонезия дөңгелек үстел конференциясында, оған қатысқаннан кейін, 1949 жылы Вилопо премьер-министр Мохаммад Хатта тарапынан Еңбек министрі етіп тағайындалды. Ол Индонезия Ұлттық партиясының (PNI) жетекшісіне айналып, Соекиман кабинетінде Экономикалық істер министрі болды. 1952 жылы сыртқы саясаттағы сәтсіздіктерге байланысты Соекиман кабинеті құлап, Вилопо президент Сукарно тарапынан жаңа кабинет құрастырушы болып тағайындалды. Ол батысқа бейім технократтардан тұратын, біртұтас саяси бағыты бар және PNI мен Масюми партиясының қолдауына ие жаңа кабинет құруды жөн көрді, тіпті екі партия да ынтасыз серіктес болғанмен. Премьер-министр ретінде Вилопо саяси күштердің қайта құрылуына жетекшілік етті, PNI Масюмиге деген күмәнін арттырды, Нахдлатул Улама Масюмиден бөлініп шықты, ал Коммунистік партия (PKI) саяси аренаға қайта оралды. Оның премьер-министрлік қызметі экономикалық дағдарыс және Индонезия армиясының демобилизация схемасына қарсы күш көрсетуі сияқты бірқатар дағдарыстармен де ерекшеленді, бұл Солтүстік Суматрадағы жер дауына байланысты оның кабинетінің құлауына әкеп соқты. Соңынан Вилопо мемлекеттік қызметте жұмысын жалғастырып, Конституциялық Ассамблеяның спикері (1956–1959) және Жоғарғы кеңесшілік кеңестің төрағасы (1968–1978) болды. 1981 жылы Джакартада қайтыс болды.

Ерте өмір

Вилопо 1909 жылғы 21 қазанда Пурворежо қаласында дүниеге келді. Ол Орталық Явада қарапайым отбасында туған. Оның әкесі Соеджона Соеродирджо болған, бірақ оны Мантри Гуру Правиродихаржо ағасы тәрбиеледі. Ол ересек болғанға дейін нағыз әкесі туралы білмеді. Сегіз жасында ол отбасымен Пурворежодан бес шақырым қашықтықтағы Лоаноға көшті. Алтыншы сыныпта оқығанда олар Пурворежоға қайта оралды.

Білім

Вилопо Голландияның ішкі мектебінде (HIS) оқыды. Ол білімін Еуропалық жоғары мектебінде (ELS) жалғастыра алатын еді, бірақ ол оны жалғастырмады, себебі Оплединг мектебінде білім алуды қалады Voor Inlandsche Ambtenaren (OSVIA). HIS-ті бітіргеннен кейін Вилопо Магелангтағы Meer Uitgebreid Lager Onderwijs (MULO) мектебінде білімін жалғастырды. MULO-да оқығаннан кейін Вилопо Йогьякартадағы Algemene Middelbare School (AMS) мектебінде білімін жалғастырды. AMS-те Вилопо нақты ғылымдар мен физикамен айналысты. Йогьякартада тұрған кезінде өмірлік құралын қамтамасыз ету үшін стипендия алды. Йогьякартада болғанда ол "De Locomotief", "Darmo Kondo" және "Soeara Oemoem" газеттерінің хабарларын оқыды. Осылайша ол Сукарноның (Индонезияның болашақ президенті) есімін білді. Осы шамада Вилопо "Jong Java" жастар ұйымына қосылды. Ол Бандунгтегі Technische Hoge School (THS) мектебінде білімін жалғастырды. Сол жерде Вилопо Правиросентико отбасының үйінде тұрды. Бірнеше аурудан кейін ол Сукабумиге көшіп, туысының үйінде тұрды. Сол жерде ол "Taman Siswa" мектебінде мұғалім болды. Ол Жакартаға көшіп, Rechts Hoge School (RHS) мектебінде оқуын жалғастырды. Осы уақытта ол MULO-дан танысы Абдул Расидтің үйінде тұрды.

Еңбек министрі

Вилопоның алғашқы үкіметтік лауазымы 1947 жылдың 3 шілдесінен 1948 жылдың 29 қаңтарына дейінгі аралықта Бірінші және Екінші Әмір Сжарифуддин кабинеттерінде Еңбек жөніндегі кіші министр болып жұмыс істеуі болды. Ұзақ үзілістен кейін, ол 1949 жылдың 20 желтоқсанынан 1950 жылдың 6 қыркүйегіне дейін Индонезия Құрама Штаттары кабинетінде Еңбек министрі болды; соңынан Сукиман кабинетінде Сауда және өнеркәсіп министрі болды.

Индонезияның премьер-министрі

Сауда және өнеркәсіп министрі лауазымын аяқтағаннан кейін, 1952 жылдың 19 наурызында Вилопоға үкімет құрап, басшылық етуі тапсырылды. Президент Сукарноға тізімін ұсынғаннан кейін үш күн өткен соң, 1 сәуірде ол және оның үкіметі билікке келді; бұл, көбінесе, «Масюми» және Ұлттық партиялар арасындағы қажеттілік тудырған коалиция болды. Премьер-министр қызметін атқару кезінде ол 3 сәуірден 29 сәуірге дейін 26 күн бойы сыртқы істер министрінің міндетін де атқарды, бұл 2011 жылғы мәлімет бойынша оны Индонезияның ең аз қызмет еткен сыртқы істер министрі етті. Премьер-министр ретінде ол бастапқыда Йогьякарта сұлтаны Хаменгкубувоно IX-ты қорғаныс министрі етіп тағайындау арқылы әскердің қолдауын жеңіп алды. Он төрт айдан кейін үкімет құлап, бұл құлаудың себебі жер дауы болды.

Премьер-министрден кейінгі кезең

1955 жылдан 1959 жылға дейін Вилопо Индонезия Конституциялық Ассамблеясының төрағасы болды. Кейіннен ол 1970 жылдың маусымында қызметке кірісіп, Сыбайлас жемқорлықты жою тобының құрамындағы Төрт комиссияның басшысы болды. "Сыбайлас жемқорлықты барлық жерде" анықтағанына қарамастан, үкімет тарапынан ешқандай шара қабылданбады.

Өлім

Вилопо 1981 жылы Джакартада қайтыс болды.

Жеке өмір

Жакартада болған кезінде ол Абдул Расидтің анасының кіші қарындасы – Сумикалимахпен кездесті. Сумикалима бастауыш мектепте мұғалім. Вилопо Сумикалимамен қарым-қатынас бастап, 1917 жылдың қазан айында олар үйленді.

Тарихи бағалау

Индонезия саясаты бойынша австралиялық ғалым Герберт Фейт, Уилопоның әділ және жұмысшы табының қиын жағдайына көңіл бөлетін, мақсаттарына сақтықпен ұмтылған адам ретінде кеңінен танылғанын айтады. Ол партиялық адалдыққа басымдық бермегендіктен, кез келген адаммен ынтымақтаса білуге қабілетті болды.