Маках Резервациясы – Вашингтон штатындағы, Олимпиада түбегінде орналасқан Маках тайпасының қорғаулы жері. Неа Бэй қаласы, географиясы, халқы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Makah резервациясы – Америка Құрама Штаттарының Вашингтон штатындағы Кллэм округіне қарасты Олимпиада түбегінің солтүстік-батыс ұшында орналасқан Makah түпкілікті американдықтарының резервациясы. Резервацияның солтүстік шекарасы – Хуан-де-Фука бұғазы. Батыс шекарасы – Тынық мұхиты. Оның жер аумағы және 2000 жылғы халық санағы бойынша 1356 адам тұрады. Ірі елді мекені – Неа шығанағы. Makah тайпасы кит аулаумен де айналысқан. Олар әсіресе сұр киттің үлкендігі мен салмағы үшін аулаған. Кит аулау кезінде кейде 30, 40 немесе 100 шақырым теңізге шығуға тура келген. Makah тайпасы 19 ғасырдың басында Вашингтон штатының Флатер мүйісінде қоныстанған. Льюис пен Кларк экспедициясының мәліметтері бойынша, сол кезде олардың саны шамамен 2000-ға жуық болған. Makah тайпасы – Wakashan тілдік тобының ең оңтүстік өкілі және осы топтың АҚШ-тың қазіргі шекарасында тұратын жалғыз мүшесі. Басқа топтар – Ванкувер аралының батыс жағалауындағы Британдық Колумбияның алғашқы халықтары. Makah мәдениеті негізінен Тынық мұхитының солтүстік-батыс жағалауы аймағының мәдениетімен байланысты. 1855 жылы олар барлық жерлерін АҚШ-қа өткізіп, Флатер мүйісіндегі шағын аумақты ғана резервация ретінде қалдырды. Бүгінде АҚШ-тағы 1600-ға жуық Makah тайпасының көпшілігі Makah резервациясында тұрады; олардың негізгі табысы – орман шаруашылығы. Резервацияға кіретін тайпаға жатпайтын адамдар міндетті түрде кіру рұқсатнамасын сатып алуы керек. Ресми іссапармен келген қонақтарға тегін рұқсат беріледі.
Makah Reservation is an Indian reservation of the Makah Native Americans located on the northwestern tip of the Olympic Peninsula in Clallam County, Washington, United States. The northern boundary of the reservation is the Strait of Juan de Fuca. The western boundary is the Pacific Ocean. It has a land area of and a 2000 census resident population of 1,356 persons. Its largest community is Neah Bay. The Makah Tribe was also a whale hunting tribe. They especially hunted gray whale for its size and weight. Some times while hunting, they traveled 30, 40, or 100 miles out to sea. The Makah in the early nineteenth century inhabited Cape Flattery, Washington. According to the Lewis and Clark expedition, they then numbered some 2,000. The Makah are the southernmost of the Wakashan linguistic group, and the only member of this family living within the current boundaries of the United States. Other bands are First Nations peoples on the west coast of Vancouver Island, British Columbia. Makah culture was fundamentally that of the Pacific Northwest Coast area. In 1855 they ceded all their lands to the United States except a small area on Cape Flattery that was set aside as a reservation. Today most of the 1,600 Makah in the United States live on the Makah Reservation; their main tribal income is from forestry. Non tribal members visiting the reservation are required to purchase a pass upon entering the reservation. Guests on official business are given a free pass.
Аттар
Мака тайпасы бастапқыда өздерін "Kwih dich chuh ahtx" деп атаған, бұл шамамен "тас пен шағалалардың жанында өмір сүретін халық" деп аударылады. Алайда, көрші тайпалар оларды "Мака" деп атаған, яғни "тамаққа жомарт" деген мағынаны білдіреді. Қазіргі кезде осы ат тайпаны атау үшін жиі қолданылады.
The Makah tribe originally called themselves "Kwih dich chuh ahtx" which roughly translates to "people who live by the rocks and seagulls," however, their neighbors referred to them as the "Makah" meaning "generous with food" which is the name now more commonly used when addressing the tribe.
