Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1809 жылғы Пиреней соғысының шайқасы
1809 battle of the Peninsular War
1936 жылғы Испания азамат соғысының шайқасы
the 1936 Spanish Civil War battle
Пиреней соғысында Медельин шайқасы 1809 жылғы 28 наурызда өтті және маршал Виктор бастаған француз әскері генерал Дон Грегорио Гарсия де ла Куэста басқарған испандықтарға қарсы жеңіске жетті. Бұл шайқас француздардың Оңтүстік Испанияны басып алуға жасаған алғашқы маңызды әрекеті болды, және бұл жетістік сол жылдың соңында Окана шайқасындағы жеңіспен толыққанды аяқталды.
In the Peninsular War, the Battle of Medellín was fought on 28 March 1809 and resulted in a victory of the French under Marshal Victor against the Spanish under General Don Gregorio Garcia de la Cuesta. The battle marked the first major effort by the French to occupy Southern Spain, a feat mostly completed with the victory at the Battle of Ocana later in the year.
Өмірбаян
1809 жылдың басындағы испандық әскери науқаны Уклес шайқасымен басталды.
The Spanish campaign in early 1809 started with the Battle of Uclés.
Кіріспе
Виктор француздардың алға жылжуына қарсы шегінген генерал Куэстаның қолбасшылығындағы Эстремадура армиясын жою мақсатымен оңтүстікке қарай жорығын бастады. 27 наурызда Куэста 7000 сарбазбен күшейтілді және француздарды кері қайтаруды жалғастырудың орнына шайқаста қарсы алуға шешім қабылдады. Соғыс алаңы Медельин қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай, Мадридтен оңтүстік-батысқа қарай шамамен 300 км жерде орналасты. Гуадиана өзені шайқас алаңының солтүстік шетінде батыстан шығысқа қарай ағып, солтүстік-оңтүстік бағытта ағып жатқан Хортига өзенімен қосылды, бұл француздардың оң жағында испандықтардың қанаттық маневр жасауына мүмкіндік бермеді. Виктордың шамамен 17 500 әскері болса, Куэстаның 23 000-ға жуығы болды. Дегенмен, Виктордың артиллериясы 50-30 есе артық болды және испандықтардан көбірек атты әскері болды – 4500-ге қарсы 3000. Екі қолбасшы да өз әскерлерін ерекше тәртіппен орналастырды, бірақ Виктордың құрамы көбірек ұқсады. Француз армиясының орталығы, генерал Евгений Казимир Виллатте басқарған жаяу әскер дивизиясы, Медельиннен Дон Бенитоға дейінгі басты жолды басып алды, ал қанаттар – Лассал (сол қанат) және Латур Маубур (оң қанат) оңтүстікке және оңтүстік-шығысқа қарай қашықта орналасты. Әр қанатта атты әскер дивизиясы және Рейн конфедерациясының неміс әскерлерімен толықтырылған екі жаяу әскер батальоны болды. Виктордың ниеті – испандықтардың қатарын қиратуға мүмкіндік беретін күшті қарсы шабуылға дейін қанаттарын орталыққа жақындату болды. Виктордың резервінде генерал Франсуа Руффиннің басқаруындағы жаяу әскер дивизиясы болды, ол шайқасқа қатыспады. Виктордың бұл жаңашыл жоспары Куэстаның қателіктерімен қарама-қайшы болды: Куэста резерв ұстамады және төрт қатарға орналастырылған 23 000 әскерін Гуадианадан Хортигаға дейін созылған төрт шақырымдық доғаға жайды. Оның жоспары – француз қанаттарына шабуыл жасап, француз армиясын Медельин мен Гуадиана өзеніне қарай артқа бұрып, тұтқындауға үміттену болды, дәл осыны Виктор күткен еді.
