Кіріспе

Крикетте боулинг машинасы – бұл ұрысшыға жаттығу жасауға (әдетте торларда) және белгілі бір ұзындықта, бағытта және жылдамдықпен допты қайталап беру арқылы нақты дағдыларын шыңдауға мүмкіндік беретін құрылғы. Оны ешкім доп тастай алмағанда немесе қажетті стильдегі немесе деңгейдегі ойыншы болмағанда да пайдалануға болады. Крикет жаттықтырушыларына әртүрлі боулинг машиналары қолжетімді, олардың әрқайсысы қажетті допты беруді әртүрлі жолдармен іске асырады, бірақ көбісі қашықтан басқаруға мүмкіндік береді, соның арқасында жаттықтырушы соққы жасалған кезде ұрысшыға жақынырақ бола алады.

Механикалық боулинг машиналары

Бұл машина түрі ең көп кездесетін. Ол қарапайым, берік және сенімді, сонымен қатар пайдалы әртүрлі лақтыруларды орындай алады.

Олардың жұмыс істеу әдістері

Машинаның негізгі механизмі екі ауыр дөңгелек, диаметрі 30-50 см, қатты немесе пневматикалық резеңке дөңгелектерімен жабдықталған, әрқайсысы өз электр қозғалтқышымен қозғалады. Бұл дөңгелектердің бір жазықтықта, бір-бірінен шамамен 7 см қашықтықта (крикет добының диаметрінен сәл кем) орналасуы үшін рамаға бекітіледі. Шартық буын машинаға кең қозғалыс мүмкіндігін береді. Барлық құрылым берік үш аяқты тұғырға немесе басқа рамаға орнатылады, сонда дөңгелектер жазықтығы әдеттегі боулингші добын жіберу биіктігінде болады. Допты дөңгелектердің арасына жеткізетін арна жаттықтырушының қолына тиюінен сақтайды. Моторлар көбінесе автомобиль аккумуляторымен қуаттанады және қарама-қарсы бағытта айналады. Басқару пульті әрбір дөңгелектің жылдамдығын өзгертуге мүмкіндік береді, бұл машинаны жаңадан бастаған ойыншылар үшін баяулатуға немесе моторлар әртүрлі жылдамдықпен жұмыс істегенде, айналмалы немесе спин боулингін имитациялауға болады. Бұл машиналар крикет немесе теннис доптары сияқты шамамен дұрыс өлшемдегі және салмақтағы кез келген доппен жұмыс істейді. Дегенмен, олар көбінесе өздеріне арналған доптармен жақсы жұмыс істейді – боулинг машинасының доптары, олар қатты пластиктен жасалған және кіші шұңқырлармен жабылған. Бұл шұңқырлар осы типтегі беру кезінде айналу сипаттамаларын жақсартуға көмектеседі.

Тез боулинг

Бұл екі доңғалақты да соққы берушінің қарсы ала алатын ең жоғары жылдамдыққа теңдестіру арқылы қол жеткізіледі, бірақ машинаның өзі көлденеңге бұрылуы керек. Жаңа бапкер машинаны сәл жылжыту арқылы әр доптың траекториясын және ұзындығын өзгерте алады.

Свинг боулинг

Дөңгелектер жазықтығы тегіс, ал моторлар сәл әртүрлі жылдамдықпен жұмыс істейді. Бұл шардың жерге перпендикуляр ось бойынша айналып, Магнус эффектісінен ауытқуына себеп болады. Егер шар жоғарыдан қарағанда сағат тіліне қарсы айналса, ол оңнан солға қарай ауытады; сағат тілімен айналу солдан оңға қарай ауытады. Яғни, жаттықтырушы бір жақтан дөңгелекті баяулатса, шар сол бағытта ауытады. Осылай тудырылған ауытқу, әдеттегі спин боулингтен өзгеше – ол футболдағы керлинг допына көбірек ұқсайды.

Тігіс боулинг

Бұл қиынға соғады, себебі оператор доптың машинаға және дөңгелектердің арасына қалай домалап түсетінін толық бақылай алмайды. Дегенмен, орташа алғанда, доптың тігісі кейде қажетті бұрышта шығып, оның нәтижесінде болжамсыз секіруіне себеп болады.

Қақпашылар

Табиғи емес жоғары немесе төмен секіретін доптар алу үшін машинаның жазықтығы тік болуы керек. Барлық машиналар мұны істей алмайды, себебі олардың шартық буыны қажетті қозғалыс ауқымын қамтамасыз етпейді. Допты қалыптыдан жоғары секіруі үшін төменгі дөңгелек жоғарғы дөңгелекке қарағанда сәл жылдам айналуы керек. Қалыптыдан әлдеқайда төмен секіретін берулер сирек кездеседі және көбінесе доптың жердің бұзылған бөлігіне тиюінің нәтижесі болады. Дегенмен, мұндай доптарды жоғарғы дөңгелектің жылдамдығын арттыру арқылы да модельдеуге болады.

Пневматикалық боулинг машиналары

Бұл конструкция механикалық түрге қарағанда едәуір сирек кездеседі және мүлдем басқа қағида бойынша жұмыс істейді.

