Кіріспе

Мудиетту – Кераладан шыққан дәстүрлі ритуалдық театр және халық биі драмасы. Ол қасиетті Кали қадірлісі мен Дарка демон арасындағы шайқастың мифологиялық хикаясын сахналады. Бұл ритуал Бхагавати немесе Бхадракали культінің бір бөлігі. Би бадракали храмдарында, Ана Құдайдың храмдарында, ақпан және мамыр аралығында егін жинаудан кейін орындалады. 2010 жылы Мудиетту ЮНЕСКО-ның Адамзаттың материалдық емес мәдени мұрасының тізіміне енгізіліп, Кудиятамнан кейін Кераладан шыққан екінші өнер түрі атанды.

Кали-Дарика аңызы

Дарика – индустар мифологиясындағы он төрт әлемнің ешқайсысында өмір сүретін ешбір еркекке жеңілмейтінін Брахмадан нығмет ретінде алған демон еді. Бұл Дариканы зор күшке және мақтанға бөледі. Осы нығметке сүйеніп, Дарика әлемді жаулап алды, тіпті құдайлардың патшасы Индраны да жеңді. Оның жасаған зұлмы шектен шыққан соң, абыз Нарад Шивадан Дариканы тоқтатуды сұрады. Шива келісіп, Брахманың нығметін айналып өтіп, Дариканы қадірлі Кали құдайы өлтіретінін мәлімдеді, себебі Кали – әйел және он төрт әлемнің ер адамдарының қатарына жатпайды.

Мудиеттің ерекшеліктері

Мудиетт – Кераланың Триссур, Ернакулам, Коттаям және Идукки аудандарындағы Марар және Куруппу қауымдастықтарының мүшелері орындайтын ауылдық дәстүрлі рәсім. Бірақ, бүкіл қауым оған үлес қосып, қатысады. Мудиетту жыл сайын құдайдың ғибадатханалары – Бхагавати Кавуста, Шалаккуди Пужа, Перияр және Муваттупужа өзендері бойындағы түрлі ауылдарда өткізіледі. Кали бейнесі – Шива, Нарада, Данаван және Дарикан сияқтылардан табиғи түрде дамитын өнер. Мудиеттудің толық қойылымына 16 адам қажет: соның ішінде перкуссияшылар, Каламежуту суретшілері, әншілер. Мудиеттудің киім-кешегі мен орындалу стиліне қарай аймақтық ерекшеліктер де бар. Мысалы, Коратти стилінде Кали тек көкірек пішіндес тақтайшамен жабылған, ашық кеуделі болады, ал Кунайккал, Кезиллам және Пазхор стильдерінде толық киім киеді. Сол сияқты, Коратти стилінде Дариканың бас киімі Катхакалидегі тәжға ұқсайды, ал оның бет әлпеті Катхакалидің Катхи Вешасына еліктейді. Бұл екі өнер түрінің бір-бірімен байланысын көрсетеді, тіпті Мудиетту Катхакалиден ертерек пайда болғанмен, жазушылар оның өнерінің дамуын 9-шы немесе 10-шы ғасырға дейін жетеді.

Қоғамның рөлі

Мудиетту – ауылдағы әрбір кастаның белгілі бір рөл атқаратын, бірлескен іс-шара. Параян кастасы бамбук бұйымдарын және барабандарға арналған былғары терілерін ұсынады, ал тандан кастасы маскалар мен бас киімдерге қажетті арек жаңғағының жапырақтарын әкеледі. Ганакан қауымы маскаларды бояса, Куруван қауымы елдік мешіндейтін шамдарды жандырып, күтіп ұстайды. Veluthedan (Patiyan) кастасы құдайдың киіміне арналған киімдерді жуумен айналысса, Maran кастасы шамдарды дайындап, маймен қамтамасыз етеді. Осылайша, ауылдағы әрбір каста фестивальге өздерінің дәстүрлі касталық рөліне сәйкес үлес қосады. Әр кастаның өзара ынтымақтастығы мен жиынтық қатысуы ортақ ұлттық сананы және қоғамдағы өзара байланысты нығайтады.

Мудиетті беру және сақтау

Қоғамдық өнер түрі болғандықтан, дәстүрлі түрде осы өнерді сақтау үшін келесі буынды қауым қолдап, оқытқан. Бұл өнерді үйретуге арналған мектеп немесе оқу орны жоқ, және оның сақталуы Гуру-Шишья Парампарасы арқылы тікелей берілуге толығымен байланысты.