Victor began his southern drive with the objective of destroying the Army of Estremadura, commanded by General Cuesta, who was retreating in face of the French advance. On the 27th of March, Cuesta was reinforced with 7,000 troops and decided to meet the French in battle rather than continue to withdraw. The battlefield was just southeast of the town of Medellín, roughly 300 km southwest of Madrid. The Guadiana River ran along a west east axis in the northern edge of the battlefield, joined with the Hortiga River, which ran along a north–south axis that precluded any Spanish flanking maneuvers on the French right. Victor had roughly 17,500 troops while Cuesta possessed about 23,000. However, Victor had a 50 30 advantage in guns and could also count on more cavalry than the Spanish, 4,500 to 3,000. Both commanders arrayed their armies in an unusual fashion, although Victor's setup seems to have been more reasonable. The center of the French army, an infantry division under General Eugene Casimir Villatte, occupied the main road that led from Medellín to Don Benito in the southeast, whereas the wings, commanded by Lasalle (the left) and Latour Maubourg (the right), stood much farther south and southeast. Each wing was composed of a cavalry division and two infantry battalions filled with German troops from the Confederation of the Rhine. Apparently, Victor's intentions were to keep withdrawing his flanks closer and closer to the center until a powerful counter attack could shatter the Spanish lines. Victor's reserve was an infantry division under General François Ruffin, which would not take part in the battle. Victor's innovative scheme can be sharply contrasted with Cuesta's mistakes: Cuesta maintained no reserve and extended just 23,000 men, deployed in four ranks, into a four mile arc from Guadiana to Hortiga. His plan was to simply strike the French wings and hope to catch the entire French army with their backs to Medellín and the Guadiana River, which was exactly what Victor expected.
Шайқас
Пушкалық оқтар шамамен сағат 13:00-де басталды, ал Куэста шабуылға бір сағаттан соң бұйрық берді. Испандықтар бастапқыда үлкен жетістікке жетті, Латур Маубурдың драгун бригадасының асығыс шабуылын сол қанатында тойтарып, француздың екі қанатын да кері шегінуге мәжбүр етті, ал олардың жедел әскерлері француз қатарларына қатыгез от ашты. Ласалдың орналасқан жері біршама қауіпті болды, өйткені оның артындағы Гуадиана өзені оның 2000 атты әскері мен 2500 жаяу әскерінің бір шақырымнан артық шегінуіне мүмкіндік бермеді. Гуадиананың жағасында үш испан атты әскер полкі орналасып, француздың сол қанатын айналып өтуге тырысты, бірақ Ласал мен оның әскері қиын жағдайларын сақтап қалды. Осы кезде француздың екі қанаты да Виллатте дивизиясының қолдау көрсетуге жеңіл жететін қашықтықта шегінді. Латур Маубурдың батыс бөлігі 94-ші желілік жаяу әскер полкі және гренадерлер батальонымен күшейтілді. Соғыс алаңының осы бөлігіндегі он француздық зеңбірегі де жағдайды тұрақтандырды, өйткені олар испандық әріптестерінен үнемі басым түсті. Дегенмен, испан жаяу әскері алға жылжи берді және Латур Маубурдың әскеріне көптеген қиындықтар тудырды, олар атты әскер шабуылынан қорғану үшін шаршыларға орналасып, нәтижесінде атыс күші шектеулі болды. Испандықтар француз зеңбіректерін басып алуға тырысқанда, Латур Маубур драгундарға тағы да шабуыл жасауға бұйрық берді. Бұл жолы шабуыл сәтті аяқталды. Француз драгундары үш испан атты әскер полкін жеңіп, олар шайқас алаңынан қашып, жаяу әскерлерін оқшау қалдырды, олар да қашуға мәжбүр болды. Куэстаның қосалқы күштері болмағандықтан, осындай үлкен бұзу оның әлсіз қатарына ең нашар нәрсе болды. Оқиғалар жылдам дамыды. Ласал Виллаттен жеті жаяу әскер батальонымен күшейтілді, ал испандықтардың батысқа қарай шегініп жатқанын көргеннен кейін, ол да күшті қарсы шабуылға бұйрық берді. 2-ші улан полкі, шавальерлер полкімен бірге испан атты әскерін талқандап, қайта құрылды және шығыс қанаттағы тағы да тасталған испан жаяу әскеріне шабуыл жасады. Ласалдың жаңа батальондары да майданға шабуыл жасады, француз драгундары испан армиясының ортасына қарай ұшып, олар кез келген жолмен қашуға тырысты. Көптеген адам осы хаостық шегіну кезінде қатыгездікпен қаза тауып, Куэста армиясы іс жүзінде жойылды. Испан армиясының көп бөлігі, негізінен оң қанатта, қозғалуға мүмкіндіксіз қоршауға алынды. Француздар испан сарбаздарына, тұрғандарына немесе бағынғандарына қарамастан, ешқандай жеңілдік көрсетпеді және күні бойы тұтқынға алынғандардың барлығын өлтірді. Бүкіл бөлімдер толығымен жойылды, испан денелері даланың үлкен аумағын жауып тастады.
