Ауыз медицинасы – ауыз қуысының ауруларын, қатерлі ісіктерді, тіс-жақ аймағының бұзылыстарын диагностикалау және емдеумен айналысатын мамандық. Стомматолог.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ауыз медицинасы – тіс және медициналық мамандық.
Medicine pertaining to the mouth
the dental and medical specialty
Ауыз медицинасы немесе стоматология дәрігері/стоматолог (немесе стоматолог) ауыз қуысының шырышты қабығының патологияларын (ісіктер, жаралар, инфекциялар, аллергиялар, иммундық және аутоиммундық аурулар) диагностикалау және емдеуде қосымша мамандандырылған оқытудан және тәжірибеден өтеді, соның ішінде ауыз қатерлі ісігі, сілекей бездерінің аурулары, жақ буынының дисфункциясы (мысалы, ЖБД проблемалары) және бет аурулары (бұлшық-сүйек немесе неврологиялық жағдайларға байланысты), дәм және иіс сезудің бұзылуы; сондай-ақ жүйелік және жұқпалы аурулардың ауыз қуысындағы көріністерін анықтау. Бұл медицина мен стоматологияның тоғысқан жері. Ауыз медицинасы дәрігері бет-жақ аймағының ауруларын диагностикалау және емдеуге даярланған.
An oral medicine or stomatology doctor/dentist (or stomatologist) has received additional specialized training and experience in the diagnosis and management of oral mucosal abnormalities (growths, ulcers, infection, allergies, immune mediated and autoimmune disorders) including oral cancer, salivary gland disorders, temporomandibular disorders (e. g.: problems with the TMJ) and facial pain (due to musculoskeletal or neurologic conditions), taste and smell disorders; and recognition of the oral manifestations of systemic and infectious diseases. It lies at the interface between medicine and dentistry. An oral medicine doctor is trained to diagnose and manage patients with disorders of the orofacial region.
Тарих
Ауыздың медицинадағы маңызы ең ерте белгілі медициналық жазбалардан бері танылған. Мысалы, Гиппократ, Гален және басқалар тілді денсаулықтың "барометрі" деп санап, оның диагностикалық және болжамдық маңыздылығын атап өткен. Дегенмен, ауыз медицинасы мамандық ретінде салыстырмалы түрде жаңа сала. Бұрын ол "стоматология" (стомато + ология) деп аталатын. Кейбір мамандар Джонатан Хатчинсонды ауыз медицинасының негізін қалаушысы деп есептейді. Америка Құрама Штаттарында жеке мамандыққа айналуы алдында, ауыз медицинасы тарихи тұрғыдан пародонтология мамандығының бір бөлігі болған, көптеген пародонтологтар ауыз медицинасы және пародонтология саласында сертификат алған.
The importance of the mouth in medicine has been recognized since the earliest known medical writings. For example, Hippocrates, Galen and others considered the tongue to be a "barometer" of health, and emphasized the diagnostic and prognostic importance of the tongue. However, oral medicine as a specialization is a relatively new subject area. It used to be termed "stomatology" ( stomato + ology). Jonathan Hutchinson is also considered the father of oral medicine by some. Before becoming its own specialty in the United States, oral medicine was historically once a subset of the specialty of periodontics, with many periodontists achieving board certification in oral medicine as well as periodontics.
Қолданылу аясы
Ауыз медицинасы ауыз-жақ аймағына (ауыз және беттің төменгі бөлігіне) әсер ететін тіс емес патологияларды клиникалық диагностикалау және хирургиялық емес емдеумен айналысады. Көптеген жүйелік аурулардың белгілері мен симптомдары ауыз-жақ аймағында көрініс береді. Патологиялық тұрғыдан, ауыз көптеген тері және асқазан-ішек ауруларынан зардап шегуі мүмкін. Сондай-ақ, эпителий үздіксіздігіне еніп жататын қатты тіндердің (шаш және тырнақтар эпителийлік тіндер болып табылады) ерекше жағдайы бар. Сондықтан тістерді жабатын биофильм плак (тіс тасы) тудыратын аурулар деп аталатын ерекше патологиялық процестерге себеп болады. Ауыз медицинасымен айналысатын жағдайлардың мысалдары – лихен планус, Бехчет ауруы және пемфигус вульгарис. Бұдан өзге, ауыз қуысының лейкоплакиясы немесе эритроплакиясы сияқты ісікке дейінгі зақымдануларды, сондай-ақ жедел және созылмалы ауырсыну синдромдарын – пароксизмалық невральгияны, үзіліссіз невральгияны, миофасциалдық ауырсынуды, атипикалық бет ауырсынуын, автономды цефалгияларды, бас ауруларын және мигреньді диагностикалау және бақылау жүргізіледі. Бұл саланың тағы бір қыры – қатерлі ісікпен ауыратын науқастардың (ауыз шырышты қабынуымен, бисфосфонаттарға байланысты жақ сүйегінің остеонекрозымен немесе сәулелік терапияға байланысты ауыз патологиясымен) тіс және ауыз жағдайын басқару. Сонымен қатар, ауыздың құрғауының (мысалы, Шегрен синдромы) және тіс емес созылмалы ауыз-жақ ауырсынуларының (мысалы, ауыздың күйдіру синдромы, тригеминальды невральгия және жақ буынының дисфункциясы) диагностикасы мен емдемесіне қатысады.
