Кіріспе
Исаның үлгісіне еліктеу – христиандық теологияда Мәсіхке еліктеу, Исаның үлгісін ұстану. Шығыс христиандығында «Мәсіхтегі өмір» термині кейде осы мәнге қолданылады. Осы ұғым мен оның іске асырылуы туралы деректер ең алғашқы христиандық құжаттарда, мысалы, Пауыл хаттарында кездеседі. Ассиздік Франциск Мәсіхтің рухани және тәндік үлгісіне сенді, кедейлік пен уағыз айту жолын жақтады, Иса сияқты, ол кедей болып дүниеге келді және айқышқа шегеленіп, жалаңаш өлді. Мәсіхке еліктеу тақырыбы Византия теологиясының барлық кезеңдерінде кездеседі, ал 14 ғасырдағы «Мәсіхтегі өмір» кітабында Николас Кабасилас «өз өмірін Мәсіхте өткізуді» негізгі христиандық қасиет деп қарастырды. Әулие Августинның «Құпиялар» кітабының 7-ші кітабында «кем дегенде, қарапайым Құдайға елікте» деген мәшһүр үзіндісі бар, ол 400 жыл шамасында Мәсіхке еліктеудің берік христиандық дәстүрін растайды. Осылайша, Августин үшін Мәсіхке еліктеуді Құдайдың рақымын сыйлайтын Рух мүмкін етеді. 12 ғасырда Клерволық Бернард кішіпейілділік пен махаббатты Мәсіхке еліктеудің маңызды үлгілері деп санады. 13 ғасырдың басында, кедей монахтар тобы Мәсіхке еліктеу үшін, Иса сияқты кедейлікпен өмір сүру және уағыз айту, қажет болған жағдайда шейіт болу мақсатымен көріне бастады. Олардың арасында Ассиздік Францисктің ізбасарлары ең бастылары болды, олар Мәсіхтің рухани және тәндік үлгісіне сенді. Ол сонымен қатар христиандық тарихында стигмалардың алғашқы жағдайы болды және өз стигмаларын Мәсіхке еліктеудің маңызды бөлігі деп санады. Кабасилас сондай-ақ Евхаристия Мәсіхтегі жаңа өмірді құрайды деп сенді. 1418 жылы жарық көрген, өте ықпалды «Мәсіхке еліктеу» кітабында Томас а Кемпис Мәсіхке еліктеудің нақты нұсқауларын берді. Кемпистің көзқарасы, басқа монахтардың Мәсіхке белсенді еліктеуіне (соның ішінде сыртқы уағыз айтуға) қарағанда, ішкі өмірге және әлемнен уысуға баса назар аударуымен сипатталады.
In Christian theology, the imitation of Christ is the practice of following the example of Jesus. In Eastern Christianity, the term life in Christ is sometimes used for the same concept. References to this concept and its practice are found in the earliest Christian documents, e. g. the Pauline Epistles. Saint Francis of Assisi believed in the physical as well as the spiritual imitation of Christ, and advocated a path of poverty and preaching like Jesus who was poor at birth in the manger and died naked on the cross. The theme of imitation of Christ existed in all phases of Byzantine theology, and in the 14th century book Life in Christ Nicholas Cabasilas viewed "living one's own personal life" in Christ as the fundamental Christian virtue. Book 7 of the Confessions of St. Augustine includes a well known passage on "at least imitate the lowly God" that confirms the strong Christian tradition of the imitation of Christ around the year 400. Thus for Augustine, the imitation of Christ is enabled by the Spirit who confers God's grace.]] In the 12th century, Saint Bernard of Clairvaux considered humility and love as key examples of the imitation of Christ. Early in the 13th century, groups of mendicant friars entered the scene, aiming to imitate Christ by living a life of poverty as well as preaching, as Jesus had done, and following him to martyrdom, if necessary. Chief among these were the followers of Saint Francis of Assisi, who believed in the physical as well as the spiritual imitation of Christ. He was also the first reported case of stigmata in the history of Christianity, and reportedly viewed his stigmata as a key element of his imitation of Christ. Cabasilas also believed that the Eucharist forms the new life in Christ. In the highly influential book The Imitation of Christ first issued in 1418, Thomas à Kempis provided specific instructions for imitating Christ. The approach taken by Kempis is characterized by its emphasis on the interior life and withdrawal from the world, as opposed to an active imitation of Christ (including outward preaching) by other friars.
Христиандық ілім
Мәсіхке еліктеу ұғымы христиан теологиясының қалыптасқан алғашқы күндерінен бастап христологиялық контекст пен салдарға ие болды. Мәсіхтің Тұлғасы тұрғысынан қарағанда, Мәсіхтің тек қана құдайлық табиғаты бар, ал адамдық табиғаты жоқ деген сенімді білдірген Монофизизм, адамдардың Оған еліктеуі мүмкін деген идеяға қарсы келді. Көптеген христиандардың Мәсіхтің адамдық (сондай-ақ құдайлық) табиғатын қабылдауы Мәсіхке еліктеу мақсатын іске асыруға мүмкіндік берді, бірақ оның ішкі шектері бар екенін түсінумен бірге, мысалы, Мәсіхтің Әкесінің еркіне бағынып өлгенінің адамның мүмкіндігінен асып түсетін құтқару құндылығы бар екенін ұқты. Батыс христологиясы "Мәсіхке еліктеу" тұрғысынан Голгофадағы құрбанға баса назар берсе, Шығыс шіркеуінде бұл басты тақырып емес, оның орнына "Мәсіхпен өмір" термині қолданылып, негізгі назар Исаның Дабырлануына аударылды. Шығыс шіркеуіндегі ешбір әулие стигма белгілері туралы хабарламаған, бірақ Шығыс шіркеуіндегі әулиелер жиі жаратылмаған рақымның "ішкі нұрымен" өзгергендерін айтады. Шығыс және Батыс көзқарастарын ажырататын тағы бір христологиялық мәселе – Шығыс көзқарасы Әкені Киелі Рухтың жалғыз гипостаздық бастауы ретінде қарастырады. Осылайша, Августин мен Аквинаға қарағанда, Шығыс христологиясы Киелі Рухты Әке мен Ұл арасындағы махаббат байланысы ретінде қарастырмайды, сондықтан Ұлға еліктеу Әкемен бірлік тұрғысынан бірдей мағынаға ие емес.