The cannonade began around 1 p. m. and Cuesta ordered the attack about an hour later. The Spanish initially had a great deal of success, repelling an impatient cavalry charge on their left flank by a brigade of Latour Maoubourg's dragoons and prompting both French wings to keep falling back, all while their skirmishers unleashed deadly fire into the French ranks. Lasalle's position was a bit dangerous, since the Guadiana at his back meant his 2,000 cavalry and 2,500 infantry could not fall back more than a mile. Three Spanish cavalry regiments hovered around the bank of the Guadiana and attempted to turn the French left, but Lasalle and his men held on to their tenuous positions. By this point in the battle, both French flanks had retreated far enough to be within easy supporting distance from Villatte's division. Latour Maubourg's western sector was reinforced with the 94th Line infantry regiment and a battalion of grenadiers. The ten French guns in this part of the battlefield also stabilized the situation as they consistently outperformed their Spanish counterparts. Spanish infantry, however, kept pushing forward and created many problems for Latour Maubourg's men, who were arrayed in squares to protect themselves against cavalry charges and consequently had limited firepower. As the Spanish threatened to capture the French guns, Latour Maubourg ordered the dragoons to attack once more. This time, the charge succeeded. The French dragoons defeated three Spanish cavalry regiments, who fled the field and left their infantry isolated, prompting them to flee as well. Since Cuesta had no reserves, a breach of this magnitude was just about the worst that could happen to his fragile line. Events now unfolded quickly. Lasalle had been reinforced with seven infantry battalions from Villatte, and once he saw the Spanish routing to the west he too ordered a powerful counter attack. The 2nd Hussars regiment, accompanied by a regiment of Chasseurs à Cheval, smashed the Spanish cavalry, reformed, and charged at the once again abandoned Spanish infantry in the eastern flank. Lasalle's fresh battalions also attacked frontally and French dragoons were now rolling over the center of the Spanish army, which attempted to flee in any way it could. Many were brutally killed in this chaotic retreat and Cuesta's army effectively ceased to exist. A large part of the Spanish army, mostly on the right flank, was totally encircled, with no room to move. The French gave no quarter to Spanish soldiers, standing or surrendering, and during the rest of day they killed all of prisoners taken. Entire units were totally annihilated, Spanish bodies covering large extensions of the field.
Нәтижелер
Бұл күн Куэста үшін апатты күн болды, ол шайқаста өмірін жоғалтуға азда-азда ғана қалды. Кейбір есептеулер бойынша, испандықтардың 8000-ге жуық әскері қаза тапты, оның ішінде шайқаста және шайқастан кейін өлтірілгендер де бар, ал шамамен 2000-ы тұтқынға алынды, француз әскерінен болған шығын тек 1000-ға жуық адамды құрады. Дегенмен, келесі күндері француз әскері 16 002 испандық сарбазды жаппай қабірлерге жерледі. Бұған қоса, испандықтар 30 зеңбірегінің 20-сын жоғалтты. Бұл Куэстаның 1808 жылғы Медина-дель-Рио-Секо шайқасынан кейін француздардан тағы да екінші ауыр жеңілісі болды. Бұл шайқас француздардың Оңтүстік Испанияны басып алуының сәтті басталуын көрсетті.
It had been a disastrous day for Cuesta, who nearly lost his life in the battle. Some estimations put the number of Spanish killed at 8,000 men, counting both battle and after battle killings, and about 2,000 captured, while the French only suffered about 1,000 casualties. However, during the next days the French undertakers buried 16,002 Spanish soldiers in mass graves. On top of that, the Spanish lost 20 of their 30 guns. It was Cuesta's second major defeat at the hand of the French after Medina del Rio Seco in 1808. The battle saw a successful start to the French conquest of Southern Spain.
Салдары
1809 жылдың басындағы испандық кампания Пуэнте-Санпайо шайқасында Галисияны босатумен әрі қарай жүрді.
The Spanish campaign in early 1809 proceeded with the liberation of Galicia in the Battle of Puente Sanpayo.