Кіріспе

Оңтүстік Африканың Шығыс Кап аймағындағы теңіз шығанағы

Алгоа шығанағы – Оңтүстік Африканың Шығыс Кап аймағындағы теңіз шығанағы. Ол шығыс жағалауында, Жақсы Үміт мүйісінің шығысында орналасқан. Алгоа шығанағы батысында Кейп Ресифемен, ал шығысында Кейп Падронемен шектеседі. Шығанақтың ең терең жері дейін жетеді. Гкеберха қаласы мен Нгкура терең су порты шығанаққа жақын орналасқан.

Нельсон Мандела шығанағы

Нельсон Мандела атындағы қалалық муниципалитеті, құрамына Гкеберха, Блювотер-Бей, Сент-Джорджс-Странд және Коэга кіретін, Алгоа шығанағының батыс жағасында орналасқан.

Аралдар

Бұл шығанақта екі топқа бөлінген алты арал бар, BirdLife International ұйымының мәліметінше, олар өте маңызды, себебі Мозамбиктегі Агульхас мүйісі мен Инхака аралы арасындағы жағалау бойындағы жалғыз аралдар болып табылады. Бұл аралдардың жалпы ауданы шамамен құрайды. Жақын жағалауда, Коэгадағы жаңа Нгкуру портының құрылысына жақын, Порт-Элизабеттің солтүстік-шығыс шетінде Сент-Круа тобы орналасқан, ол осы аттас негізгі аралдан және екі кішкентай аралдан тұрады: Нгкурух бұғазынан жақын орналасқан Жахлиль аралы және теңіз жағындағы Брентон аралы. Екінші топқа Құс, Тюлень және Елік аралдары кіреді. Барлық алты арал және оларға жақын сулар табиғат қорығы болып жарияланды және Адо саваннасы ұлттық паркінің құрамына кіреді. Аралдарға кіруге тыйым салынған. Навигацияға кедергіл келтіретін маңызды нысан – Деспетчерлік жартасы, Порт-Элизабеттің Саммерстранд ауданының шығысында орналасқан. Жосық толқында су астында қалатын жартасқа шам орнатылған. Оңтүстікке қарай, Ресифе мүйісінің оңтүстік-батысында, шығанақтың батыс бағытында Күн күркірі рифі жатыр. Бұл риф, тікелей шығанақта болмаса да, кемелердің қауіпсіздігіне қауіп төндіреді және көптеген кемелердің апатқа ұшуына себеп болған. Күн күркірі рифі көбінесе су астында болады, бірақ төмен суда оның үстінен толқындар шағылысады, оны құрлықтан көруге болады.

Сент-Крой тобы

Сент-Круа аралы ең жақын құрлықтан шалқары орналасқан және Балық өмірінің дерек парағында аралдың теңіз деңгейінен тек жоғары екендігі көрсетілген. Онда аралдың жартасты және "өсімдік жамылғысы өте аз" екені де айтылған. Арал солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай созылып, батыс жағалауында ең кең жерінде шамамен кең. Оның ең биік нүктесі солтүстік жағалаудың ортасында орналасқан. Брентон аралы да өсімдіктермен сирек жабылған, биіктігі жағынан төмен, ал бағыты солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай. Ол материктің ең жақын нүктесінен теңізге қарай және Сент-Круадан оңтүстікке қарай орналасқан. Жахлиль ең жақын жағажайдан кем қалыңдықта, ал Нгкурудың ұзын шығыс жартасынан одан да жақын жерде орналасқан. Жахлиль шамамен Брентонмен бірдей өлшемде және солтүстік-оңтүстік ос бойынша созылған. Ол Сент-Круадан батысқа қарай орналасқан.

Құс аралдары тобы

Васко да Гама осы аралдар тобын Ilhéus Chãos (төмен немесе жазық аралдар) деп атады. 1755 жылы Доддингтон атты шығыс үнділік кемесі Доверден Үндістанға бағыт алғанда мұнда апатқа ұшырады. Жолаушылар мен экипаждың көпшілігі қаза тапты, бірақ бірнешеуі аралдарға жетіп, жеті ай бойы аралда қалды, содан кейін олардың бірі, ағаш шебері, олар үшін қайық жасады. Тірі қалғандар құрлыққа жеткенше негізінен балық, құс және жұмыртқамен күш алды. Кемеде көп мөлшерде алтын мен күміс тасымалданды, олардың бір бөлігі кейінірек заңсыз жолмен құтқарылды. Аралдан кетіп бара жатқанда аман қалғандар Құс аралына осы атты қойды. Құс аралы, Тюлень аралы және Бұғы аралы Сент-Круа тобынан шығысқа қарай немесе Порт-Элизабеттен тура шығысқа қарай, ал Аддо филдері ұлттық паркіне жататын Вуди Кейптен ең жақын жерде орналасқан. Құс аралында 1898 жылы арал маңында болған бірқатар кеме апаттарынан кейін салынған маяқ бар. Доддингтон тасы, Батыс тасы және Шығыс рифі аралдар тобының оңтүстік-батысында жатыр. BirdLife мәліметінше, Құс аралы – Алгоа шығанағындағы ең үлкен арал. Ол салыстырмалы түрде жазық, ал Тюлень аралы Құс аралынан солтүстікке қарай орналасқан және жақын шамада көлемі бар. Бұғы аралы одан да кішкентай, көлемі және Құс аралынан солтүстік-батысқа қарай орналасқан. "Аралдар тобының көп бөлігі Mesembryanthemum (күн гүлі/мұз кристалдары) басымдығымен сипатталатын сирек өсімдіктермен жабылған. Tetragonia (теңіз жусаны) және Chenopodium (қазқылдақ) кейбір теңіз құстарына пана болатын жергілікті бұталар құрайды", - делінген деректерде.