Олардың жұмыс істеу әдістері

Машинадағы кеңістіктің басым бөлігі шарларды сыйыратын қойма. Қойманың төменгі жағында, алдыңғы бөлігінде алты шарға арналған ұялары бар ротор орналасқан. Шарықтар гравитация күшімен ротордағы ұяларға түсіп, содан кейін механизмнің ішкі бөлігіне жетеді. Ротор тұйық қақпаның үстінен өтеді, шар салмағымен қақпаны ашып, кішкентай камераға құлайды. Шардың түсетін камерасына ауа ағынын жеткізу үшін сорғы пайдаланылады. Ауа ағыны шарды камера бойымен "шектегіш" деп аталатын резеңке сақинаға немесе прокладкаға итеріп жібереді. Шектегіште шардан сәл кіші тесік бар, шар оған қысым жасайды. Бұл тесікті бітеп, камерада ауа қысымы артады. Қысым шектегіштің көтере алмайтын деңгейге жеткенде, шар оны бұзып, машинаның негізгі корпусынан сыртқы түтікке шығып, ол оны жоғары қарай бағыттап, боулингшінің қолының биіктігінде босатады.

Тез боулинг

Ауаның цилиндрден шығуына мүмкіндік беретін жүйе бар, бұл қысымды шектегіштен өткеннен кейін азайтады. Бұл шарға түсетін қысымды төмендетіп, бастапқы жылдамдығын азайтады. Оны жабу жылдамдықты максималды деңгейге дейін арттырады; максималды жылдамдығы 160+ км/сағ (100+ миль/сағ).

Свинг боулинг

Бұл үшін оқпанның ұшына иілген түтік бекітіледі. Доп оның ішінде домалап, айналып, шайқалады.

Спин боулинг

Свинг боулингке қолданылатын түтіктерді, қисықты тік пен көлденең арасында бағыттап, спин боулингке де пайдалануға болады.

Тігіс боулинг

Бұл машинада тігіспен лақтыру мүмкін емес, себебі ол тек теннис доптарын және Слэзенгердің "Слэзболл" сияқты крикет жаттығу доптарын қабылдайды (қатты, кішкентай, аз секіретін, ауыр доп, сыртқы түрі теннис добына ұқсас, бірақ көбінесе қызыл түсті). Екі түрлі доптың ешқайсысының да тігісі жоқ.

Қақпашылар

Құбырды тік орнату арқылы биік және төмен секіруді модельдеу үшін оны қайта қолдануға болады.

Бағдарламаланатын боулинг машиналары

Жоғарыда сипатталған екі типті машина да салыстырмалы түрде қарапайым конструкцияға ие, олар клубтар үшін үнемі, интенсивті пайдалануға арналған, сондықтан оларды пайдалану оңай және сенімді. Олар берілген конфигурациядағы машинамен тек бір типті допты ғана симуляциялай алады және, әсіресе спин боулингімен байланысты, басқа да шектеулері бар, бұл олардың ойынның жоғары деңгейіндегі ойыншылар үшін пайдалылығын шектейді. Бағдарламаланатын боулинг машиналарын жасаушылар осы шектеулердің кейбірін жоюды көздеген, олар әртүрлі доптарды тікелей, бірінен соң бірі беру үшін жылдам қайта конфигурацияланады. "Мерлин" деп аталған бағдарламаланатын боулинг машинасы, жасаушылары "адам таныған кез келген допты бере алады" деп мәлімдеген, 2005 жылғы Ashes сериясына дайындық және оның барысында Англия крикет командасы қолданғанда көп назар аударды. Бастапқыда жеке жасалған "Мерлин" Херефордширдегі крикет жаттықтырушысы Генри Прайор жасаған. Оның механизмі жарияланбаған, бірақ ол басқа машиналарға қарағанда әлдеқайда күрделі деп болжауға болады. Маңыздысы, машина Шейн Уорнның аяқ бұруларын имитациялай алады деп мәлімделді, және ол оның пайдалылығын жоққа шығарса да, Англия ұрысшылары оған келіспейді және спин боулингіне қарсы ойын қабілеттерін едәуір жақсартқандықтарын санайды. Машинаның механикалық қабілеттерімен қатар, компьютерлік басқарудың маңызды элементтері де бар. Егер дұрыс деректер берілсе, ол белгілі бір боулердің оверін қайта жасай алады. Машинаның ең қызықты жақтарының бірі – доп машинадан шыққанша, қандай доп болатыны туралы ешқандай көрсеткіш бермейді. Бұл ұрысшыларды боулерді болжауға тырысудың орнына, инстинктке сүйенуге мәжбүрлейді. Қазіргі уақытта Лугборо университетінде жетілдірілген нұсқасы жасалып жатыр, ол экранға боулердің бейнесін көрсету арқылы визуалды кері байланыс береді. Доп виртуалды боулердің қолы допты босату орнына жеткенде босатылады. Бұл машинаның нұсқасы жаппай өндіріске арналған, сондықтан оны әлемнің түкпір-түкпіріндегі крикет клубтарына сатуға болады. 2009/10 жылдардың қысында ЕЦБ 20 машина сатып алды, әр округке біреуден және Лофбородағы өнімділік орталығына екеуден.