Телепте қаласы: Римдік дәуірден бүгінгі күнге дейін
Thelepte
Телепте – ежелгі Рим қаласы, бүгінгі Тунис жерінде орналасқан. Бызaцена провинциясының маңызды орталығы, көлік торабы болған. Рим тарихы, Тунис қалалары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Телепте – қазіргі Тунис жерінің батысында орналасқан, бұрынғы Рим провинциясы Визакенадағы қала. Ол Алжирмен шекараға жақын, қазіргі Фериана қаласынан шамамен 5 км солтүстікке және провинциялық орталық Кассериннен 30 км оңтүстік-батысқа қарай орналасқан.
Thelepte was a city in the Roman province of Byzacena, now in western Tunisia. It is located near the border with Algeria about 5 km north from the modern town of Fériana and 30 km south west of the provincial capital Kasserine.
Тарих
Римдік қала колония мәртебесіне ие болды. Одан маңызды жолдар желісі таралып, солтүстікке қарай Силиум және Тевесте қалаларымен, оңтүстікке қарай Гафса және Габес қалаларымен байланыстырды. VI ғасырда ол Виззакенаның әскери губернаторының тұрағына айналды. Прокопий (De Ædificiis, VI, 6) қаланың Юстинианмен бекітілгенін хабарлайды.
The Roman city held the rank of colonia. An important network of roads branched out from it, linking it with Cilium and Theveste to the north, and Gafsa and Gabès to the south. In the 6th century it became the residence of the military governor of Byzacena. Procopius (De Ædificiis, VI, 6) says that the city was fortified by Justinian.
Епископтық
Телептедегі бірнеше епископтардың есімдері белгілі. Юлиан Киприанның «лапсилер» мәселесін қарастыру үшін шақырған Карфаген кеңесіне (256) қатысқан; Донатиан, католик және донатист епископтардың бірлескен Карфаген кеңесіне (411) және Әулие Аврелий шақырған 416 жылғы Карфаген кеңесіне, сондай-ақ сол жылы Милевумда өткен тағы бір кеңеске қатысқан; ол өзі провинцияның ең үлкен епископы ретінде 418 жылы Телептеде немесе Зелада Бизакена епископтарының кеңесін өткізген (қолжазбалар келіспейді). Фрументий – арийлік вандалдар патшасы Хунериктың 484 жылы Карфагенге шақырып, кейін жер аударған католик епископтарының бірі. Стефан 641 жылы Бизакенада монотелизмге қарсы кеңеске қатысқан. Телепте епархиясы – Византия императоры Лев VI Зиялының (886-912) «Епископтық тізімінде» (Notitiae Episcopatuum) әлі де көрсетілген Бизакенаның 14 епархиясының бірі. Бірақ бүгінде Телептеде тұрақты епископтық болмағандықтан, Католик шіркеуі оны титулярлық кафедра ретінде тізімдеген.
The names of several of the bishops of Thélepte are known. Julianus was present at the Council of Carthage (256) that Cyprian called to consider the question of the lapsi; Donatianus, who assisted at the joint Council of Carthage (411) between Catholic and Donatist bishops and at a council in Carthage in 416 called by Saint Aurelius and at another in Milevum in the same year; he himself as senior bishop of the province held a council of the bishops of Byzacena in 418 either at Thelepte or at Zella (the manuscripts do not agree). Frumentius was one of the Catholic bishops whom the Arian Vandal king Huneric summoned to Carthage in 484 and then exiled. Stephanus was present at an anti monothelitism Council of Byzacena in 641. The Thélepte diocese is one of the 14 of Byzacena still mentioned in the Notitiae Episcopatuum of Byzantine Emperor Leo VI the Wise (886 912). But today, no longer being a residential bishopric, Thelepte is listed by the Catholic Church as a titular see.
Қазіргі жағдай
Телептің қираған орындары Тунисте, Гафсадан сәл солтүстікке қарай орналасқан Мединет-эль-Кедимада көрініс береді. Толығымен қираған Византиялық цитадель қаланың орталық бөлігін құрайды. Сонымен қатар, жақында ғана ашылған моншалардың, театрдың және он шіркеудің қалдықтары бар, олардың біреуінде орталық бөлік және төрт қанат болған.
The ruins of Thelepte may be seen at Medinet el Kedima, in Tunisia, a little to the north of Gafsa. The Byzantine citadel, in utter ruins, occupies the centre of the city. There are also the remains of baths, a theatre, and of ten churches recently discovered, one of which had a nave and four aisles.
Руспелік Фулгенций
Телепте – Руспе епископы болған, Руспелік Әулие Фулгенцийдің туған жері. Оның нақты қай жерде орналасқаны белгісіз.
Thelepte was the birthplace of Saint Fulgentius of Ruspe, who became bishop of Ruspe, whose exact location is uncertain.