Жергілікті еместермен алғашқы байланыс
Британдық саудагер, капитан Джон Мирспен болған байланыс, маках тайпасының үнді емес адамдармен алғашқы қарым-қатынасы болды. Бұл 1788 жылдың маусым айында болды; Мирс Флатерри мүйісіне жақын келгенде, ол британдықтармен сауда жасауға құлықсыз, жауымкер макахтармен кездесті.
Contact with the British trader, Captain John Meares, was the first instance of contact the Makah had with non Indians. It took place in June 1788; Meares had arrived near Cape Flattery where he encountered the Makah who were stubborn and unwilling to trade with the British.
Озетт ауылы
Мака тайпасы бастапқыда қазіргі Вашингтон штатында қоныстанды және Олимпиада түбегінің солтүстік-батыс ұшындағы көптеген ауылдарды мекендеді. Бес ірі ауыл бар: Ваатч, Суес, Диа, Озетте және Бахаада. Ең әйгілілерінің бірі – Озетте, Мака тайпасының өмір сүруі үшін өте маңызды болды. Бұл кит аулаудың ең танымал аймағы еді, ал кит еті тайпа үшін дәстүрлі түрде маңызды тағам көзі болып табылды. Шамамен 1560 немесе 1700 жылдары жер көшкіні Озеттені көміп тастады, және 1970 жылға дейін осы ауыл жер мен лайдың астында жасырынып жатты. Археологтар, жергілікті Мака тайпасының мүшелері мен студенттердің көмегімен, ауылды мүмкіндігінше мұқият қалпына келтіру үшін жылдар бойы жұмыс істеді және Мака мәдениеті мен дәстүрлері туралы көптеген жаңалықтар білді. Келісімде көптеген ережелер мен талаптар болғанымен, келісімдегі ең танымал шарт – Мака тайпасына кит аулауға заңдық рұқсат беруі болды. Бұл Құрама Штаттар мен тайпа арасындағы кит аулауға рұқсат беретін жалғыз келісім. Неа шығанағы шартына қол қойып, Мака тайпасы 300 000 акр жерін АҚШ-қа берді, бұл үшін 30 000 долларлық жылдық төлем және кит аулау және теңіз түлендерін аулау құқығы сияқты басқа да шарттарға келісті.
The Makah originally resided in present day Washington and occupied multiple villages all throughout the northwestern tip of the Olympic Peninsula. There are five major villages: Waatch, Sooes, Deah, Ozette, and Bahaada. One of the most well known, Ozette, was a crucial location for Makah survival. It was the most popular area for whale hunting which was a traditionally significant food source for the tribe. Around roughly 1560 CE or 1700 CE, a mudslide buried Ozette until about 1970 when a storm revealed the village hidden under layers of earth and mud. Archaeologists, with the help from local Makah members and students, worked for years to carefully restore the village as best they could, and learned much about Makah cultures and traditions. Though the treaty included many rules and regulations, one of the most well known agreements in the treaty is that it allowed the Makah to legally hunt whales, making it the only treaty between the United States and a tribe that allows for the hunting of whales. In signing and agreeing to the Neah Bay Treaty, the Makah gave up 300,000 acres of their land to the United States in return for a $30,000 annuity, and other agreements such as the right to whaling and sealing.
Сәулет
Озетте ауылының қазба жұмыстары шамамен 9 метрден 21 метрге дейінгі дәстүрлі ұзақ үйлерді ашты, олар көбінесе бес түрлі тұрғын бөліктен тұратын. Әр бөлменің ортасында тамақ дайындау үшін от жағылған. Мака халқы көбінесе маусымдармен бірге қоныс аударғандықтан, ұзақ үйлердің құрылысы оларды оңай бөлшектеп, басқа жерлерде пайдалануға мүмкіндік беретіндей етіп жасалған.
The excavation of the Ozette village uncovered the traditional longhouses which were roughly 30 by 70 feet and where often composed of five different living quarters, with a fire for cooking purposes at the center of each room. Because the Makah people often moved with the seasons, the longhouses were engineered in a way that allowed for easy removal of certain parts of the house so that they may be utilized in other locations.