Oral medicine is concerned with clinical diagnosis and non surgical management of non dental pathologies affecting the orofacial region (the mouth and the lower face). Many systemic diseases have signs or symptoms that manifest in the orofacial region. Pathologically, the mouth may be affected by many cutaneous and gastrointestinal conditions. There is also the unique situation of hard tissues penetrating the epithelial continuity (hair and nails are intra epithelial tissues). The biofilm that covers teeth therefore causes unique pathologic entities known as plaque induced diseases. Example conditions that oral medicine is concerned with are lichen planus, Behçet's disease and pemphigus vulgaris. Moreover, it involves the diagnosis and follow up of pre malignant lesions of the oral cavity, such as leukoplakias or erythroplakias and of chronic and acute pain conditions such as paroxysmal neuralgias, continuous neuralgias, myofascial pain, atypical facial pain, autonomic cephalalgias, headaches and migraines. Another aspect of the field is managing the dental and oral condition of medically compromised patients such as cancer patients with related oral mucositis, bisphosphonate related osteonecrosis of the jaws or oral pathology related to radiation therapy. Additionally, it is involved in the diagnosis and management of dry mouth conditions (such as Sjögren's syndrome) and non dental chronic orofacial pain, such as burning mouth syndrome, trigeminal neuralgia and temporomandibular joint disorder.
Ұлыбритания
Ұлыбританияда ауыз медицинасы – жалпы тіс дәрігерлік кеңесі (GDC) мойындаған 13 тіс дәрігерлік мамандықтардың бірі. GDC ауыз медицинасын былай анықтайды: "[ауыз қуысының созылмалы, қайталамалы және медициналық себептерге байланысты аурулары бар науқастарға ауыз денсаулығы күтімін ұсыну, оларды диагностикалау және хирургиялық емес жолмен емдеу]". Көптеген басқа елдерден өзгеше, Ұлыбританиядағы ауыз медицинасы дәрігерлері әдетте өз пациенттеріне тіс емдерін жүргізбейді. Ұлыбританиядағы кейбір ауыз медицинасы мамандары медицина және стоматология салаларындағы біліміне ие. Дегенмен, 2010 жылы GDC ауыз медицинасы бойынша жаңа оқу жоспарын бекітті, және енді мамандануға кіру үшін медициналық білім міндетті талап болып табылмайды. Мамандық бойынша оқу әдетте 5 жылға созылады, бірақ бұрынғы білімі (мысалы, медициналық білім) ескеріліп, кемінде 3 жылға дейін қысқартылуы мүмкін. GDC мәліметтері бойынша, 2014 жылдың желтоқсанына қарай ауыз медицинасы бойынша 69 клиникалық дәрігер тіркелген. 2012 жылы Ұлыбританияда 16 ауыз медицинасы бөлімі болды, олардың көпшілігі тіс дәрігерлік оқу орталықтарында орналасқан, және шамамен 40 тәжірибелі кеңесші жұмыс істеді. Британдық және Ирландиялық ауыз медицинасы қоғамы ауыз медицинасы мамандарының жеткіліксіз екенін және миллион тұрғынға бір кеңесші болуы керек екенін ұсынды. Оқу орнына түсуге бәсекелестік жоғары, бірақ жаңа жұмыс орындары ашылып, оқушылардың саны артып келеді.
In the UK, oral medicine is one of the 13 specialties of dentistry recognized by the General Dental Council (GDC). The GDC defines oral medicine as: "[concerned with] oral health care of patients with chronic recurrent and medically related disorders of the mouth and with their diagnosis and non surgical management." Unlike many other countries, oral medicine physicians in the UK do not usually partake in the dental management of their patients. Some UK oral medicine specialists have dual qualification with both medical and dental degrees. However, in 2010 the GDC approved a new curriculum for oral medicine, and a medical degree is no longer a prerequisite for entry into specialist training. Specialist training is normally 5 years, although this may be reduced to a minimum of 3 years in recognition of previous training, such as a medical degree. According to the GDC, as of December 2014 there were 69 clinicians registered as specialists in oral medicine. As of 2012, there were 16 oral medicine units across the UK, mostly based in dental teaching hospitals, and around 40 practising consultants. The British & Irish Society for Oral Medicine has suggested that there are not enough oral medicine specialists, and that there should be one consultant per million population. Competition for the few training posts is keen, although new posts are being created and the number of trainees increased.
Америка Құрама Штаттары
Американдық стоматологиялық қауымдастықтың (CODA) аккредиттелген бағдарламалары кемінде екі жылға созылады. Ауыз медицинасы – Американдық стоматологиялық қауымдастық мойындаған мамандық, және көптеген ауыз медицинасы мамандары стоматологиялық мектептер мен аспирантура бағдарламаларында оқыту арқылы өте маңызды рөл атқарады, осылайша стоматологтар мен басқа стоматологиялық мамандар тіс практикасына қатысты медициналық тақырыптар бойынша сапалы білім алады. ADA жақында әлемдік деңгейдегі сапалы қызметтерді қамтамасыз ету үшін стоматологиялық практика параметрлерін енгізді.
The American Dental Association (CODA) accredited programs are a minimum of two years in length. Oral medicine, is an American Dental Association recognized speciality, and many oral medicine specialists fulfil a very important role by teaching at dental schools and graduate programs to ensure dentists and other dental specialists receive excellent training in medical topics pertinent to the dental practice. The ADA has recently started a dental practice parameters for world class quality services.