Құстар мен жануарлар дүниесі

BirdLife журналында бұл аралдарда теңіз құстарының 14 түрі, жағалау құстарының бірнеше түрі және құрлық құстарының 33 түрі тіркелгені жазылған. 2007 жылы аралдарда сегіз теңіз құсы түрі көбейген. “Бұл аралдар Оңтүстік Африка материгінің жағалауында Sterna dougallii (розалы терн) тұрақты түрде көбейетін жалғыз аралдар.”

Аралдар Африкалық пингвиннің (Spheniscus demersus) әлемдік популяциясының 43%-ына мекен жай, олардың көп бөлігі Сент-Круада шоғырланған. Сент-Круада сонымен қатар Кейп-корморанның (Phalacrocorax capensis) жергілікті маңызды көбейетін популяциясы бар. Бёрд аралы – Кейп-ганнет (Morus capensis) көбейетін дүние жүзіндегі алты орынның бірі. “Larus dominicanus (Келп шағаласы) және Haematopus moquini (Африкалық устрицақарғасы) Алгоа шығанағының барлық аймағында кездеседі. Арал тобында Sterna vittata (Антарктикалық шағаласы) көптеп таралған, олар қыста мыңдаған санымен аралда тоқталып, афротропикалық көбеймейтін популяцияның 10%-дан 20%-ын құрайды.” Аралда сонымен қатар Кейп түлкісі (Arctocephalus pusillus) де мекендейді. Басқа да теңіз жануарлары: жұмсақ кит, оңтүстік жұмсақ кит, Брайд киті, бөтелке мұрынды дельфин, жалпы дельфин, жұмсақ дельфин, африкалық пингвин, африкалық қара устрицақарға, мыс ганет, мыс терілі теңіз түлкісі, мыс корморан, ақ кеуделі корморан, акуланың түрлі түрі және шағалалар, скуалар, петрелдер, кеуектер және альбатростар сияқты пелагикалық құстар да кездеседі.

Қорғау мәселелері

Сент-Круа тобы және әр аралдың айналасындағы теңіз аймағы 1981 жылы Оңтүстік Африканың аралдық теңіз қорығына айналды және сол кездегі Вуди Кейп табиғи қорығының құрамына кірді. Осыған дейін аралдар Теңіз балық шаруашылығы бөлімінің Гуано аралдары секциясының бақылауында болды. 1992 жылдың сәуірінен бастап аралдарды Шығыс Кейп табиғатты қорғау қызметі басқарды, ол кейін Шығыс Кейп провинциясының Табиғатты қорғау дирекциясы болып өзгерді. BirdLife мәліметінше, Вуди Кейп қорығы кейіннен Аддо Ұлттық Филі Паркіне қосылды, ол Африканың "үлкен жетілігіне" – пілге, арыстанға, барысқа, мүйізбұғыға, бұқаға, китке және шығанақты мекендейтін үлкен ақ акулаға үй иесі екенін мақтан тұтады. Табиғатты қорғаушылар Нгкураны дамытуға алаңдап қарайды, ол уақыт өте келе терең су портынан өзге ауыр өнеркәсіп кешенін де қамтиды. Көзделіп отырған кәсіпорындардың ішінде алюминий қорыту зауыты және мұнай өңдеу зауыты бар. BirdLife хабарлағандай, олар бұл дамуды төңкеріс тудыруы мүмкін деп санайды:

ҮЕҰ атап өтеді, өткен ғасырда шығанақтағы Африкалық пингвин популяциясы тұрақты түрде өсіп келеді. "Дүние жүзінде өсіп келе жатқан аз ғана колониялар бар, және бұл құстар Батыс Кейпте немесе одан да алыс орналасқан колониялардан осында көшіп келген болуы мүмкін. Теңіз құстарына әсер ететін белгілі факторлар бар. Коммерциялық балық аулаумен бәсекелестік, әсіресе анчоус (Engraulis capensis) және сардина (Sardinops sagax) сияқты беттік жиналған балықтарды аулау, теңіз құстарының популяциясының төмендеуіне себеп болатын маңызды факторлардың бірі болып саналады". Ұйым маңызды көбею аралдарының айналасында 25 км радиуста теңіз қорықтарын құруды және осы аймақтарда коммерциялық балық аулауға тыйым салуды немесе шектеуді ұсынды. Ақпараттық парақта былай делінген: "Бақылаудың қиындығы – танкерлердің ашылуы, цистерналарын жууы, жүктемесін тастауы немесе сорғыларын сорғылауы салдарынан мұнай немесе басқа да ластаушы заттардың созылмалы ластануы – бақылаудың қиындығы. Африкалық пингвин (Spheniscus demersus) осы оқиғаларға өте сезімтал, ал бір ғана мұнай апаты популяцияға қатты әсер етуі мүмкін. Алгоа шығанағындағы көбею орындары, түрдің шығыс шегінде, мұнай тасымалдаудың негізгі бағыттарына жақын болғандықтан, ең көп қауіпке ұшырайды деп есептеледі."