Кит аулау
Мака халқы әрқашан жағалауда және оның маңында өмір сүргендіктен, олардың дәстүрлі тағамдары теңіз өміріне байланысты. Дәлелдер көрсетіп тұрғандай, киттер, әсіресе, Мака халқының тамақтануы мен мәдениетінде маңызды рөл атқарған. Кит аулау – Мака мәдениетінің орталық және ерекше ритуалы: Мака аңшылары аулауға рухани жағынан дайындалуға апталар бойы уақыт жұмсайды. Каноэлермен теңізге шығып, ер адамдар киттердің тынысын мұқият бақылап, арпунмен шабуға тиіс уақытты күтеді. Соңында, китті тиімді өлтіру үшін қажетті қадамдардан кейін, аңшылар оны ауылға жеткізіп, ауыл тұрғындарының құрметі мен мақтауына ие болады.
Seeing as the Makah have always lived alongside and around the coast, their traditional foods revolve around marine life. Evidence shows that whales, especially, played a key role in the diet and culture of the Makah. Whale hunting is a special ritual central to the Makah culture: Makah hunters would spend weeks preparing themselves spiritually for the hunt. Paddling out in canoes, the men carefully observe the whales’ breathing and watch for the correct time to strike them with harpoons. Eventually, after following further steps to effectively kill the whale, the hunters would bring it back to the village where they were greeted with many praises from the villagers.
Климат
Соңғы он жылдағы деректерге сүйенсек, Мака резервациясындағы температура әдетте отыздың ортасынан алпыстың жоғарысына дейін (°F) ауытқиды, сондықтан жыл бойы температура көбінесе салқын болады, кейбір кездерден басқа. Ылғалдылық 79%-тан 87%-ға дейін жетеді, бұл аймақты жалпы алғанда ылғалды етеді. Сонымен қатар, жауын-шашын қыс және көктем айларында, әсіресе қараша, желтоқсан, қаңтар және наурыз айларында көп болады, осы айлардағы жауын-шашынды күндердің орташа саны басқа айларға қарағанда жоғары.
Based on data from the last ten years, the temperature on the Makah Reservation typically ranges from the mid thirties to high sixties (°F), so temperatures are generally on the cooler side all year round with the exception of a few instances. Humidity ranges between 79% and 87%, making it a generally humid location. Furthermore, precipitation tends to be heavier in the winter and spring months, especially in November, December, January, and March where the average precipitation days are higher than other months.
Халық саны
Тіркелген жалпы саны 1612 адамды құрайды, олардың орташа жасы шамамен 32,6 жасқа жетеді. Халықтың көп бөлігі бір нәсілдік топқа жатады, онда америкалық үндістер мен Аляска тумасы, сондай-ақ ақ нәсілділер басым. Латын америкалықтары немесе латиностар шамамен 120 адамды құрайды. 118 адам ардагер мәртебесіне ие, олардың көпшілігі Вьетнам соғысында немесе 1990 жылдардағы Перс шығанағы соғысында қызмет өткен.
The total recorded population is 1,612 individuals of which the average age comes to roughly 32.6 years. The majority of the population comes from one race where American Indian and Alaska Native, and White are the most predominant. Hispanics or Latinos make up around 120 individuals. 118 individuals are with veteran status; the majority having served in the Vietnam War, or Gulf War in the 1990s.
Білім
Мака резервациясындағы ерекше оқу бағдарламаларының бірі – Мака тілі бағдарламасы (MLP), ол студенттерге дәстүрлі Мака тілі, Qʷi·qʷidiččaq-ты сақтап, ұрпаққа жеткізуге бағытталған. 25 және одан асып кеткен 927 адамның 86,4%-ы кем дегенде орта мектепті бітірген, ал 14,1%-ы бакалавр немесе одан жоғары академиялық дәреже алған. Мака тайпасының білім бөлімі стипендия беру кезінде резервацияда тұратын студенттерге басымдық береді, себебі олардың резервацияға оралып, тайпаның игілігі үшін жұмыс істеу ықтималдығы жоғары. Бұдан бөлек, студенттер тайпаға пайдалы салаларды – қоршаған ортаны қорғау ғылымдарын және балық шаруашылығын зерттеуге және осы салаларда жұмыс іздеуге ынталандырылады.
One of the unique curriculums at the Makah Reservation is the Makah Language Program (MLP) which focuses on carrying and passing along the traditional Makah language, Qʷi·qʷidiččaq, to students. Out of the 927 individuals twenty five years or older, 86.4% have at least graduated high school and 14.1% have earned a bachelor’s degree or higher. The education department of the Makah Tribe tends to give preference for scholarships to students living on the reservation because there is a better chance that they will return to the reservation and to work for the tribe. Furthermore, students are motivated to seek employment and study areas that would benefit the tribe such as environmental sciences and fisheries.
Жұмыспен қамту және табыс
Жұмыссыздық деңгейі 16 жастан асқан адамдар үшін 16,4% құрайды, ал Мака үй шаруашылықтарының орташа табысы шамамен 47 000 долларды құрайды. Әдетте жаз айларында болатын туризмнің өсуі Мака мүшелерінің жұмыспен қамтылуына әкеледі, себебі жұмыс орындарының саны артады. Резервацияда орналасқан танымал туристік орындар Мака үшін маңызды табыс көзі болып табылады. Резервацияның әр түрлі аймақтарына кіру үшін 20 долларлық "Демалыс рұқсаты" талап етіледі, бұл тайпаның экономикасын қолдайды. 605 жұмыс істейтін адамның 412-сі, яғни көпшілігі мемлекеттік қызметте жұмыс істейді, ал 118 адам жекеменшік бизнес немесе лауазымда еңбек етеді. Неа шығанағының жағажайлары, мысалы Хобук және Ши Ши жағажайлары, көптеген келушілер үшін танымал орындар. Хобук жағажайында келушілер үшін Хобук жағажай курорты орналасқан, сонымен қатар олар Хобук Хоудоун сияқты шараларға қатысу арқылы көңіл көтеруге мүмкіндік алады. Ши Ши жағажайы 2,5 шақырымдық жолымен танымал, осы жол бойында көптеген қызықты көрікті жерлер бар. Кейп Флатерри жолы – Мака резервациясындағы ең танымал жолдардың бірі. Онда бірнеше бақылау алаңдары бар және Мака резервациясының бір бөлігі болып табылатын Татуш аралына анық көрініс ашылады. Мака мәдени және ғылыми-зерттеу орталығы – 1979 жылы ашылған резервациядағы мұражай, онда Мака тарихы мен мәдениетіне қатысты көптеген жәдігерлер сақталған. Көптеген заттар мен экспонаттар Озетте археологиялық қазбасынан алынған және дәстүрлі Мака өмір салты туралы мәлімет береді. Мұражайға кіру үшін кіру ақысы төленеді, ол мұражайдың қаржылық қажеттіліктерін қамтамасыз етуге көмектеседі.
The unemployment rate is 16.4% for individuals sixteen years of age and older, and the median income for Makah households is roughly $47,000. A rise in tourism, which typically occurs around the summer, leads to a rise in employment for Makah members because there are more employment opportunities. Popular tourist destinations located on the reservation are another major source of income for the Makah. A “Recreation Permit” of twenty dollars is required to access any of the multiple spots throughout the reservation and it boosts the tribe’s economy. Of 605 employed individuals, 412 which is the majority are working what is considered a government job and the runner up is working for a private business or position with 118 individuals. Neah Bay Beaches, such as Hobuck Beach and Shi Shi Beach, are also popular destinations for many visitors. The Hobuck Beach features the Hobuck Beach Resort for visitors, and they can also choose to take part in events such as the Hobuck Hoedown for entertainment. Shi Shi Beach is most popular for its trail which is 2.5 miles long and features many sights along the way. The Cape Flattery Trail is one of the more well known trails on the Makah Reservation. It has multiple observation points and there is a clear view of Tatoosh Island, an island that is also a part of the Makah Reservation. The Makah Cultural and Research Center is the museum on the reservation that opened in 1979 and is home to many artifacts relating to Makah history and culture. Many of the objects and exhibits come from the Ozette Archaeological Site and give insight into the traditional Makah way of life. An admission fee is required to enter the museum and it helps support the museum’s financial needs.